Foto: Perızat Qaırattyń jeke arhıvi
Dáýirler dúrkirep ótip, zamanaýı qundylyqtar boı kórsetkende de qanda qalǵan qasıet – qaıyrymdylyq. Jańa ǵasyrda úzilmegen úrdis kóshine búginde qyz-kelinshekter qaýymy da ilesti. «Qaıyrym etpeseń de ózgege kesiriń tımesin» degen túsinik alǵy shepke shyqqan zamanda qundy ýaqyt pen qaǵazdy ózgeniń ıgiligene arnaý – aıtýly is. «Oń qolyń bergendi sol qolyń bilmesin» qaǵıdasymen qaıyrymdylyq kóp rette kóńil tereńinde qulyptalady. Dana halqymyz «Jaqsylyq qylsań, jasyr, jaqsylyq kórseń, asyr», dep túıedi. Jaqsylyq jasaǵan jan jasyrǵandy, kórseń asyrý adamdyq - paryz, mamandyq – mindet. Osy rette eli ishindegi kem-ketikke, joq-jitikke, muqtajǵa hal-qadirinshe qol ushyn sozyp júrgen arýmen tildestik. Taǵdyrdyń ózi qaıyrymdylyq jasaýǵa moıyn burdyrǵan qaısar arý basqaratyn qaıyrymdylyq qory qazirgi ýaqytta «qaıyrymdylyqtyń shekaraǵa bólinbeıtinin» aıǵaqtap júr. Kásipker, erikti, «Biz birgemiz.Qazaqstan» qaıyrymdylyq qory, jalpyulttyq volonterler qozǵalysynyń tóraıymy Perızat Qaırat alǵash bolyp bizdiń basylymǵa Gaza sektoryndaǵy jarymkóńil jurtqa Qazaqstan halqynyń atynan kórsetilip jatqan kómektiń egjeı-tegjeıin, qor eńserip jatqan jumystar týraly baıandap berdi.
P.S. Halyq bizdiń búgingi keıipkerdi «Qanatymen sý sepken qarlyǵash qyz», dep sıpattaıdy. Biz óz kezegimizde ony «Báısheshek qyz» dep baǵalar edik. О́ıtkeni ol taǵdyrdyń qatal qysyna moıymaı, qatty jer tońyn jaryp shyqqan báısheshekteı ómiriniń kúrdeli kezeńin artta qaldyryp, qaıyrymdylyqqa bet burdy.
- «Qaırany joq kólden bez, qaıyrymy joq elden bez» deıdi. Sizdiń paıymyńyzsha qaıyrymdy adamnyń beınesi qandaı?
- Qazaq halqy qashanda meıirimdilik pen jomarttyqtyń jarqyn úlgisin kórsetken halyq. Jetimdi jylatpaı árkez mańdaıynan sıpaı bilgen. Jer betinde adam bolyp ǵumyr keshetindikten ózge jandarǵa, tabıǵatqa meıirim, raqymshylyq kórsetý bıiktik dep esepteımin. Keıingi jyldary álem kúrdeli kezeńdi bastan ótkerip jatyr. Bul tusta da qazaq halqy adamzattyń taǵdyryna beı-jaı qaramaıtynyn birden baıqatty. Menińshe, qaıyrymdy adam ult pen ulysqa bólinbeı barlyǵyna aq nıetpen qol ushyn sozatyn, sol áreketine jaýapty tek Jaratýshydan kútetin adam.
- Qaıyrymdylyq jasaý – jandaǵy alpaýyt álem. Búginde osy qajyrly qaıratty qajet etetin baǵytta mesenattyq meıirim, kásipkerlik qoldaý kórsetip júrgen qyz-kelinshekterdiń qatary qalyńdap jatyr. Olar kóbine áleýmettik qaıyrymdylyqqa den qoıyp jatady. Osy tusta siz basqaratyn qordyń baǵyty men ustanymyn tarqata aıtsańyz?
