«Arena» – aqıqat aınasy

Jańadan qurylǵan «Asyltas» teatry­nyń «Arena» qoıylymy buǵan deıin Alma­ty­da, Semeıde jáne Aqsýat aýylynda shy­myl­dyǵyn túrgen edi. Belgili mesenat Dýlat Tastekeevtiń qoldaýymen qurylǵan óner ordasy gastroldik saparmen búgin О́ske­menge jetken. Drama avtory – belgili aqyn Baqyt Bedelhan bolsa, ony sahnaǵa laıyqtap alyp shyqqan rejısser – Elik Nursultan.

Qoıylymnyń qurmetti qonaǵy retinde kelgen «Túrksoı» túrki memleketteri Jazý­shylar odaǵynyń tóraǵasy, aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Ulyqbek Esdáýlet, mesenat Dýlat Tastekeevtiń quttyqtaý sóz­derinen soń kórermen dý qol soqty, sahna­ shymyldyǵy ashyldy. Ortaǵa shyrttaı kıingen qara murtty, buıra shashty jigit qalbalaqtaı shyǵyp, bastyq kele jatqanyn ámbege habarlady. Shoqpardaı galstýk taqqan basshynyń portretin tórge ildi. Sol-aq eken, shendi-shekpendilerdiń irkes-tirkes júretin korteji ispetti dabyldatyp, kók-qyzyl shamdaryn jarqyratyp, áıel-erkegi bar, toptasa kirdi. Ortasynan basshylary erekshelenip kórinip tur. Bıikteý tuǵyrǵa mańǵazdana shyǵyp, sóz sóıledi. Janyndaǵy jandaıshaptary jaǵympazdana bas ızesip, «sizdiki durys» degendeı qolpashtady, qoldady. Eldikten buryn aqsha, bılik, mansap týraly áńgime kóbirek aıtyldy. Aıtylǵan sa­ıyn shıbórideı shýlaǵan sholaq basshylardyń jandary kirdi. Sol sátte halyq arasynan sýyrylyp shyqqandaı búıirdegi esikten entelep kirgen aq kıimdi Arlan esimdi keıipkerdiń daýysy tórdegilerdi sap tyıdy. Ol rólde belgili akter Dýlyǵa Aqmolda edi. Shyndyq, ádildik, ult dep sahnaǵa shyǵa bergeni sol, tapanshanyń tars etken daýysy kórermendi selk etkizdi. Aq kıimdi keıipker sulap tústi. Basshynyń qolshoqparlary miz baqqan joq. Syńsyp jylaǵan da eshkim bolmady. Kerisinshe, syqylyqtaǵan saıqal kúlki estildi. Ádildiktiń aq týy onymen qulap, shyndyqtyń úni óshken joq. Artynsha Aqqurtqa shyqty. Onyń da izdegeni ádildik, joqtaǵany ult múddesi edi. Onymen birge jary Abadan da bas kóterdi. Alaıda «arenadaǵylar» olardy ortaǵa tartqysy keldi. Alǵan betten qaıtpaıtyn Abadan kóndige qoımady. Kúntizbeniń qaı kúni ekenin qaıdam, áıteýir el bolyp basshynyń týǵan kúnin toılasty. Aq tilekter aqtaryldy. Tilekten kóri jaǵympazdyqtyń jeli esip turdy. Yrdý-dyrdý toı arasynda «Kogda vesna prıdet, ne znaıý. Proıdýt dojdı... Soıdýt snega...» dep án áýeledi.

Iá, ádildik daýysy shyqqan saıyn «arenadaǵylardyń» mazasy qashty. Aqyry ebin taýyp, Aqqurtqaǵa komaqty aqsha usynyp júrip, Abadandy qatarlaryna qosty. Abadan «munda qaıdan tap boldym» dedi me, otandyq ónim dep jarnamalaǵan úsh aıaqty velosıpedti, maqtaýy asqan trotýar tastaryn kórip, uıattan órtene jazdady, namystandy. Bul joly da únsiz qalmady. Basshyǵa qarsy shyqty. Kózboıaýshylyqtan qutylsaq dedi. Iá, qarsy shyqqanymen, dármen joq edi. Basshyǵa unamaǵan soń jandaıshaptary jala jaýyp, temir torǵa toǵytty, qınady... Tórdegi shendi-shekpendilerdiń basyna ań stılindegi temir tor kıilip, óz qımyldaryna baqylaý jasaýdan qaldy. Beıne bir bárine arnaıy baǵdarlama ornatyp tastaǵandaı oryndarynda birkelki qozǵalysty qaıtalaı bergen. Sońynda sahnaǵa jeti-segiz jastaǵy bala júgirip shyǵyp, qaı­syna qararyn bilmeı, ańtarylyp qaldy. Ol keler urpaq dep túsindik. Keler urpaqqa búgingi bizder ne qaldyramyz? Erteńgi kúni adastyryp almaımyz ba? Qoıylymnyń ár elementinde salmaqty oı jatyr.

Qoıylym avtory Baqyt Bedelhannyń aıtýynsha, ultqa oı salatyndaı bul dúnıe bar-joǵy on bes-aq kúnniń ishinde jazylypty.

– Dramany taldap aıtýdyń qajeti shamaly. Kórermen kórip, kókeıge túıip ózine keregin ala jatar. Jalpy jurttyń jyly qabyldaǵanyn osyǵan deıingi qoıylymdarda da kórdik. Jańa teatr men jańa qoıylym arqyly Rústem Esdáýlet dosymyzdyń rýhy­na sálem sala keldik. Bul – Rústemniń mańdaı teri tógilip, bar kúsh-jigerin salǵan teatry ǵoı. Sondyqtan osy oraıda bul teatrǵa Rústemniń atyn berer ýaqyt kelgenin aıtqym keledi. Ol oǵan laıyq dep oılaımyn. Ony ónersúıer halyqtyń, jalpy jurttyń qýana qoldaıtynyna senemin, – dedi aqyn, dramatýrg, halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Baqyt Bedelhan.

Aıta keteıik, «Asyltas» teatrynyń «Arena» atty tuńǵysh qoıylymynda bas­ty rólderde Dýlyǵa Aqmolda, Janargúl Janamanova, Saltanat Baqaeva, Jandarbek Sadyrbaev, Almas Shaıahmet syndy tanymal akterler oınady.

О́skemen