Halyqaralyq qarar oryndalýǵa tıis

Jıynnyń qorytyndy otyrysynda sóz sóılegen Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Baqaev múddeli taraptar qaqtyǵystyń saıası sheshimin tabatynyna úmit bildirdi.

«Keıingi eki kúnde Sırııadaǵy ja­ǵ­­­daıdy odan ári turaqtandyrýǵa, gý­ma­nıtarlyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa baǵyt­talǵan mańyzdy jáne mazmundy kelissózder júrgizildi. Astana pro­sesiniń nátıjesinde Sırııadaǵy ahýal aıtarlyqtaı turaqtandy», dedi Á.Ba­qaev. Onyń aıtýynsha, kepilger elder­diń aýqymdy kúsh-jigeri men BUU uıymdarynyń turaqty qoldaýynyń arqasynda kúrdeli, túıini tarqamaǵan máseleler tıimdi sheshilip keledi. «Osy oraıda múddeli taraptar Astana prosesiniń nátıjesinde qalyptasqan qolaıly jaǵdaıdy barynsha paıdalanyp, janjaldyń saıası sheshimin tabady dep úmittenemiz», dedi Á.Baqaev.

Sondaı-aq vıse-mınıstr kepilger memleketterdiń birlesken málimdemesin oqyp berdi. Onyń aıtýynsha, Iran, Túrkııa jáne Reseı «Astana prosesiniń» mańyzyn atap ótip, Sırııa daǵdarysyn retteýdegi jetekshi róline ekpin bergen.

«Palestına – Izraıl qaqtyǵystary­nyń shıelenisýiniń Sırııa Arab Respýb­lıkasyndaǵy jaǵdaıǵa keri áserin atap ótti. Qarýly qaqtyǵys aımaǵynyń keńeıýi­ne jol bermeýdiń jáne oǵan aı­maq­tyń basqa memleketterin tartý­dyń qaýpine toqtaldy. Gazadaǵy gýmanı­tar­lyq apatqa baılanysty alań­daý­shy­lyq bildirip, Izraıldiń palestı­na­lyqtarǵa qarsy aıaýsyz shabýylyn toq­tatý jáne Gazaǵa gýmanıtarlyq kómek jiberý qajettigin basa aıtty. Tez arada atysty toqtatýdy jáne barlyq ta­rap­tyń halyqaralyq quqyq boıynsha óz mindettemelerin oryndaýyn talap etetin BUU Bas Assambleıasynyń A/ES/-10/L.27 (2023) qararyn oryndaýǵa shaqyrdy», dedi málimdemeni oqyǵan Á.Baqaev.

Kepilger memleketter Sırııanyń egemendigine, táýelsizdigine, birligi men aýmaqtyq tutastyǵyna, sondaı-aq BUU Jarǵysynyń maqsattary men qa­ǵı­dattaryna berik ekenin qýattady. Sondaı-aq olardyń saqtalýy men qur­met­teletinin atap ótti.

«Terrorızmmen kúresý, sırııalyq­tar­dyń qaýipsiz, erikti jáne laıyq túrde oralýyna tıisti jaǵdaı jasaý maqsatynda ózara qurmet, izgi nıet jáne tatý kórshilik negizinde Túrkııa men Sırııa arasyndaǵy qarym-qatynastardy qalpyna keltirý boıynsha kúsh-jigerdi jalǵastyrýdyń mańyzyn atap ótti. Birikken Ulttar Uıymynyń Bosqyndar isteri jónindegi Joǵarǵy Komıssarynyń (BUU BJKB) keńsesi saıası prosesti kúsheıtý jáne barlyq sırııalyqqa gý­manıtarlyq kómektiń kedergisiz jetýin qamtamasyz etýine atsalysady. Osy maqsatta qolǵa alynyp jatqan tórt­jaq­ty format aıasyndaǵy Astana for­ma­tynyń kepilgerleriniń kúsh-jigerin quptady», delingen birlesken málimdemede.

Budan bólek, terrorızmniń búkil túrine qarsy kúresýge, Sırııanyń ege­men­digi men aýmaqtyq tutastyǵyna nuqsan keltiretin, kórshiles elderdiń qaýipsizdigine qater tóndiretin separa­tıstik is-áreketke yntymaqtasa qarsy turatynyn rastaǵan. Sırııanyń aımaq­tarynda túrli at jamylyp áreket etetin lańkestik toptardy, olarmen baılanysty qurylymdardyń áreketterin, beıbit tur­ǵyndar ólimine ákelgen azamattyq nysan­darǵa jasalǵan shabýyldardy aıyptady.