- «Biz birgemiz.Qazaqstan» qaıyrymdylyq qory koronavırýs sharpyǵan ýaqyttan respýblıkalyq deńgeıde jumysyn bastady. Zańnamalyq qujat negizinde bizdiń maqsat pen ustanym - erekshe balalalarǵa arnalǵan kómekti úılestirý. Sonyń ishinde mıy zaqymdanbaǵan balalardyń darynyn ushtaý, bilim alýyna yqpal etý, túrli deńgeıdegi saıystarda qoldaý kórsetý jáne halyqaralyq masshtabta volonterlyq qyzmet etý.
- Qazaqtyń bas aqyny Abaı Qunanbaıuly «Adamzattyń bárin súı, baýyrym» dep parasat bıigin aıqyndap bergen edi. Qazirgi tańda qaıyrymdylyqtyń shekaraǵa bólinbeıtinin áıgilep júrgen qordyń biregeıi, siz tizgindegen «Biz birgemiz.Qazaqstan». Syn shaqta, jer silkingende túrik halqyna qol ushyn sozdyńyzdar, endi Gaza sektoryna gýmanıtarlyq kómek jiberýdi uıymdastyrǵan eldegi jalǵyz qor ózderińiz. Osy jóninde aıtyp berińizshi?
- Byltyr baýyrlas Túrkııa elinde jer silkingende «Biz birgemiz.Qazaqstan» qaıyrymdylyq qory alǵashqylardyń biri bolyp 70 myń azyq-túlik qorabyn jetkizdi. Sol elde oqıtyn qazaq stýdentteriniń basyn qosyp eki apta kóleminde úzilissiz qyzmet ettik. Al bıyl saıası jaǵdaıǵa baılanysty Palestınaǵa gýmanıtarlyq kómek berý múmkindigi barlyǵyna teń berilgen joq. Nıet tanytqanymen, birshama qaıyrymdylyq qorlary artqa sheginýine týra keldi. Qaqtyǵys kezinde kómek kórsetý birshama qıyn eken. Máselen, byltyr Túrkııadaǵy tabıǵı apat kezinde eshqandaı resmı qujattar toltyrmaı-aq, tikeleı qol ushyn sozýǵa múmkindik boldy. Gaza halqyna gýmanıtarlyq júk joldaý úshin Birikken Arab Ámirlikterimen arnaıy memorandým jasastyq. Qazaqstannan tikeleı kómek joldaıtyn gýmanıtarlyq dáliz joq ári júk tıelgen bortty dittegen aımaqqa jiberý qomaqty qarajatty talap etetin boldy. Sondyqtan biz BAÁ-Qazaqstan elshiligimen keńesip, aqparat almasyp azyq-túlik, medısınalyq kerek-jaraqty jiberý jumystaryn BAÁ shekarasynda júzege asyrdyq. Bizdiń elden sanaýly erikti ushyp bardy. Negizgi qol kómegin arab tarapy uıymdastyrdy, taǵy 5 000 erikti sol jaqtan qosyldy. Palıstınamen teńiz logıstıkasy jolǵa qoıylǵan Mysyrdyń Rafa qalasyna ózim baryp, shekaradan Qazaqstan halqynyń kómegin shetin shyǵarmaı attandyrý jaǵyn qadaǵaladym. Osy maqsatty júzege asyrý úshin Qazaqstan halqy 291 mln teńge jylý jınady. Onyń 200 mln qarajaty bizdiń qorǵa amanat retinde tapsyryldy. Qoldaǵy qarjyǵa 100 myń balaǵa qys mezgiline arnalǵan jyly kıim satyp alyndy. Bul bastamaǵa bloger Nazım Mıssanov, akter Nurtas Adambaı jelidegi aýdıtorııasymen birlesip 100 mln teńgeden asa qarjy qosty. Bul jınaqqa Gazadaǵy halyqqa azyq-túlik alyndy. Munda basty eskeretini - kómek Qazaqstan eliniń emes, Qazaqstan halqynyń atynan uıymdastyryldy. Saıası saýaldarǵa baılanysty memlekettik nyshandardy kórsetý quptalmady. Osy taqyryp aıasynda birinshi bolyp sizderdiń basylymdaryńyzǵa aqparat berip otyrmyn.
