Kesh bolyp ketpesin

Keı-keıde basymyzdaǵy baqty kótere almaı, baǵasyna jete almaı jatamyz-aý. Jeteıik degen oıymyzǵa da kirip shyqpaıdy. Jaqyndarymyzdy ókpeletemiz, baıybyna barmaı jatyp sógemiz, abyroıyn aırandaı tógemiz. Ar­tyn­sha qateligimizdi túsinip jat­saq, keshirim suraýdyń ornyna pen­deshilikke jaba salǵymyz keledi. Álde, bas ıip keshirim suraý­dy namys kóremiz be? Al bireý­diń júreginde tilim-tilim jara qaldyrdyq-aý dep oılaı ber­meımiz de. Dıdahmet Áshim­hanulynyń «Kesh» degen psıho­lo­gııalyq áńgimesi san túrli oıǵa jete­leıdi. Tipti keıipkerler ma­ńaıy­myzdaǵy et jaqyn týǵan-týys, dos-jarandarymyzdaı kóri­nip­ ketedi. Iá, taǵdyrlar uqsas bola beredi...

Shaǵyn ǵana bul áńgimeni bir demde oqyp shyqqanyńyzben, túsingen sanaǵa salmaqty oı salady. Ersaıyn – uly aqyn. «Uly» dep jan-jaǵyndaǵy dostary qol­pash­taǵan. Qolpash kórgenimen, mansapqa mastana qoıǵan joq sııaqty. Alaıda ashy sýdyń túbin túsir­genge uqsaıdy. Sábıra Er­saıynmen birge turǵanymen, ba­qyt­ty baıandy ǵumyr keshe qoıǵan joq sekildi. Jaqsy-jaman bolsyn, jary. О́mirden ótkende aq jaýyp, úıinen shyǵardy. Artynda ańyrap eki balasy qaldy. Qaıǵyryp Sábırasy qaldy. Biraq onyń ishinde bir qyjyl bar sekildi edi. Sebebi kúıeýin kórshileri Sheker men Kúnsulýdan qyzǵanyp ótti. Shekerdi tipten jek kórgen. Jek kóretin jóni de bar edi. Ersaıyndy qıylyp, esiginen shyǵaryp salyp turǵanyn neshe ret kózimen kórgen. Aınalyp kelgende, oǵan da ózin kinálady. Bálkim, solaı da shyǵar. Er adam úıden jylýlyq kórmese, syryn tyńdaıtyn qulaq bolmasa, ony syrttan izdeýi múmkin. Syrttan tapsa, soǵan qaraı tartylyp turýy jáne múmkin. Sol jylýlyqty Sábıra syılaı da almaǵan sekildi. Eger jan-tánimen jaqsy kórse, búgingi keshti de ózi uıymdastyrar edi ǵoı.

Kesh. Eske alý keshi. Ersaıyn týraly derekti fılm kórsetildi. О́mi­riniń sońǵy sátterin dosy Seıil­­bek beınetaspaǵa basyp alǵan eken. Júzi júdeý. Kózinde muń bar. Taýda júrip, óleń oqyǵan. So­ńynda ilbip basyp, qońyr kúı­diń áýenimen ǵaıyp bolyp kete bara­dy. Bul sátte basyn tómen salyp otyrǵan Sábıraǵa qasyndaǵy qur­bysy ári kórshisi Kúnsulý synaı qaraǵan. О́ńmeninen ótken kóz­qarasqa shydaı almaı qol jýa­tyn bólmege kirip barǵan Sábıra qa­byr­ǵanyń arǵy jaǵynan «túnde iship kelgende áıeli kirgizbegen, so­dan ólipti» degen kúbir-kúbir erkek­terdiń áńgimesin qulaǵy shalyp, taǵy da soqqy alǵandaı kúıge túsken. Kóz aldy tumandanyp, syrt­qy esikke bettep bara jat­qan­da Seıilbek qýyp jetip qo­ly­­na qara dápterdi ustatqan. Eseń­­girep kelip tósegine qulaǵan. Egilip jylaǵan. Ersaıynnyń «Áı Sábıra, sen túbinde jalǵyz qalasyń» degen sózi esine túsken. Rasynda jalǵyz. Ul-qyzy shetel asyp ketkeli qashan? Ishteı ózin kinálaı bergen. Er azamatynyń basyn tórge súıreı almaǵanyna ókindi. Qadirin kórshi áıelder Sheker men Kúnsulý túsingendeı edi. Múmkin janashyrlyq kór­set­kenderi ǵana shyǵar. Olar ǵana emes, dosy Seıilbek te kókke kóterdi. Keshti de dosy uıym­das­tyr­dy. Saıyp kelgende Sábıra ne istedi? Osynyń bárin jary kesh túsindi, keshirim surady. Endi kóz jasyn kóldeı qylǵannan ne paıda?!

Aýnaqshyp jatyp Sábıra Seıil­bek bergen qara dápterdi ashty. Kúndelik eken. Sholyp shyqty. Keıbir betterdi qadalyp turyp oqydy. Kúndelik – adamnyń jan dosy der edik. Únsiz ǵana ishki zaryn tyńdaıtyn, onyń erkeligin, minezin kóteretin – kúndelik. Júrektiń túkpirindegi eshkimge aıta almaǵan syryńdy aq paraqqa qansha tókseń de meıliń. Kónedi. Únsiz qabyldaıdy. Esh­kim­ge tis jarmaıdy. Sol sekil­di Ersaıyn jan dúnıesin kún­de­ligine aqtarǵanǵa uqsaıdy. Sóıtse, Sábırasyn janyndaı jaq­sy kóripti. О́zine bildire alma­ǵanymen, syryn kúndelikke ashqan. Shyndyqtyń bári osynda jazylǵan edi. Kúnderdiń kúni ulyn orys mektebine bergeni úshin ekeýiniń ursysyp, aýyr sóz aıtyp qoıǵanyna deıin túsiripti. Osylaısha, áli kúnge ózektiligin joımaı kele jatqan til máselesin de túırep ótken. 23 qańtar kúni Sábıra úıge kirgizbegenine deıin túrtip qoıǵan. О́tkende bir dalada túnegenin de jazǵan. Bul joly dálizde súıretilip júrgende Kún­­sulý esigin ashyp, kirgizip alǵa­nyn aqtarypty. Ol úshin jarynan keshirim suraǵan. Qaǵaz betinde. Buǵan deıin Sheker kór­shisi birneshe ret kirgizip alyp, jy­ly-jumsaǵyn aldyna tósegeni bar. Sol úshin de «Sheker – áıel emes, perishte» dep jazsa kerek. Biraq Sábıra oılaǵandaı emes, Sheker tósekti páteriniń kire­be­risine salyp berip júrgen eken. Shyn­­dyqtyń bári kúndelikte edi. Sábı­ra kezinde senbegenine taǵy ókin­di. О́kinip jatyp uıyqtap ket­ken. Túsinde keshirim suraǵan. Qalaı bolǵanda da, bári-bári kesh edi.

Siz ben biz de kesh qalyp qoı­maıyq.Keshirimnen kishireıip qalmaımyz. Kimde kimniń aldynda kinámiz bolsa, kishireıip, keshirim suraıyq.