Sýretti túsirgen – Ánýar ÁBILǴAZIEV
Oblystyq jedel shtabtyń málimetine súıensek, Jaıyq ózeniniń tasqyn sýy Inder men Mahambet aýdanyndaǵy aýyldarǵa, Atyraý qalasy men oǵan irgeles ornalasqan eldi mekenderge qaýip tóndiredi. Sol sebepten jaǵalaýǵa bóget salýǵa, ony bekitýge áli nazar aýdarylyp otyr. Sý tasqynyna qarsy daıyndyq jumystaryn jedeldetý úshin Túrkistan oblysynan – 123, Jambyl óńirinen – 55, al kórshiles Mańǵystaýdan 17 arnaıy tehnıka jetkizilgen.
Máselen, Inder aýdanynda jalpy uzyndyǵy 17 850 metr qorǵanys bógeti bar. Bógettiń qujaty zańdastyrylyp, teńgerimge alynǵan. Bıyl kóktemgi sý tasqynynyń aldyn alý úshin qosymsha 10 070 metr bóget jasaldy. Osylaısha, bul aýdandaǵy bógettiń uzyndyǵy 27 920 metrge jetti. Onyń ishinde 24 320 metri bıiktetildi.
«Qaýipti aımaqqa Jarsýat jáne Qurylys eldi mekeni kiredi. Bógettiń 10 500 metri osy aýmaqta ornalasqan. Qazir Jarsýat aýylynda 4,9 shaqyrym bógetti salý tolyǵymen aıaqtalyp, qosymsha 2 shaqyrymǵa uzartyldy. Al Qurylys aýylynda 5,6 shaqyrym bóget bar. Onyń 3 shaqyrymyn nyǵaıtý jumysy tolyǵymen aıaqtaldy», deıdi aýdandyq tótenshe jaǵdaılar bóliminiń bastyǵy Ádil Qonqaev.
Onyń málimetine súıensek, Inderbor kentinde, Eltaı, Esbol, Kóktoǵaı, Bódene, О́rlik jáne Yntymaq aýyldaryndaǵy bógettiń osal tusy bıiktetilip jatyr. Bul jumysqa mekemelerdiń 520 qyzmetkeri, áskerı bólimderdiń 300 sarbazy, 93 arnaıy tehnıka tartylǵan.
Keshe Inderbor kentinde turatyn analar Jaıyq ózeniniń jaǵasynda bóget salyp júrgen sarbazdarǵa ystyq baýyrsaq pen bálish, sýsyn ákeldi. «Bizdi qorǵaıtyn elimiz, Otan qorǵaýshylarymyz bar. Qıyn sát týyndaǵanda áskerılerdiń kómekke kelgenine rızamyz. Kúni-túni damyl tappaı, bóget salýǵa qatysqan barsha azamatqa basymyzdy ıip, alǵysymyzdy bildiremiz», deıdi kent turǵyny Sáýle Temirǵalıeva.
Atyraý oblystyq jedel shtabynyń málimetine súıensek, bóget salýǵa Qarýly Kúshter, Ulttyq ulan, Shekara qyzmeti, tótenshe jaǵdaılar jáne polısııa qurylymdarynan 2 962 sarbaz atsylysyp júr. Solardyń qatarynda Jambyl oblysynda ornalasqan Gvardeısk garnızonyndaǵy 82796 áskerı bóliminiń áskerleri de bar.
«Biz bul óńirge bir apta buryn kelgen edik. Basty maqsatymyz – Jaıyq ózeninen tónýi múmkin sý tasqyny qaýpiniń aldyn alý. Bizdiń áskerıler damylsyz jumys istep, bóget salýdy jedeldetip jatyr», deıdi áskerı bólimniń kishi serjanty Eldar Jánibekov.
Áskerılerdiń bir toby Mahambet aýdanynda bóget salyp júr. Bul aýdandaǵy 21 eldi mekende 30 myńnan asa adam turady. Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyna 17 aýyl jaqyn ornalasqan. Sol eldi mekenderdi tasqyn sýdan qorǵaý maqsatynda 80 shaqyrym bóget salý josparlanǵan. Onyń 20 shaqyrymy jańadan salynyp jatyr. Osy kezge jaǵalaýǵa qum toltyrylǵan 800 myń qap tóselgen.
