Foto: N.Baıbýlın
Qazaqstan úshin taza aýyzsýǵa jáne sapaly sanıtarııaǵa qoljetimdilikti qamtamasyz etý mańyzdy másele ekeni belgili. Qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde qol jetkizilgen eleýli ilgerileýge qaramastan, áli de bolsa mańyzdy túıtkilder bar. Qazirgi ýaqytta ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaýǵa shamamen 400 myń adam qol jetkize almaı otyr. Olardyń jartysynan kóbi aýyldyq jerlerde turady. Sondaı-aq Senat Tóraǵasy sý sapasynyń nasharlaýyna, sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jelileriniń tozýyna baılanysty problemalar da erekshe nazar aýdarýdy qajet etetinin aıtty.
«Memleket basshysy 2026 jylǵa deıin aýyldyq eldi mekenderdi taza aýyzsýmen tolyq qamtamasyz etý jóninde naqty tapsyrma berdi. Bul mindetti sapaly oryndaý úshin birqatar ózekti problemany sheshý qajet. Qazirgi tańda qoldanystaǵy kóptegen sý sharýashylyǵy nysandarynda 30 jyldan 50 jylǵa deıin kúrdeli jóndeý jáne qalpyna keltirý jumystary júrgizilmegen. Sondyqtan ol jerler qaýiptiligi joǵary obektiler qatarynda qalyp otyr. Arnaıy tehnıkalarǵa qatysty jaǵdaı da osyndaı. Olardyń shamamen 50 paıyzy jańartýdy qajet etedi. Alaıda, nysandardyń tozýy jáne sonyń saldarynan sýdyń ysyrap bolýy máseleniń bir bóligi ǵana. Sý sapasynyń nasharlaýy da úlken problema ekeni belgili. Búginde qaıta paıdalanylǵan sýdyń úlesi tushy sýdyń jalpy kóleminiń shamamen 2,5 paıyzyn ǵana quraıdy», dedi Máýlen Áshimbaev.
Otyrys barysynda transshekaralyq ózenderdi paıdalanýdy retteıtin naqty tetikterdiń áli qalyptaspaǵany týraly talqylandy. Jasalǵan kelisimderge jáne bekitilgen sý berý kestelerine qaramastan, elimizdegi keıbir oblystardyń tıisti sý kólemin ala almaýy jıi kezdesetin jaǵdaıǵa aınaldy. Osyǵan oraı Parlamentaralyq komıssııanyń Tóraǵasy Ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizý úshin keshendi tásil men strategııalyq jospar qajet ekenin aıtyp, aldaǵy birlesken jumystyń basym baǵyttaryn belgilep berdi.
«Jańa Sý kodeksin ázirleý barysynda negizgi memlekettik organdardyń sý resýrstaryn paıdalaný jáne qorǵaý salasyndaǵy quzyretterin qaıta qaraý qajet. Bul rette vedomstvoaralyq úılestirýge basa mán bergen jón. Joǵaryda atap ótkenimizdeı, Memleket basshysynyń aýyldardy taza aýyzsýmen tolyq qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyn sapaly oryndaý – barshamyzdyń ortaq mindetimiz. Sýdyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýdi ınvestısııalaý úshin normatıvtik kedergilerdi joıýǵa arnalǵan sharalar qabyldaýdyń da mańyzy zor. Onyń ishinde aǵyndy sýlardy qaıta paıdalaný úshin zańnamalyq jáne normatıvtik bazany qalyptastyrý qajet. Sondaı-aq sýdy únemdeýge jáne aýyl sharýashylyǵynda sý resýrstaryn jaýapty basqarýǵa yqpal etetin agroazyq-túlik tizbegi boıynsha sýdy paıdalanýdyń tıimdiligin arttyrý jónindegi sharalardy qolǵa alý kerek. Sýdy únemdeý, onyń ysyrap bolýyna jáne lastanýyna jol bermeý, sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný sııaqty qundylyqtardy dáripteý úshin qoǵamda belsendi aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizgen jón. Sý únemdeýdiń ozyq tehnologııalary men zamanaýı júıelerin engizýge arnalǵan sharalar keshenin de ázirleý qajet», dedi Senat Spıkeri.
