Ári kórshi, ári qurby Aıaýlym Baqytqyzy men Naǵıma Toqtarbekqyzy Saýyr-Saıqannyń bókterinde bódene ósirýdi qolǵa alǵan. Bas barmaqtaı ǵana bódene jumyrtqasymen óz aýdandarynan bólek, ózge aýdandardy da qamtamasyz etip otyr. «ALTYNZER EKO ferma» dep atalatyn shaǵyn sharýashylyqta shúpirlep 1 500 bas bódene ósip jatyr.
– Bul kásipti byltyr bastadyq. Qustardyń 1000 basy – jumyrtqa baǵytynda bolsa, 500-i – et baǵytynda. Jumyrtqa men etine suranys óte joǵary. Turaqty tutynýshylarymyz da bar, – deıdi kásipker Naǵıma Toqtarbekqyzy.
Bódene sharýashylyǵy Shyǵys Qazaqstanda endi ǵana etek jaıyp keledi. Onyń birden-bir sebebi, kúnniń sýyqtyǵy men qardyń qalyńdyǵy, qystyń uzaqtyǵy desedi qustyń qyr-syryn zerttegen kásipkerler. Bódeneden turaqty ónim alý úshin temperatýra bir qalypty bolýǵa tıis. Uzaq qysta qorajaıdy jyly ustaý kásip ıelerine ońaı emes. Dese de, bastaǵan kásipti dóńgeletip otyr. Zaısan qalasy gazben qamtylǵandyqtan, kún saıyn gúrildetip ot jaǵyp, áýre bolmaıdy.
– Bódene de taýyq sekildi, jyly jerdi jaqsy kóredi. Sýyqta jumyrtqalamaıdy. Turaqty temperatýra 15-20 gradýs jyly bolýy kerek. Shaǵyn fermamyz gazben jylıdy. Áıtpese, kómir jetkizý biz úshin qymbat. Onyń ústine, únemi ot jaǵyp otyrý áýre. Al gaz baǵasy tıimdi. Jumyrtqalardy ınkýbatormen basyp shyǵaramyz. 15-18 kúnde balapan jaryp shyǵady. Jemin, sýyn berip kútse, 40 kúnde jumyrtqalaıtyn bolady. Bir bódene kúnine 30 gramm jem jeıdi. Kúnine bir jumyrtqa týady. Tıimdi emes pe? – deıdi kásipker arý.
«Shyǵyn shyqpaı, kiris kirmeıdi» demeýshi me edi? Aıtqandaı, kásipti alǵash ashqanda Aıaýlym Baqytqyzy turyp jatqan úıin fermaǵa aınaldyrǵan. Basqa yńǵaıly oryn bolmaǵandyqtan, qurbylardyń biri baspanadan bas tartqan. Kásipti áýelde áleýmettik jeliden kórip bastaǵan. Naǵıma Toqtarbekqyzynyń bastaǵan kásibine qoldaý kórsetken joldasy qustardy qamaıtyn torly qorshaý jasap bergen. Alǵashynda azdy-kópti qarajat salǵan. Kásipterin keńeıtýdi de josparlap otyr.
– Kópshilik bile bermeıtin shyǵar, bódeneniń eti men jumyrtqasy myń da bir aýrýǵa em. Bir ereksheligi, bódene eshqandaı qus tumaýymen aýyrmaıdy. Aldaǵy ýaqytta osy kásibimizdi keńeıtýdi josparlap otyrmyz, – deıdi Aıaýlym Baqytqyzy.
Ras, emdik qasıeti mol bolmasa, japondyqtar kúndelikti tańerteń bódene jumyrtqasyn tutynbas edi. Onyń ústine bul adam aǵzasyndaǵy radıasııalyq zattardy shyǵarady.
Qus baqqan qurbylardyń aıtýynsha, bódenege arnaıy jemi beriledi. Taýyqqa shashyp júrgen bıdaı jaraı bermeıdi. Tez kóbeıetin judyryqtaı qustyń salmaǵy 200 gramnan aspaıdy.
Jospar demekshi, kásipterin keńeıtý úshin qustyń sanyn arttyryp qana qoımaı, Aıaýlym men Naǵıma endi bódene etin tuzdap, marınadtaýdy, jumyrtqasynan tabıǵı maıonez jasaýdy qolǵa almaq. Qyl aıaǵy qustardyń sańǵyryǵyn da dalaǵa tastamaıdy. Oǵan shylaýshyn qurttaryn jiberip, tabıǵı tyńaıtqyshqa aınaldyrýdy oılastyryp júr. Aıtpaqshy, Zaısan qalasynda qurt ósirip, paıda taýyp otyrǵan kásipker de bar...
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Zaısan qalasy
