Memleket basshysy aıtqandaı, rasymen aýyl sharýashylyǵyndaǵy eń ótkir másele – qarjylandyrýdyń jetkiliksizdigi. Mınıstr de saladaǵy kóptegen máseleniń, sonyń ishinde ónimniń ózindik qunynyń joǵary bolýynyń negizi osynda ekenin aıtyp otyr.
– Qaryzǵa beriletin qarjynyń tapshylyǵyna baılanysty fermerler tyńaıtqyshtardy, ósimdikterdi qorǵaý quraldaryn tıisti mólsherde paıdalanbaıdy, eskirgen tehnıkamen jumys isteıdi. Bul – saladaǵy tıimdilik pen ónimdiliktiń tómendigine birden-bir sebep. Qazir máseleni tolyǵymen sheshý úshin sharýashylyqtardy óz ýaqytynda qoljetimdi nesıe qarajattarymen qamtamasyz etý mańyzdy bolyp otyr. Biz Prezıdent tapsyrmasy boıynsha bıyl aýyl sharýashylyǵyna qarajat tartý boıynsha úlken jumys júrgizetin bolamyz, – dedi mınıstr.
A.Saparovtyń aıtýynsha, buǵan bıýdjet qarajaty ǵana emes, basqa da kózder, sonyń ishinde ekinshi deńgeıli bankter arqyly nesıe qarastyrý da kózdelip otyr. Nátıjesinde, jyl saıyn kóktemgi egis jáne kúzgi jıyn-terim jumystaryna jeńildetilgen 1,5 trln teńge nesıe bólinip, bul qarjy qajettilikti tolyq qamtamasyz etýge baǵyttalýǵa tıis. Sondaı-aq 450 mlrd teńge qarajat aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jańartý jónindegi tapsyrmany oryndaý úshin 8-10 paıyzben jeńildetilgen lızıngke baǵyttalady. Al ınvestısııalyq jobalardy qarjylandyrýǵa 800 mlrd teńge qajet.
Mınıstr joǵaryda aıtylǵan barlyq qarajat qaıtarymdy ekenin eskertip ótti. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy salasyn damytý – ortaq mindet ekenin ári bul baǵytta jalǵyz mınıstrlik qana emes, oblys ákimdikteri de Prezıdent tapsyrmasyn oryndaý úshin agroónerkásip keshenin damytýǵa barynsha qoldaý kórsetý kerektigin basa aıtty. Jeńildikpen nesıe alǵan, jalpy, memlekettik qoldaýǵa ıe bolǵan fermerler naqty nátıje kórsetýge kerek. О́ndiris kólemin ulǵaıtyp, ónimniń qunyn kótermeýi tıis.
Brıfıngte joǵary ónim alý úshin bıyl tyńaıtqyshtyń úlesin 2 ese ulǵaıtyp, jalpy kólemin 1,5 mln tonnaǵa deıin jetkizý týraly da aıtyldy. Bul ónimdilikti gektaryna ortasha 3-5 sentnerge deıin arttyrýǵa múmkindik bermek.
Aýyl sharýashylyǵy salasynyń negizgi resýrstarynyń biri – mıneraldy tyńaıtqyshtar. Mysaly, Eýropa elderinde ár gektarǵa 250 kılodan astam mıneraldy tyńaıtqysh qajet bolady, bul kórsetkish Belarýste – 120 kılo, Reseıde 55-60 kılo aralyǵyn qamtysa, bizdiń elde mundaı qorektik zattar gektaryna orta eseppen 10 kıloǵa da jetpeıtin kórinedi. Sondaı-aq respýblıka boıynsha tyńaıtqyshtardy engizý kólemi ár aımaqta ártúrli. Byltyr jyl aıaǵynda 5,6 mıllıon gektar egistik alqabyn quraıtyn Qostanaı oblysy nebári 54 myń tonna tyńaıtqysh paıdalanǵan. Qostanaıǵa qaraǵanda egis kólemi 1,2 mıllıon gektarǵa az Soltústik Qazaqstan oblysy 190 myń tonna tyńaıtqysh jaratypty.
Aıta keteıik, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi suranystyń artýy kezinde tyńaıtqyshtar baǵasynyń ósýine jol bermeý, sondaı-aq memlekettik qoldaý alý kezinde sybaılas jemqorlyq táýekelderin tómendetý úshin jumys isteımiz deıdi. Taǵy bir jańalyq, sýbsıdııalar agroónerkásiptik keshen sýbektileriniń ornyna otandyq óndirýshi zaýyttar men qarjy ınstıtýttaryna («QazAgroQarjy» AQ) aldyn ala tikeleı tólenedi. Munda ımporttyq tyńaıtqyshtardy tańdaǵan fermerlerge Úkimetten qoldaý joq emes jáne olar úshin sýbsıdııalaý sharttary men memlekettik qoldaý alý formaty burynǵydaı bolyp qala beredi.