- Sózińizden qaqtyǵys jaǵdaıynda eriktilik qyzmet kórsetýdiń salmaqty jaýapkershiligin ańdap otyrmyz. Bul moraldyq turǵyda sizge qalaı áser etti?
- Mysaly, óz elimizdegi áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasyǵa kez kelgen adam, kórshisi, tanysy qaltańyzdaǵy qarjyǵa qaraı azyq-túlik, dári-dármek, kıim-keshekti eshqandaı kedergisiz tabystaı alady. Eń bastysy, sol otbasymen aldyn ala aqparat almasý kerek. Bul úshin arnaıy kúndi kútýdiń qajeti joq. Sondaı-aq arnaıy ortalyqtardaǵy qarttarmen tildesip, qajetin qamtyp, birge ýaqyt ótkizýdiń ózi qaıyrymdylyqqa, volonterlyq jumysqa jatady dep aıtar edim. Qımyly shektelgen jeke úıdegi azamattardyń da syrttaǵy suranysyn alyp berý, aýladaǵy qaryn kúreý de osy sanatqa enedi. Volonterler úshin bul jeńil ári tez eńseretin tirlik. Al shetelde, soǵys jaǵdaıynda volonter bolamyn deseńiz san saýalnamany toltyryp, resmı qujattarǵa jaýap berýge týra keledi. Palestına jurty úshin jınaǵan qarjyny aýdarý prosesiniń ózi 3 aı ýaqyt kóleminde júrgizildi. Bank júıesine saı shetelge aıyna 100 mln dollardan artyq aqsha aýdarylmaý kerek. Ekonomıkalyq túıtkilge baılanysty tikeleı Palestınaǵa qarjy jiberý de múmkin bolmady. Sondyqtan «Biz birgemiz.Qazaqstan» qory jaýapkershilikti tolyqtaı óz moınyna alyp, kórshi eldermen bekitilgen memorandým aıasynda maqsatymyzǵa jettik. Qarashanyń basynda jınalǵan qarjyny qańtar aıynda saýda-sattyq maqsatynda jumsap, túbirtekterdi saqtaı otyra volonterlerdiń jumysyn máresine jetkizdik.
- Pendege tán sezim ǵoı. Adam bir isti tııanaqty oryndap, jaqsy nátıjege jetse marqaıyp qalady. Siz osyndaı aýqymy rýhanı ólshemge syımatyn jumystyń núktesin qoıǵanda qandaı sezimdi bastan keshtińiz?
- Shyny kerek, isti bastar aldynda qorqynysh, qobaljý boldy. Al Mysyr eliniń shekarasynda kishkentaı sábılerdiń jaraqatyn kózben kórý óte qıyn. Bir úzim nandy jankeshtilikpen talasyp alyp jatqan jandardy kórgende, shynaıy shúkirshilik etedi ekensiń. Ondaǵy jaǵdaıdyń shıelenisti ekenin 100 tonnalyq medısınalyq quraldar men dári-dármektiń 9 kúnde túgesilgeninen de ańǵarýǵa bolar. Qansha bala ata-anasynan kóz jazyp, shyryldap qalyp jatyr. BAÁ 4 myń balany emdeý úshin óz eline aldyrdy. Sondaı-aq arab halqy Qatar, Túrkııa eli jyljymaly medısınalyq pýnkt joldaǵanyna kýá boldym.
- Kópshilik bolǵan soń bes saýsaq birdeı bolmaıdy. Bizdiń elde de áleýmettik, medısınalyq kómekke muqtajdar bar ekeni anyq. Sizdiń áleýmettik jelide jetisaılyq Aıajan esimdi arýǵa ómiri úshin qambat dárini jetkizýde uıytqy bolǵanyńyzdy tebirenbeı qabyldaý múmkin emes. Aıtyńyzshy sizge osylaı kómek surap habarlasatyndar kóp pe? Talaıly taǵdyrdyń túıitkilinde turǵan jandardyń sizben baılanysý joly qandaı?