Parlamenttik komıssııanyń otyrysyna Senat jáne Májilis depýtattarymen birge Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitov, Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Aıjan Esmaǵambetova, Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Azat Sultanov, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Mansur Oshýrbaev, Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy, óńir ákimdikteriniń, qoǵamdyq jáne halyqaralyq uıymdardyń ókilderi qatysty. Sondaı-aq Qazaqstandaǵy Birikken Ulttar Uıymy Damý Baǵdarlamasynyń Turaqty ókili Katarjına Vavernıa, «WATER HUB» halyqaralyq zertteý ortalyǵynyń dırektory Anatolıı Rıabsev qatysyp, baıandama jasady.
Otyrystyń qorytyndysy boıynsha Parlamenttik komıssııa memlekettik organdarǵa aldaǵy birlesken jumysqa qatysty birqatar usynym joldady. Máýlen Áshimbaev olardyń oryndalý barysy jurtshylyqtyń jáne Senattyń Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń baqylaýynda bolatynyn atap ótti. Sondaı-aq Parlamentaralyq komıssııa aıasyndaǵy kelesi kezdesýlerde de atqarylyp jatqan jumystyń tıimdiligine taldaý júrgiziledi.
Túrkistan oblysyna sapar aıasynda Máýlen Áshimbaev bastaǵan senatorlar jergilikti máslıhat depýtattarymen jáne óńir jurtshylyǵymen de kezdesti. О́z sózinde Palata Tóraǵasy Memleket basshysy Ulttyq quryltaıda belgilep bergen bastamalarǵa keńinen toqtalyp ótti. Sondaı-aq oblys turǵyndarymen birge óńirdegi ózekti máselelerdi ońtaıly sheshý joldaryn talqylady.
«Oblysta óńirdi damytýǵa arnalǵan birqatar mańyzdy jobalar iske asyrylyp jatyr. Investısııa tartý, ónerkásip, qurylys salasynda jáne basqa da baǵyttarda aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkizildi. Degenmen, aımaqta sheshimin kútken máseleler de bar. Ásirese, oblys turǵyndaryn sý resýrstary men jaıylymdyq jerlerdiń tapshylyǵy alańdatady. Búgin Parlamenttik komıssııanyń otyrysynda osy baǵytqa nazar aýdardyq. Injenerlik jáne energetıkalyq ınfraqurylymdy jańǵyrtýǵa qatysty túıtkilder de óte ózekti. Senat óńirlerdiń múddesin qorǵaıtyn Palata retinde máslıhattarmen baılanysty odan ári arttyrý jáne ózekti máselelerdi sheshýge yqpal etý jolyndaǵy jumysty jalǵastyra beredi», dedi Máýlen Áshimbaev.
Senat Spıkeri Palata men máslıhattardyń aldaǵy birlesken jumysynyń basym baǵyttaryn da atap ótti. Is-shara barysynda depýtattar máslıhattardyń 30 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııany uıymdastyrý máselelerin de talqylady.
Sonymen birge Máýlen Áshimbaev óńirdiń belsendi jastarymen kezdesti. Ol óz sózinde memleket tarapynan jastardy qoldaýǵa arnalǵan sharalar týraly aıtty jáne ultymyzdyń jańa kelbetin aıqyndaıtyn qundylyqtarǵa nazar aýdardy. Sondaı-aq júrgizilip jatqan saıası jáne ekonomıkalyq reformalardy qoǵamdaǵy irgeli áleýmettik-mádenı ózgeristermen úılestirýdiń mańyzy zor ekenin aıtty.
«Qazirgi tańda bilimdi jastardyń kásibı turǵydan ósip, damýy úshin mol múmkindikter bar. Memleket tarapynan keshendi qoldaý sharalary qabyldanyp jatyr. Sondyqtan jastar eldiń bolashaǵy ózderine tikeleı qatysty ekenin sezinýge tıis. Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Ulttyq quryltaıda elimiz úshin asa mańyzdy jasampaz qundylyqtardy belgilep berdi. Atalǵan basymdyqtar Ádiletti Qazaqstan qurý jolynda aıryqsha mánge ıe jáne bul qaǵıdalar jas býyn úshin qashanda mańyzdy baǵdar bolýy kerek», degen Máýlen Áshimbaev jastardyń sapaly bilim men rýhanı qundylyqtarǵa degen erekshe yntasy Qazaqstannyń básekege qabilettilik áleýetin arttyra túsetinine senim bildirdi.
Sapar kezinde Parlament delegasııasy óńirdegi sý tapshylyǵy máselesin sheshý jolynda mańyzy zor «Oranǵaı» sý tazalaý stansasyna baryp, nysannyń jumysymen tanysty.
