Sýretterdi túsirgender – A.Dúısenbaev, E.ÚKIBAEV
Oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov Memleket basshysyna Soltústik Qazaqstan oblysynyń Qyzyljar, Esil, Shal aqyn aýdandary men Petropavl qalasyndaǵy sý tasqyny jaǵdaıyn baıandady. О́ńir ákiminiń aıtýynsha, alty aýdanda tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan. Qazirgi tańda 2 myńnan astam turǵyn úıdi sý basqan, 10 345 adam evakýasııalanǵan.
Sý tasqynyna qarsy sharalarǵa 5 270 adam jáne 906 tehnıka jumyldyrylǵan. Halyqtyń turmys-tirshiligine qajetti ınfraqurylymdardy qalpyna keltirý jumystary júrgizilip jatyr. Tabıǵı apattan zardap shekken azamattardyń materıaldyq shyǵyndaryn esepteý jáne óteý jóninde komıssııa qurylǵan.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Soltústik Qazaqstan oblysynyń sý basqan aýmaǵyn tikushaqpen aralap kórgennen keıin qarǵyn sý saldarynan evakýasııalanǵan aýdandardyń halqymen kezdesti.
Turǵyndarmen áńgimelesý barysynda Qasym-Jomart Toqaev shyǵyndardy óteý úshin memleket barlyq tıisti sharany qabyldaıtynyn aıtty. Qazirgi ýaqytta sý tasqynynan zardap shekken barlyq turǵynǵa birrettik kómek berilip jatyr jáne komıssııa múlik shyǵyndaryn eseptegennen keıin ótemaqy tólenedi. Turǵyn úıi jaramsyz azamattarǵa jańa baspana salynady jáne barlyq qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etiledi. Sonymen qatar zardap shekken turǵyndardyń nesıeleri men zaımdaryn tóleý merzimi shegeriledi.
Memleket basshysy árbir azamat nazardan tys qalmaıtynyn atap ótti.
– Qazir bárimiz óte kúrdeli kezeńdi bastan keship jatyrmyz. Bul – jalpyulttyq apat. Degenmen bir jaǵynan alyp qarasaq, oń ózgerister de anyq baıqalady. Sýdyń beti qaıtyp keledi. Jaqyn aradaǵy 10 kúnde óte qaýipti bolady. Biraq biz elimiz boıynsha apat saldaryn joıý sharalaryn qabyldap jatyrmyz. Buǵan deıin aıtqanymdaı, Úkimet zardap shekken azamattardyń barlyǵyna qoldaý kórsetedi. Biz sý tasqyny saldarynan bolǵan barlyq shyǵyndy óteımiz. Árbir azamat, árbir otbasy memlekettiń qamqorlyǵynda bolady. Bul – men úshin basty mindet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy elimizdiń birqatar óńirindegi sý tasqynyna baılanysty qalyptasqan kúrdeli jaǵdaıdy eskere otyryp, sondaı-aq bıýdjet qarjysyn únemdeý maqsatynda Úkimetke, ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdarǵa ımıdjdik jáne basqa da iri is-sharalardy ótkizbeý jóninde tapsyrma berdi.
– Men bıýdjet qarjysyn únemdeý maqsatynda iri halyqaralyq forýmdy ótkizýden bas tarttym. Sonymen qatar Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndaryna jumsalatyn shyǵyndy qysqartamyz. Árıne, qazir bul sharadan túpkilikti bas tartý múmkin emes. Biraq oǵan jumsalatyn qarjy kólemi aıtarlyqtaı azaıady. Budan bólek, elimizdiń Tokıoda ótetin Dúnıejúzilik kórmege qatysýyna bólingen bıýdjet te qysqarady, – dedi Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev barlyq memlekettik organǵa sý tasqyny saldarynan sabaq alýy kerek ekenin aıtty.
– Bizde mundaı apattardy aldyn ala eskertý júıesi jetispeıdi. Qajetti mamandar da tapshy. Qazir gıdrotehnık kadrlardy daıarlaý týraly shuǵyl sheshim qabyldandy, – dedi Memleket basshysy.
