Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
О́tken aptada Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Talǵat Eshenqulov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz jıynynda baıandaǵandaı, elimizdegi 16 joǵary oqý ornynyń jataqhanalarynan jalpy sany 3 820 oryn daıarlanyp, onda 548 adam ornalasty, onyń 228-i – mektep jasyndaǵy balalar. Al rezervtegi oryndar sany 3 272-ni quraıdy.
«Al stýdent jastar men joǵary oqý oryndarynyń qyzmetkerleri qatarynan 5 myńnan asa erikti qoǵamdyq qyzmette júr. Olar negizinen gýmanıtarlyq kómekti úlestirý, taratý, tıep jáne túsirý, sonymen qatar bógetter jasaý úshin qaptarǵa qum toltyrý sııaqty jumystardy atqaryp jatyr. Joǵary oqý oryndarynyń 150-den asa oqytýshysy oqýshylardyń sabaqtaryn uıymdastyrýǵa daıyn jáne joǵary oqý oryndarynda aýdıtorııalar men oryndar ázirlenip jatyr. Qajet bolǵan jaǵdaıda oqýshylardy ońaltý úshin olardyń demalysyn uıymdastyrýǵa da óńirlerdegi joǵary oqý oryndary daıyn», dedi vıse-mınıstr.
Sý tasqynynan aman óńirlerdegi joǵary oqý oryndary sý basqan óńirlerge túrli járdem túrlerin kórsetýde belsendilik tanytyp otyr. Máselen, Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń 500-ge jýyq oqytýshysy men qyzmetkeri bir kúndik jalaqysyn qaıyrymdylyqqa aýdaryp, 4 mln teńgeden asa qarajat aýdardy. Sondaı-aq atalǵan ýnıversıtettiń О́kiletti Keńes tóraǵasy Mýhıttın Shımshek túrkııalyq baýyrlardyń atynan qosymsha 3 mln teńge qarajat jiberdi. Al oqý ornynyń «Akterlik óner» mamandyǵynyń 2-kýrs stýdentteri qaıyrymdylyq aksııasyn uıymdastyryp, «Paı-paı, jas jubaılar-aı» atty qoıylymdy sahnalady. Bılet satylymynan túsken qarjyny materıaldyq kómekke aýdardy. Ahmet Iаsaýı ýnıversıtetiniń basshylyǵy barlyq jınalǵan qarajatty Atyraý oblysynyń turǵyndaryna járdem úshin jumsaýǵa sheshim shyǵarypty. Oqý orny atynan qurylys-sharýashylyq zattary satyp alynyp, júk kóligimen Atyraý oblysyna jóneltildi. Oqý orny jibergen járdemdi H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýnıversıteti qabyldap alyp, járdem qajet oryndarǵa jetkizedi.
D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń 1000-nan asa professor-oqytýshylar quramy men ýnıversıtet qyzmetkerleri de bir kúndik jalaqysyn arnaıy kómek qoryna aýdardy. Osyǵan qosa ýnıversıtet bazasynda sý tasqynynan zardap shekkenderge gýmanıtarlyq kómek retinde gıgıena quraldary, azyq-túlik jáne zardap shekkenderge qajet basqa da zattar jınalady. Al stýdenttik belsendiler azyq-túlik pen zattardy jınaý ortalyǵynda kómektesedi.
Soltústik óńirdegi ýnıversıtetter de sý tasqynynyń aldyn alý jumystarynan qalys qalmady. Aıtalyq, Manash Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń oqytýshylary, qyzmetkerleri men stýdentteri Petropavldaǵy sý tasqynyna qarsy is-sharalarǵa qatysyp jatyr. Jumysqa 300-den kóp adam tartylǵan. Tótenshe jaǵdaılar departamenti qyzmetkerleriniń basshylyǵymen eriktiler qorǵanys qurylystaryn nyǵaıtady, qaptardy toltyrady, qala turǵyndaryna kómek kórsetedi, sondaı-aq gýmanıtarlyq kómekti túsirýge qatysady. О́z kezeginde, M.Qozybaev ýnıversıteti ujymynyń áıel qyzmetkerleri tasqynyna qarsy is-sharalarmen aınalysatyn eriktiler men áskerı qyzmetshilerge tamaq daıyndap jatyr. Sonymen qatar atalǵan ýnıversıtette sý tasqynynan zardap shekkenderge psıhologııalyq kómek kórsetýge daıyn eriktiler toby quryldy. Olar – Arızona ýnıversıtetimen bilim berýdegi psıhologııa baǵyty boıynsha qos dıplomdy baǵdarlamalar boıynsha oqıtyn stýdentter, sondaı-aq joǵary oqý orny psıhologııalyq klýbynyń qatysýshylary. Barlyǵy – 40 adam. Eriktiler toby arnaıy uıymdastyrylǵan trenıngter sıkli arqyly Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń psıhologterinen dáris aldy. Stýdentterge jedel jeli telefonynda jáne evakopýnktterdegi adamdarmen jumys isteý boıynsha kirispe nusqama berildi.
