Júsipbek murasy zerdelendi

HH ǵasyr basyndaǵy qo­ǵam­­­dyq qoparylys pen saıa­sı sapy­rylys ýaqytynda ómir súrip, zaman sumdyǵy men adam shyndyǵyn ádebıet tilinde úlken sýretkerlikpen beınelegen qalamgerdiń biri – Júsipbek Aımaýytuly. Ol – bir ózi birneshe janrdyń júgin arqalaǵan talantty jazýshy hám qazaq halqynyń otarshyldyq pen ishki aýqatty toptyń ekijaqty ezgisine qarsy kúresken azatker azamat. Onyń rýhanı murasyn dáriptep, ómirine qatysty naqty derekterdi bir izge túsirý – tarıh aldyndaǵy borysh. Osy taqyrypta baıandama jasaǵan ǵalymdar Júsipbektiń ádebı álemi, pedagogıkadaǵy eńbegi jáne qaıratkerlik tulǵasy tóńireginde oı-pikirlerin ortaǵa salyp, elorda stýdentterimen taǵylymdy kezdesý ótkizdi.

Eń áýeli Dıhan Qamzabek­­uly Júsipbek Aımaýytuly shy­ǵar­ma­shy­lyǵynyń ózektili­gine toqta­lyp, búgingi qoǵamnyń tárbıe­ge­ muq­tajdyǵyn atap ótti. «Peda­gogıkanyń basty maq­­­­sa­ty – ultqa paıdaly jaqsy adam qalyptastyrý. Júsipbek Aıma­ýytuly – osy ustanymdy shyǵarmashylyq ustynyna aınaldyra bilgen tulǵa», dedi ol. Jazýshy Nurjan Qýantaıuly «Júsipbek jáne «Abaı» jýrnaly» taqyrybynda baıandama jasady. «Jazýshy Semeıdegi oqytýshylar semınarııasynda oqyp júrgen kezinde Qanysh Sátbaevpen, Muhtar Áýezovpen tanysady. Qazaq baspasózinde ózindik orny bar basylymdardyń biri qoǵamdyq-saıası jáne ádebı «Abaı» jýrnalyn shyǵarýdy qolǵa alady. 1918 jyldyń 4 aqpanynan Semeı qalasynan jýrnaldyń alǵashqy sany shyǵa bastaǵan. Jýrnaldyń negizin salyp, shyǵarýshy redaktory bolǵan – qazaqtyń qos talantty azamaty Júsipbek Aıma­ýyt­uly pen Muhtar Áýezov», dep aqparat berdi.

Tursyn Jurtbaı «Qazaq tiliniń kórkem sulýlyǵyn qaǵaz betine shuraıly hám shuǵylaly qylyp túsirgen birden-bir qalam­ger bolsa, ol – Júsipbek Aı­maýytuly», dep jazýshynyń kórkemdik keńistigin baıandaı kele, balalary Janaq, Bektur men Márýa týraly estelikterdi aıtty. «Otyzynshy jyly arnaıy jasaq vokzaldy túgeldeı qorshap, Júsipbekti poıyzben alyp ketip bara jatty. Sonda poıyzdyń artynan aǵalap júgirgen eki bala­nyń daýsy kúlli halyqtyń jan júregin tebirentti. Ol – Júsip­bektiń qos oǵlany Bektur men Janaqtyń jan daýsy edi...», dep tebirendi T.Jurtbaı.

Álibek Asqar qazaq­tyń­ qa­har­man uly Baýyrjan Mo­mysh­­­­­­uly­nyń Júsipbek Aıma­ýyt­ulynan dáris alǵany tóńi­reginde biraz maǵlumat berdi. «Júsekeń óte mádenıetti, ónerli, kishipeıil adam edi. Mýzyka aspabynyń bárinde oınaıdy, jaqsy daýsy bar edi», degen jas shákirttiń ulaǵatty ustazy týraly jyly lebizin jetkizdi. Alashtanýshy Aıgúl Ismaqova jazýshynyń qoǵamdyq saıası qyzmetine toq­ta­lyp, HH ǵasyr basyndaǵy áleýmettik ózgeristerdiń qazaq halqyna qalaı áser etkenin basa aıtty.

Júsipbektanýshy Raqymjan Turysbek «Alashtyń ardaǵy, sara sózdiń sańlaǵy» atty baıan­damasynda jazýshynyń kór­kemdik arnalary men aıqyn kóz­qaras, bederli qoltańbasy jóninde oı sabaqtady. «Ol el ádebıetin damytýmen birge, taqyryptyq turǵydan baıytty, janr júıe­sin qalyptastyrdy. Izdenis murat­tarynan, adam álemi men ómir óriminen, eńbek máni men turmys sýretterinen, oı-sóz júıesinen, til-stıl sıpattarynan mol táji­rıbesi, dástúr sabaqtastyǵy, tarıh pen tanym arnalary keńinen kóri­nis beredi. Tutastaı alǵan­da, Alashtyń qaıratker-qalam­geri, dara daryn ıesi, sóz zer­geri J.Aımaýytulynyń shyǵar­ma­shylyq murasy azat elmen birge jasap, jańa ýaqyt rýhymen qanattasyp, qatar damyp, keń óris alyp, sabaqtastyq sıpat aıasynda tyń serpin, sony baǵyt alary haq», dep túıindedi ǵalym.

Is-shara sońynda stýdentter ǵa­lymdarǵa suraqtaryn qoıyp, ǵalym­dar men zııalylarǵa izgi iltı­­patyn jetkizdi. Jany men júre­gin aǵartýshylyqqa arna­ǵan Júsip­bektiń barlyq mura­sy – ulty­myzdyń óshpes sáýlesi. Ol: «Oqy­ǵandar! Bul ýaqyt – jan ty­nyshtyq izdeıtin, qyzyq qýatyn ýaqyt emes, qyzmet qyla­tyn, eńbek sińiretin ýaqyt. Oıla­ńyzdar: halyq biz úshin emes, biz halyq úshin týǵanbyz, olaı bolsa, moınymyzda halyqtyń zor bory­shy, aýyr júgi jatyr», degen edi. Rasynda da, solaı.