Foto: danasoz.kz
XIX ǵasyr
Shoqan Ýálıhanov
1) Alǵyrlyq pen sabyrlylyq – túrkilerdiń tabıǵı qasıetteri.
2) Poezııaǵa, ásirese, ımprovızasııaǵa qushtarlyq – barlyq kóshpeli halyqtarǵa tán qasıet.
3) Adam – tańǵajaıyp qubylys! Onyń jan-dúnıesi, aqyl-oıy, jan-jaqty talant-qabileti – qudirettilik tabıǵatynyń, múldem beımálim ári eshqashan da tanyp-bilý múmkin emes máńgilik qupııanyń naqty kórinisi osy emes pe?!
4) Ázirshe musylmanshylyq bizdiń qanymyz ben janymyzǵa ene qoıǵan joq. Onyń keleshekte halyqty bólip jarar qaýpi bar.
5) Halyqtyq reformalardan asqan sheksiz mańyzy bar qoǵamdyq másele joq.
6) Reforma máselesi qashanda erekshe saqtyqty jáne aıryqsha tereń paıymdaýdy qajet etedi. О́ıtkeni ol halyqtyń «bolý-bolmaýyna» qatysty jaılarǵa áser etýi múmkin.
7) Qazaq halqy – eń bir beıbit halyqtardyń biri.
8) Qazaqtar óz daýlaryn ádette syrttan shaqyrylǵan bılerge, múldem beıtanys adamdarǵa sheshkizgendi unatady.
9) Til – qaı halyqtyń bolsyn basty belgisi.
10) Qazaq tiliniń arǵy atasy kóne túrki tili.
11) Qazaqtardyń ulttyq áýenderiniń tabıǵatynan, sóz joq, ulanǵaıyr uly dalanyń, jelmen jarysqan júırik hám sulý tulparlardyń, tańǵajaıyp kórkem áıelderdiń áseri seziledi.
12) Qazaq poezııasy sony, jalyqtyrmaıdy jáne otyryqshy halyqtarǵa tán san alýan jasandy tártip-erejelerden múldem ada.
13) О́leńder, ápsanalar, maqaldar men mátelder dalalyq tirshilikti qazaq halqynyń ómirin jyrdaı ǵyp jarqyratyp kórsetý maqsatymen arnaıy jazylǵan kez kelgen kitaptan artyq ǵajap etip kórsete alady.
Abaı
1) Eger jamanshylyqty kóp qylǵan bolsań, balańnyń oqyǵan Qurany seni nege jetkizedi?
2) Bir ozǵan, bir jyqqan únemi ozyp, únemi jyǵyp júrmeıdi.
3) Qaıǵysyzdyń bári asaý.
4) Kez kelse qaıǵy qat-qabat, qańǵyrtpaı qoımas adamdy.
5) Qýlyq pen qubylýdan jalyǵýdyń ózi jaqsylyq.
6) Qaıǵyly kóńilge qaı-qaıdaǵy úıir.
7) Keıde sóz de býylady.
8) О́mir – aldamshy, qyzyǵyńdy bildirmeı urlaıdy.
9) Qýlyq ta – bir dert.
10) Bir sóz úshin jaý bolyp, bir kún úshin dos bolyp, júz qubylǵan salt shyqty.
11) Haq sózdi bala aıtsa da toqtamaq kerek.
12) Kerdeń moıyn kesiler, keseldi túıin sheshiler.
13) Synyq qanat kóbelek – ol da ómir izdemek.
(Erbol Shaımerdenuly qurastyrǵan «Qazaq aforızmderi» kitabynan iriktelip alyndy)