Atyraýdaǵy qyzý jumystyń ortasynda júrgen sondaǵy eki ýnıversıtettiń qyzmetkerleri men stýdentteri 10 shaqyrym bóget turǵyzyp jatyr. Atyraýǵa jumys sapary kezinde Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek Almaly jáne Besikti aýyldarynda tasqyn sýdan qorǵaýǵa bóget turǵyzyp jatqan azamattarmen kezdesip, olarǵa alǵys aıtqan edi. Sol kezdesýden mınıstrliktiń taratqan aqparatyna súıensek, H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýnıversıteti men S.О́tebaev atyndaǵy munaı-gaz ýnıversıtetiniń 400-ge tarta qyzmetkeri jáne 2 500 erikti stýdenti Jaıyq ózeni arnasyn bekitý, bóget turǵyzý jumystaryna belsendi qatysyp júr. Atyraý oblysynda qurylǵan Jedel shtabtyń nusqaýymen ýnıversıtetter qala irgesindegi Almaly jáne Besikti eldi mekenderin tasqyn sýdan qorǵaıtyn bıik bógetterdi aıaqtap qalǵan. Ýnıversıtetke bólingen aımaqta jergilikti kompanııalar tehnıkamen qamtamasyz etip, bóget turǵyzýdy táýlik boıy júrgizip keledi. Bógettiń tasqyn sýǵa beriktigin arttyrý úshin stýdentter men oqytýshy professorlar qapqa jedeldete topyraq toltyryp ázirlep, tospany bekemdep jatyr. Ýnıversıtetterdiń Jedel shtaby stýdentter men qyzmetkerlerdi qajetti qural-saımanmen qamtamasyz etip, jyly shatyrlar tigip, ystyq tamaq daıyndap, tasymaldaýshy avtobýstardy uıymdastyrýda. Osylaısha, jedel ári tasqynǵa berik 10 shaqyrymǵa sozylǵan bóget salynyp jatyr.
Aqtóbe oblysyndaǵy sý tasqynyna qarsy júrgizilip jatqan qarqyndy jumystarǵa Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetinen 500-ge jýyq erikti belsendi atsalysyp jatyr. Olar 27-naýryzdan bastap apattan qorǵaý sharalaryna, sonyń ishinde, qum tasý, bóget jasaý jáne evakýasııalaý jumystaryna atsalysyp jatyr. Sonymen qatar gýmanıtarlyq kómek kórsetý ortalyqtarynda qajetti turmystyq taýarlardy úlestirý jáne retteý jumystaryna da kómektesip keledi. Al ýnıversıtet qyzmetkerleri men oqytýshylary, sharýashylyq bóliminiń mamandary, «azyq-túlik ónimderiniń tehnologııasy» mamandyǵynyń stýdentteri evakýasııa aımaǵynda qyzmet etip júrgen qutqarýshylarǵa 250-den asa ystyq taǵam taratty. Evakýasııalyq pýnktterde ornalasqan otbasylarǵa psıhologııalyq qoldaý kórsetý maqsatynda pedagogıka jáne bilim berýdegi menedjment fakýltetiniń oqytýshylary men stýdentteri turaqty túrde psıhologııalyq trenıngter ótkizip jatyr.
Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Darhan Ahmed-Zakı ótken aptada Qostanaı qalasyna jumys saparymen baryp, A.Baıtursynuly atyndaǵy ýnıversıtette ornalasqan gýmanıtarlyq kómek qabyldaý pýnktiniń jumysymen tanysqan edi. Munda atalǵan ýnıversıtet qyzmetkerleri men stýdentteri gýmanıtarlyq júk tıeýge kúsh salyp keledi. Astana, Jambyl, Qaraǵandy, Lısakovsk pen Qyrǵyzstannan zardap shekkenderge kómek jınap jatyr. Qazirgi tańda 174 myń tonna azyq-túlik pen eń qajetti zattar kelip, eriktiler ony sý tasqynynan zardap shekkenderge úlestirip otyr. Qazirdiń ózinde 750-den asa adamǵa kómek kórsetildi, bul kórsetkish saǵat saıyn artyp keledi. Sol sapary aıasynda vıse-mınıstr D.Ahmed-Zakı A.Baıtursynuly ýnıversıtetiniń Smart ortalyǵynda bolyp, atalǵan joǵary oqý ornynyń ǵalymdary byltyrdan beri aınalysyp jatqan sý resýrstarynyń jedel monıtorıngi jáne gıdrotehnıkalyq qurylystardyń ekologııalyq baqylaý júıesin qurý jobasymen tanysty.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq zertteý ýnıversıteti sý tasqyny bolyp jatqan Batys Qazaqstan oblysyna 5 mln teńgege 20 tonna gýmanıtarlyq kómek jiberdi. Al sý tasqynynan úıleri zardap shekken 50 stýdentke 100 myń teńgeden járdemaqy taǵaıyndady. Jınalǵan kómektiń jalpy somasy 10 mln teńgeni qurady. Oqý ordasynyń bazasynda arnaıy qaıyrymdylyq pýnkti ashyldy. Aksııaǵa ýnıversıtettiń oqytýshylary men qyzmetkerleri, bilim alýshy jastar belsendi atsalysty. Gýmanıtarlyq kómek tiziminde jańa kıim-keshekter, azyq-túlik, jeke gıgıena quraldary, karemattar, buzylmaıtyn taǵamdar, aýyzsý, tósek-oryn jabdyqtary, rezeńke etikter men qolǵaptar jáne basqa da qajetti zattar bar. Onyń ishinde 250 qalyń tósenish, 500 kórpe, 300 jastyq, 700 súlgi, 400 kir sabyn, 500 lıtr suıyq sabyn bar. Osyǵan qosa 1 300 kılo makaron ónimderi, 200 kılo qaraqumyq, 500 kılo kúrish, 200 kılo qant sııaqty uzaq saqtalatyn taǵam túrleri jóneltildi. Úıleri sýǵa ketken jáne qalpyna keltirýge jaramsyz bolyp qalǵan otbasylardyń stýdent balalaryna qoldaý qarajat jeke ózderine aýdarylady.