«Shymkent qalasyndaǵy 35748 áskerı bóliminen 300 áskerı qyzmetshi kelgen edik. О́zimizdiń 17 tehnıkamyz bar. Eldi mekenderdi sý tasqynynan myqty bóget qana qorǵaıdy. Sol sebepten bógetti tez ári sapaly salýǵa atsalysyp jatyrmyz», deıdi shymkenttik áskerı qyzmetshi Mıras Janábilov.
Jaıyq ózeninen sý basý qaýpi tónetin eldi mekenderdiń qatarynda Almaly aýyldyq okrýgi de bar. Atalǵan okrýg buryn Mahambet aýdanyna qaraǵan edi. Keıingi jyldary Atyraý qalasynyń ákimshilik bólinisine aýystyryldy. Okrýg ákimi Gúlshat Aýhadıevanyń aıtýynsha, okrýg aýmaǵynda eki aýyl, 8 saıajaı bar. Almaly aýylynda – 8,6 shaqyrymdyq, al Bereke aýylynda 10,4 shaqyrymdyq bóget salý qolǵa alynǵan.
Qazir bul aýyldarda sport, mádenıet, tótenshe jaǵdaılar salasynyń ókilderi, «KTK», «Batysstroı» «Birlik», «Denholm Joldas», «Taý ken» sekildi 20-ǵa jýyq kásiporynnyń qyzmetkerleri men áskerıler damylsyz eńbek etip júr. Báriniń júzi totyqqan. Biraq erge tán minezben sharshaǵanyn sezdirmeıdi.
«Bóget turǵyzý aıaqtalǵannan keıin, ony bıiktetý jalǵasa beredi. Qazir Almalyda bógettiń deni salynyp, 200 metrdeı bóligi qaldy. Al Berekede áli 5,6 shaqyrymyn salý qajet. Bul jumys aýyl turǵyndarynyń, sport, mádenıet, tótenshe jaǵdaılar salasy mamandary men áskerılerdiń kúshimen atqarylyp jatyr. Topyraq tasý jumystaryna Túrkistan, Jambyl oblystarynan jetkizilgen kólikter tartyldy», deıdi Gúlshat Aýhadıeva.
Bir ereksheligi, bul okrýgte Jaıyq ózenine 350 metr bonn qoldanylǵan. Tótenshe jaǵdaılar salasy mamandarynyń túsindirýinshe, bonn – sý aıdynyna tógilgen munaı ónimderin jınaýǵa qoldanylatyn qurylǵy. Bul sý aǵysynyń aǵynyn baıaýlatýǵa yqpal etedi. Taǵy bir aıtatyn jaıt, qum toltyrylǵan qapshyqtardyń tózimdiligin arttyrý úshin kólik tegershikteri qoldanylyp jatyr.
Almaly aýylynda sý tasqynyna birneshe ret kýá bolǵandar bar. Sonyń biri Dúısenbaı Salıhanov sý tasqyny qaýpin úsh ret kórgen.
«Sý tasqyny – tabıǵı qubylys. Jaıyq ózenine bir jyly sý mol keledi. Keı jyly sý tym az bolyp, ózenimiz qurǵap qala jazdady. Osy aýylda týyp-óskendikten, munyń bárin kórip kelemin. Alǵash ret sý tasqynyna 1970 jyly kýá boldym. Sol kezde 6 jasta edim. Keıin 1993 jyly Jaıyq ózeni arnasynan asyp, aýylymyz sý ortasynda qaldy. Mundaı qaýip 2005 jyly da kezdesti. Biz sonyń bárinen aman óttik. Bıyl elimizdiń bar óńiri kómekke jumylǵannan keıin sý tasqynynan aman ótetinimizge senemin», deıdi D.Salıhanov.
Atyraý oblysy