Prezıdent jumys sapary kezinde Petropavl sý torabynyń jumysymen de tanysty. Irgetasy 1973 jyly qalanǵan nysan Sergeevka jáne Petropavl sý qoımalarynyń belgilengen rejimde toltyrylyp, iske qosylýyn qamtamasyz etý arqyly Esil ózeniniń aǵysyn retteıdi.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵaýez Nurmuhambetovtiń aıtýynsha, óńirdegi sý tasqynyna Esil ózeni muzynyń erýi jáne Aqmola oblysynan aǵyn sýdyń kelýi sebep bolǵan. Ásirese bıylǵy seń júrý kezeńinde muzdardyń keptelisi saldarynan sý deńgeıi kúrt kóterilip, sel júrdi. Bul ınfraqurylymnyń isten shyǵýyna jáne Esil ózenin jaǵalaı ornalasqan eldi mekenderdi sý basýyna ákep soqtyrdy. Sondaı-aq ol sý tasqynyna qarsy is-sharalarǵa 2 500 erikti belsendi qatysyp jatqanyn atap ótti. Aımaqqa 300 tonna gýmanıtarlyq kómek keldi.
Memleket basshysyna «Astana» óńirlik qolbasshylyǵy áskerleriniń qolbasshysy Erjan Ybyraev Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy tótenshe jaǵdaıdyń zardaptaryn joıý úshin qorǵanys vedomstvosynyń 700 áskerı qyzmetshisi men 33 tehnıkasy jumyldyrylǵanyn baıandady. Onyń aıtýynsha, áskerılerdiń negizgi kúshi qaptardy qummen toltyrý, bógetter salý, Petropavl qalasynyń mańyndaǵy aýdandar men Qyzyljar aýdanynyń eldi mekenderine jaqyn mańdaǵy jaǵalaýlardy nyǵaıtý jumystaryna baǵyttalǵan. Sý tasqynyna qarsy kúres sharalary bastalǵannan beri áskerıler jergilikti atqarýshy organdarymen birlesip, bógetter salý, olardy nyǵaıtý jumystaryn atqarǵan. Bul bógetterdiń jalpy uzyndyǵy 15 shaqyrymnan asady.
Qasym-Jomart Toqaevqa qalyptasqan jaǵdaıdy naqty ýaqyt rejiminde qadaǵalaýǵa múmkindik beretin jyljymaly basqarý pýnkti jabdyqtalǵany jóninde málimet berildi. Ol úshin ár 2,5 saǵat saıyn jergilikti jerdiń 2D formatty kartasy arqyly aqparat berýge qabiletti ushqyshsyz basqarylatyn barlaýshy ushý apparaty paıdalanylady. Sondaı-aq táýlik boıy usha alatyn ári sý tasqynyna qatysty jaǵdaıdyń ózgerýine monıtorıng júrgizýge múmkindik beretin termovızııalyq kamerasy bar dron qoldanylady.
«QazSýShar» RMK Soltústik Qazaqstan oblystyq fılıalynyń dırektory Shuǵaıyp Ibatýllın Prezıdentke Sergeevka sý qoımasy 2022 jyly kópfaktorly tekseristen ótkenin jáne onyń tehnıkalyq jaǵdaıy qanaǵattanarlyq dep baǵalanǵanyn málimdedi. Búginde óńirdegi eki sý qoımasy da shtattyq kestege saı jumys istep tur.
О́ńirge jasaǵan jumys sapary aıasynda Memleket basshysy sý tasqynynan zardap shekken turǵyndarǵa kómektesip jatqan qutqarýshylarmen, eriktilermen jáne kásipkerlermen kezdesti.
Qasym-Jomart Toqaev tótenshe jaǵdaı kezinde óńir turǵyndarynyń joǵary deńgeıde uıymshyldyq tanytqanyn atap ótip, tabıǵat apatymen kúresip júrgen barlyq azamatqa alǵys aıtty.
Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń qoǵamdyq orynbasary Elena Semıdoskıh Prezıdentke oblystaǵy ár aýdanda gýmanıtarlyq kómek qabyldaıtyn pýnktter ashylǵany jóninde málimet berdi.
«Birgemiz» volonterler front-ofısiniń jetekshisi Anastasııa Volkova eriktilerdiń jedel áreket etý shtaby qurylǵany týraly aıtty. Shtab 2 500-den astam volonterdi úıretedi jáne olardyń jumysyn úılestiredi.
«Sevkazenergo» aksıonerlik qoǵamynyń bas dırektory Anatolıı Kazanovskıı atalǵan kásiporynnyń aksıonerleri 100 mıllıon teńge bólgenin, transformatorlar ornatý jáne elektr jelilerin tartý jumystaryn júrgizgenin aıtty.
«Qyzyljar joldary» JShS dırektory Ashat Joldaspaev kompanııanyń sý tasqynyna qarsy sharalarǵa belsendi atsalysyp jatqanyn jetkizdi. Osy rette atalǵan mekeme bógetter salý jáne nyǵaıtý úshin arnaýly tehnıkalar men qajetti qural-jabdyqtar bólip otyr.
