Foto: gov.kz
– О́ıtkeni sharýalardyń kóbi jylqyǵa chıp salýdan qashqaqtaıdy. Birinshiden, ár chıptiń baǵasy – 1 myń teńge turady. Jylqysy kópteý sharýa qaltasynan ájeptáýir qarajat shyǵyndaýy múmkin. Ekinshiden, jylqy maly negizinen syrtta qaraýsyz júretindikten avtokólik, poıyz joldaryna shyǵyp ketetin bolsa, buǵan ıesi jaýapty bolǵandyqtan qomaqty aıyppul tóleıdi. Sondyqtan, sharýalar chıp saldyrýǵa qulyqty emes.
Al chıp salynbaǵan jylqynyń óziniki ekenin sharýa dáleldeı almaıdy. Sol sebepti memleket tarapynan kómek te ala almaıdy. Sondyqtan, olar «osynshama jylqym ólip qaldy» dep aýyzsha aıtqanmen, bılik oryndaryna jazbasha ótinish túsirmegen bolýy kerek. Al biz resmı túrde jarııalap otyrǵan 67 jylqy jol boıynan jergilikti ákimdikter arqyly jınastyrylǵan ólekseler ekenin qaıtalap aıtqym keledi, – deıdi Ulytaý oblysy ákiminiń orynbasary D.Ryspekov.
Oblys boıynsha barlyǵy 2 600 sharýa qojalyǵy bar. О́tken jyly osynshama sharýashylyqtyń 1 100-ne jemshóp satyp alýǵa oblystyq bıýdjetten 1,4 mlrd teńge nesıe berilipti. Taıaýdaǵy kúnderi rezervte qalǵan qarajattan jemshóp qajettiligi úshin taǵy da sýbsıdııa beriletin bolady.
D.Ryspekov sharýalardy qoldaý maqsatynda olardyń saqtandyrý kompanııalaryna tóleıtin jarnapuldarynyń 50 paıyzyn tóleý maqsatynda byltyr oblystyq bıýdjetten 56 mln teńge qarastyrylǵanyn, oblystyń birde-bir fermeri tarapynan maldaryn saqtandyrýǵa baılanysty ótinish túspegenin aıtady.
Árıne, qarjy qarastyrǵan durys. Biraq sony paıdalanýǵa sharýalardyń qulyqsyzdyq tanytýy qalaı? Bálkim, túsindirý jumystary durys deńgeıde júrgizilmegen bolar? Chıp salý máselesinde de jergilikti bılik oryndarynyń talapshyldyǵy baıqalmaıtyn sekildi. Árbir sharýadan malynyń esebin alý, chıp salynǵan-salynbaǵanyn qadaǵalaý kimniń mindeti? Osy rette sharýany kinálaı bergennen góri bılik basyndaǵylardyń da «biz ózimiz jetkilikti jumys júrgizip jatyrmyz ba?» dep oılanyp qoıǵandary abzal tárizdi. Bálkim bılik zańǵa sáıkes talap qoıa bilse, sharýalarǵa jan-jaqty túsindirý jumystaryn júrgizse, olar qazirgideı sharasyzdyqqa urynbas pa edi?
Resmı oryndardyń sózi men isiniń qabyspaı jatatyn tustary az kezdespeıdi. Mysaly, Ulytaý oblystyq aýylsharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Q.Mutaevtyń «Qazirgi tańda veterınarııalyq dárigerlerdiń, jergilikti atqarýshy organdardyń, memlekettik veterınarııalyq-sanıtarııalyq ınspektorlardyń qatysýymen ólgen janýarlardy jınaý jáne olardyń ólekselerin joıý boıynsha jumystar atqarylýda. Atalǵan jaǵdaı veterınarııalyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıtetiniń Ulytaý oblysynyń jáne aýdandyq ınspeksııalarynyń baqylaýynda. Jańaarqa aýdanynda 59 aýyl sharýashylyǵy jáne basqa da tehnıkalar, 100 shaqty adam jumyldyryldy» degen sózine fermer Bekzat Daırabaıuly kúmánmen qaraıdy.
– Bálkim, Jańaarqa jaǵynda sondaı kómek kórsetilip jatqan da shyǵar, al oblys ortalyǵynyń irgesindegi Qorǵanbaı aýylynyń sharýalary resmı oryndardyń kómegin kórip jatqan joq. Qutqarý jumystaryn óz kúshimizben atqaryp jatyrmyz, – deıdi ol.
Jylqyǵa kelgen jut tek Jańaarqa aýdanynda ǵana bolyp jatpaǵanyn eskersek, B.Daırabaıuly Ulytaý aýdany, Jezqazǵan qalasy ákimdikterine qarasty fermerlerge de kómek kórsetilýi kerek dep esepteıdi.
Bıylǵy jaǵdaı sharýalar arasynda jemshóp daıyndaý máselesine den qoıýǵa basa kóńil bólý kerektigin baıqatyp otyr. Alty aı qys boıy jylqyny qorada qamap ustaý múmkin emes ekeni ras. Biraq alty aı boıy aqtútek boran soǵyp, aıaz qaryp turmaıtyny taǵy belgili. Tabıǵat tyqsyryp jibergen kezde ǵana jylqyny qolǵa ustaýǵa bolady ǵoı. Sondyqtan, shóp daıyndap qoıýdyń artyǵy joq. Qysta paıdalanylmaı qalǵan shópti keıin basqa da qospalar qosý arqyly jemge aınaldyryp jiberýge bolady.
Qazirgi jaǵdaı sharasyzdyq sheńberi ispetti. Sharýalar tıisti talaptardy saqtamaǵandyqtan, ıaǵnı chıp bolmaǵandyqtan óz malyn ózimdiki dep dáleldeı almaıdy. Bılik ólgen maldyń ıesi anyqtalmaǵandyqtan naqty sanyn bilmegendikten, tótenshe jaǵdaı jarııalaı almaıtyny belgili. Ár nárse sabaq alýymen qundy. Jaz shyǵyp, jer aıaǵy keńigen kezde sharýa da, bılik te osynyń bárin umytyp ketpese bolǵany.
Ulytaý oblysy