- Bizdiń qorǵa kópshilik áleýmettik jeli arqyly hat joldap baılanysyp jatady. Qazirgi tańda «Biz birgemiz.Qazaqstan» qaıyrymdylyq qorynyń balansynda 3 198 erekshe bala bar. Barlyǵyna birdeı qarjy bólý ázirge múmkin bolmaı tur. Qordyń negizgi qarjy qaınary – aınalamyzdaǵy kásipker, seriktester. Al keıingi 3 jylda qorǵa BAÁ halyqaralyq uıymdary da qarjylaı qoldaý kórsetip jatyr. Sondaı-aq árkez jylý jınap, barymen bólisetin Qazaqstan halqyna rızashylyǵymdy bildiremin.
- Qaıyrymdylyq – qaıyrly is. Jasaǵan jaqsylyq on eselep qaıtady delinedi. Sizdiń ómirińizde osy tujyrymnyń jarqyn mysaly bar ma?
- Asylynda, men volonterlyq qyzmetke basymnan ótken jaǵdaıdan keıin keldim. 4 jarym jyl buryn anam ekeýmiz kólik apatyna ushyradyq. Sol kezde basymnan zaqym aldym, anamnyń 7 qabyrǵasy, sol aıaǵy syndy. Allaǵa shúkir, qazir aıaǵymyzǵa nyq turdyq. Biraq sol sátte 1 aı komada jattym, jarty jyl ishinde Koreıa elinde basyma úsh ota jasaldy. Álemde koronavırýs kezeńi bastalǵan ýaqyt edi, elge oralǵan soń sol sátte alǵash ret dostaryma qosylyp erikti boldym. Keı otbasylardyń as-sýǵa zárý ekenin, aıadaı bólmede 12 adam ómir súrip jatqanyn kórdim. Sol sátte júrgizip otyrǵan kásibimdi dóńgeletýge kúsh jınadym. Qıyndyqty jeńgennen keıin ózime ózgelerge kómektesýdi jalǵastyrý maqsatyn qoıdym. Ekinshiden, halyq qolynan is keledi dep, men basqaratyn qorǵa amanattaryn aýdaryp jatyr. Men úshin senimdi aqtaý – ómirlik mıssııa. Qaıyrymdylyqtyń qaıyry ómirimniń barlyq kezeńinde oń, berekeli bolyp sezilip jatqanyn basa aıta alamyn.
- Sizben suhbatymyz myń aıdan da qaıyrly Ramazan aıynda bolyp otyr. Jurtshylyq orazada eki ese jaqsylyq jasaýǵa umtylady. Sizdiń qor osy aıda qandaı is atqarýdy josparlap otyr?
- Keıingi 3 jylda bizdiń qordyń eriktileri elordada aýyzashar ýaqytynan jarty saǵat buryn basty dańǵyldar boıynda aýyz ashýǵa sý, qurma taratyp júr. Aýyz ashýǵa asyqqan jurt kepteliste kóp aıaldap qalady. Sondyqtan osy isti uıymdastyrdyq. Ramazan aıynda jınalǵan qarjyǵa qaraı az qamtylǵan 1 000 otbasyǵa azyq-túlik úlestiriledi. Kıimge muqtaj jandardyń da tilegin oryndaýdy meje etip otyrmyz. Qazir kóktem bolsa da, jerde áli de qar bar, aýa raıy jylyna qoıǵan joq, demek, kómirge qajettilik bar. Muqtajdarǵa kómir túsirip berý josparda bar.
- Josparlaryńyz ońynan oryndalsyn, áńgimeńizge rahmet!
Materıaldy daıyndaý barysynda Perızat Qaırattyń arnaıy bortpen ekinshi ret Gaza sektoryna jetkenin bildik. Bul joly keıipkerimiz eriktilerdiń qyzmeti - muqtajdarǵa medısınalyq kómek kórsetý ekenin aıtty.
