2026 jylǵa qaraı óńirde qant qyzylshasyn 15 myń gektarǵa deıin kóbeıtý kózdelip otyr. О́tken jylǵy aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan fermerlerdiń qajyrly eńbeginiń nátıjesinde tátti túbir egilgen alqaptyń ár gektarynan 420 sentnerden ónim jınalyp, oblys boıynsha 361 myń tonna óndirilgen. Bul – buryn-sońdy bolmaǵan joǵarǵy kórsetkish. Daqyl ósirýde qajyrly eńbek sińirip, ónim berekesin tasytqan «Dúısenbinov», «Ábilqasymov», «Hılnıchenko», «Nam», «Muqanov K», «Muhamadı», «Alan» sııaqty bir top sharýa qojalyǵynyń eńbegi orasan.
Memlekettik qoldaý sharalarynyń nátıjesinde óndiristik shyǵyndardy sýbsıdııalaý sharýalardyń mol tabysqa kenelýine múmkindik berdi. Máselen, tuqym, tyńaıtqysh, pestısıd jáne aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men janar-jaǵarmaı materıaldaryn satyp alýǵa, sýarmaly egiske sý jetkizý qyzmetterine jumsalatyn shyǵyndardy ishinara óteýge 25-50 paıyz jeńildik berildi. Bul máselelerdiń ońtaıly sheshilýine oblys ákimdigi kóp kúsh saldy.
«Joǵary kórsetkishterge qol jetkizýde jańa tehnologııanyń róli erekshe. О́tken jyly konvızo smart jańa júıesi 10 sharýashylyqta jalpy kólemi 530 gektar qyzylsha alqabynda qoldanyldy. Nátıjesinde, gektarynan orta eseppen 650 sentnerden ónim alyndy. Kalledonııa, danýta, alameıa, ıberııa, smart djakonda gıbrıdteriniń ósip-óný, fotosıntez qarqyndylyǵy baıqaldy. «Gladıýs Qaratal» JShS jetekshisi Rahym Karımov 170 gektar egistiktiń ár gektarynan orta eseppen 80 tonna túsim, al jekelegen tanaptardan 100 tonnadan artyq ónim jınady. Bul jáne taǵy basqalary jóninde ótken jyly qazan aıynda ótken dalalyq semınarda kórsetildi», deıdi aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty Abýlhaır Beksultanov.
Jalpy, qant qyzylshasy agrotehnologııasynda tolyq sheshilmeı turǵan problemalardyń biri – egistikti túrli aramshópten qorǵaý, jaz boıy alqapty taza ustaý. Elimizdiń ońtústik-shyǵys óńir agrofony tabıǵatynda aramshópter tyǵyz ósedi. Bul jerde bir, eki jáne kópjyldyq, jazdyq, kúzdik, qystyq, tamyr jáne ózek tartatyn rýderaldy, sıderaldy aramshópterdiń 40-tan astam túri men tuqymdastary qalyń ósedi.
«Osy ýaqytqa deıin aramshópterge qarsy qoldanylyp júrgen gerbısıdterdiń klassıkalyq júıesi tıimsiz. Tuqym sebý aldynda topyraqqa shashatyn dýal gold, fronter optıma, vegetasııa merziminde beriletin lontrel, zellek sýper, bıseps garant, betanal aramshóptiń 92-95 paıyzyn joıady. Al kópjyldyq shyrmaýyqqa, kekirege, povılıkaǵa (sary shyrmaýyq) shamasy jetpeıdi. Ǵylymı anyqtalǵan analız boıynsha sýarmaly óńirde ortasha 1 gektar jyrtý tereńdikte jarty mıllıard shamasynda aramshóp tuqym qory jatady, olardyń tirshilik merzimi – 20-30 jyl. Sonda 5-7 paıyz gerbısıdke joıylmaı qalǵan qýraı shóp óskinderi sýǵarǵan saıyn jaz boıy taǵy mıllıondap shyǵady. Kóp jaǵdaıda sharýashylyqtar egisti qosymsha qolmen otap, tápkileýge májbúr bolady. Qant qyzylshasy ósimdiginiń tabıǵatynan aramshópterge tózimdiligi óte tómen ekenin eskersek, bul jaǵdaıda konvızo smart júıesiniń tıimdiligi 99-100 paıyz bolǵannyń ózinde olardyń ósý qarqyny joǵary bolyp tur», deıdi A.Beksultanov.
KWS kompanııasy tarapynan arnaıy ókil Rýfat Nadjapov osy jyldar ishinde belsendi jumys júrgizdi. Kóptegen kezdesý men semınar ótkizip, máseleni talqylap, gıbrıdterdi sortsynaý negizinde jańa gıbrıd-býdan (terranovo, konsertına, smart gıbrıd, kalıdonııa, ıberııa, danýta, taǵy basqalary) aýdandastyrylyp, QR memlekettik tizilimine engizildi.
Búginde tozyǵy jetken tehnıkalardy jańalaý, sýbsıdııalardy retke keltirý, Kóksý, Aqsý qant zaýyttyrynyń kúzgi ónimdi qabyldaýǵa kúshi jete me jáne onyń daıyndyǵy qalaı degen saýal mazalaıdy. Buǵan qosa qant qyzylshasyn ósirý men sý sharýashylyǵyndaǵy túıtkildi problemalar, sapaly tuqymǵa qol jetkizý, tyńaıtqyshtardy durys paıdalaný, basqa da suraqtar boıynsha biraz másele bar. Osynyń aldyn alý úshin oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy júıeli jumystar jasap jatyr. Sharýalarmen tikeleı baılanysyp, qajet materıaldardy ýaqytynda berýge ýaǵdalasty.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetine súıensek, búgingi kúnde ylǵal jabý, tyrmalaý, sebý jumystary júrgizilip jatyr. Bıylǵy ónimge qajetti 57,7 myń tonna jazdyq daqyldar tuqymy daıarlanyp, sapasy zerthanalyq tekserýden ótkizilip jatyr. Osy jylǵa 11,5 myń gektar qant qyzylshasyn sebý josparlansa, oǵan qajetti 16,1 myń sebý birligi kólemindegi tuqym tolyǵymen qamtamasyz etiledi, sonyń ishinde 9,6 myń sebý birligi Kóksý qant zaýytynda, 6,1 myń sebý birligi «Jetisý» ÁKK-de qarastyrylǵan.
«Qazirgi kezde 444 sharýashylyq 10,7 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh satyp aldy. Sondaı-aq qoımalarda 3 049 tonna mıneraldy tyńaıtqysh bar. Kóktemgi dala jumystaryna 4 124 tonna dızel otyny bólindi, onyń bir lıtriniń baǵasy – 250 teńge. Kóktemgi dala jumystaryna tartylatyn 23 myń birlik tehnıkanyń daıyndyq deńgeıi – 99 paıyz. Sol sııaqty bıyl qant qyzylshasyn ósirýge baǵyttalǵan 8 servıstik-daıarlaý ortalyǵy quryldy. Jergilikti bıýdjetten bólingen 2,5 mlrd teńgege sepkish, japyraq jınaǵysh, kombaın sııaqty 62 birlik jańa aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary alynyp jatyr. Budan bólek «Qazagroqarjy» fılıalyna 2,2 mlrd teńgege 106 ótinim túsip, 70 sharýashylyqqa 1,4 mlrd teńgege 131 birlik aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy alyndy. Oǵan qosa kóktemgi dala jumystaryna «Agrarlyq nesıe korporasııasy» 61 sharýashylyqqa 948 mln teńge nesıe berdi», delingen basqarmanyń anyqtamasynda.
Jetisý oblysy
