Máselen, Aqmola oblysynyń Zerendi aýdanyndaǵy qazaq aýyldarynda kisi qaıtqan úıge alys-jaqynnan kóńil aıtýǵa keletin aǵaıyndardy kórshileri ózara bólisip alyp, úılerine shaqyryp, qonaq qylatyn dástúr bar. «Kórshi aqysy – Táńir aqysy» dep sanaıtyn zerendilik aǵaıyndar ata-babalarynan mıras bolǵan osy saýapty isti ótken ǵasyrdyń aıaǵyndaǵy ekonomıkalyq daǵdarystyń aýyr jyldarynda da úzbeı jalǵastyrǵan eken. Al Kókshetaý qalalyq ardagerler keńesi, jergilikti meshit jáne «El birligi» qoǵamdyq birlestigi qalaly jerde de qymbat adamynan aıyrylǵan azaly otbasyǵa salmaq túsirmeý máselesin aqyldasa kelip, kisi jerleý rásiminen keıin beriletin as mázirin shekteý jóninde sheshim shyǵarǵan. Naqty aıtsaq, dastarqanǵa tek maı, baýyrsaq, nan jáne azdap kámpıt qoıyp, shaı berý jetkilikti dep uıǵarylǵan. Bul el ishindegi aılyǵy shaılyǵyna áreń jetip júrgen jandardyń kóńilderinen shyqqan bastama boldy. Árıne, aýqatty aǵaıyndar asqa jylqy soıatyn eski dástúrdi jalǵastyryp jatyr. Biraq jergilikti meshit bul dástúrge de synı kózben qarap, pisirilgen etti astaýǵa múshelep salýdy toqtatyp, túgel týrap ákelýdi jón dep sheshken.
Alaıda jaqynda keıbir meshittiń marqum bolǵan adamnyń janazasyna jınalǵan jamaǵatqa beriletin as ústinde dinı qyzmetkerlerdiń Quran oqyp, ýaǵyz aıtýymen shektelip, bylaıǵy jurttyń sóz sóıleýine tyıym salýdy uıǵarǵanyn estip, qaıran qaldyq. Árıne, mundaı sheshimniń qabyldanýynyń ózindik sebebi bary da anyq.
Budan biraz jyl buryn ómirden ozǵan belgili adamdy jerleýden keıin berilgen as ústinde bir jýrnalıst-jazýshy sóz alyp, jarty saǵattan asa kósile sóılegenin kórip, jaǵamyzdy ustaǵandaı bolǵanbyz. Ol marqumnyń el esinde qalatyn eleýli eńbegin, aınalasyna nuryn shashqan adamgershilik qasıetterin emes, onyń qaladaǵy eń úlken meıramhanaǵa lyq tolyp otyrǵan jurtqa asta-tók dastarqan jaıǵan sheneýnik ulyn tiliniń maıyn tamyza maqtady, «qazaqtyń asy da, toıy da taýsylmaıtyn, qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan zaman ornatqan Tuńǵysh Prezıdenttiń» dana saıasaty jaıly da keńinen tolǵady. Ákesinen aıyrylǵan sheneýniktiń «asa aýyr qaıǵysy óziniń de kózinen ashy jas shyǵaryp, qabyrǵasyn qatty qaıystyryp, jan dúnıesin kúńirente kúızeltip turǵanyn shyn júrekten tebirene» aıtýdaı-aq aıtty.
Mine, osylaı topyraqty ólimdi torqaly toıǵa aınaldyryp, óz ýaqytyn da, ózgeniń ýaqytyn da aıamaı, aýzy kópirgenshe toqtamaıtyn «sheshender», ókinishke qaraı, ara-tura kezdesip qalady. Álbette, mundaı ádepsizdikti tyıý qajettigi daýsyz. Áıtse de asta sóz sóıleýge tolyq tyıym salý durystyqqa jata qoıar ma eken?
Jýyrda bir joldasymyzdyń qaıyn enesiniń qyryq kúndik duǵasyna qatystyq. Marqum kezinde basshylyq qyzmetter atqarǵan, elge syıly adam bolǵan eken. Qaramaǵynda qyzmet istegen, jaqsylyǵyn kórgen, sharapaty tıgen adamdar shaǵyn estelikter aıtty. Marqumnyń sońynda qalǵan balalary men nemereleri bile bermeıtin ónegeli isteri, asyl qasıetteri, azamattyq asqaq tulǵasy haqynda shynaıy syr shertildi. Asqa jınalǵan qaýym ómirden elin, halqyn súıgen qaıratker azamat, adal jar, aıaýly ana, asyl áje ótkenin bilip, mol taǵylym túıdi. Demek as ústinde Quran oqylyp, ýaǵyz aıtylýymen qatar, dúnıeden ótken adamdy jaqsy biletin azamattar marqum jaıly biraýyz sóz aıtsa, artyqtyq etpeıdi. Bul óskeleń urpaq tárbıesi úshin de mańyzdy.
Aıtpaqshy, sol duǵada marqumnyń kúıeý balasynyń bir ústel basynda otyrǵan joldastary bizge de «Bireýińiz sóıleısizder me?» degen ıshara bildirildi. Aramyzda úlken qyzmet atqarǵan, sózge usta azamattar bar edi. Biraq olar marqummen ómirde aralas-quralas bolmaǵandyqtan, ol kisi týraly sóz sóıleý orynsyz dep sheshti. Al bizdi duǵaǵa shaqyrǵan joldasymyz: «Senderdiń osy asta tóbe kórsetkenderińniń ózi – bizdiń otbasymyz úshin jetkilikti qurmet», dedi. Bıik parasat ıesiniń sózi bul.