«Idlıb deeskalasııa aımaǵyndaǵy (IDZ) jaǵdaıdy egjeı-tegjeı qaras­tyrdy. Idlıb boıynsha barlyq qolda­nystaǵy kelisimderdi tolyq oryndaý arqyly tynyshtyqty saqtaý qaje­ttigin atap ótti. О́ńirdegi jáne odan tys jer­de beıbit turǵyndarǵa qaýip tóndi­retin lańkestik toptardyń bolýy men belsendiligine qatty alańdaýshylyq bildirdi. Idlıb deeskalasııa aımaǵy men japsarlas óńirlerdegi ahýaldy, sonyń ishinde gýmanıtarlyq jaǵdaıdy turaqty qalypqa keltirý úshin odan ári kúsh salýǵa kelisti.

Sırııanyń soltústik-shyǵysyndaǵy jaǵdaıdy talqylady. Bul aımaqta qaýip­sizdik pen turaqtylyqqa qol jet­kizý atal­ǵan eldiń egemendigi men aýmaq­tyq tutas­tyǵyn saqtaý negizinde múmkin bolatynyna kelisti. Terrorızmge qar­sy kúres syltaýymen ózin-ózi basqarý­dyń zań­syz bastamalary sekildi qıtur­qy áre­ket­terdiń barlyǵyn joqqa shy­ǵar­­dy. Sı­rııanyń birligine nuqsan kel­­tirý­ge jáne kórshiles elderdiń ult­tyq qaýip­sizdi­gine qater tóndirýge baǵyt­tal­ǵan sepa­ra­tıstik josparlarǵa, sonyń ishin­de trans­shekaralyq shabýyldarǵa tótep berýge daıyn ekenin qýattady», dedi Á.Baqaev.

Vıse-mınıstrdiń sózine súıensek, kepilger elder Sırııaǵa tıesili munaı resýrstaryn zańsyz basyp alýdyń jalǵasyp jatqanyna narazylyq bildir­gen. Halyqaralyq quqyqty, halyq­aralyq gýmanıtarlyq quqyqty jáne BUU Jarǵysyn buzatyn birjaqty sanksııalardy qoldamaıtynyn ashyq aıtqan. Mundaı qadamdar eldiń ydyraýyna ákelip soǵady, separatıstik josparlardy júzege asyrýǵa yqpal etedi.

«Izraıldiń Sırııadaǵy barlyq áskerı shabýylyn aıyptaıdy. Bul áre­­­ketter halyqaralyq quqyqty, ha­lyq­aralyq gýmanıtarlyq quqyqty, Sırııa­nyń egemendigi men aýmaqtyq tutas­tyǵyn buzý dep sanaıdy. Mundaı qadam aımaqtaǵy turaqsyzdyq pen shıe­lenisti kúsheıtedi dep tanıdy, sondaı-aq shabýyl­dardy toqtatýǵa shaqyrady.

Jappaı qabyldanǵan halyqaralyq quqyqtyq sheshimderdi, sonyń ishinde Sırııanyń Golan aımaǵyn basyp alýdy joqqa shyǵaratyn BUU-nyń tıisti qararlarynyń erejelerin, birinshi kezekte BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 242 jáne 497 qararlaryn qurmetteý qajet. Osy oraıda Izraıldiń osy baǵyttaǵy sheshimderi men qadamdarynyń zańdy kúshi joq jáne negizsiz», delingen birlesken málimdemede.

Sondaı-aq kepilger elder Sırııa máselesi áskerı jolmen sheshilmeıtinin, buǵan uzaqmerzimdi saıası úderis qajet ekenin atap ótti. Atalǵan eldegi ahýaldy ońtaıly sheshýge úlken úles qosyp otyrǵan Qazaqstan tarapyna alǵystaryn aıtyp, kelissózderdiń kezekti raýndyn ótkizgeni úshin rızashylyǵyn bildirdi.

«Astana prosesiniń bastaýynda tur­ǵan jáne osy biregeı kópjaqty meha­nızmniń tabysty jumys isteýin qam­tamasyz etýge úles qosyp, qonaqjaı­lylyq kórsetken, Sırııa boıynsha ha­lyq­aralyq kezdesýlerdi qabyldaýshy mem­leket retinde Qazaqstan tarapynyń erekshe rólin atap ótti», delingen birles­ken málimdemede.

Taǵy bir aıta keter másele, Sırııa jónin­degi Astana kelissózderi 2024 jyldyń ekinshi jartysynda Astanada ótedi.