Sýretterdi túsirgen – Jeńis Ysqabaı
Atalǵan qanatqaqty joba áýeli Taldyqorǵan qalasynyń mektepterinen bastaý alyp, búginde aýdandyq bilim oshaqtaryna da engizildi. Mundaǵy maqsat kıberálem, IT-tehnologııa, smart-sıtı sekildi órkenıettiń kóshin bastaǵan sandyq tehnologııalardyń áserinen lýdomanııa, býllıng, kıberbýllıng syndy dúnıelerdi joıý. Bul bastama qoǵamnyń arasyndaǵy osyndaı áreketterdiń aldyn alady. Nátıje jaman emes, oblysta jastar arasyndaǵy jaǵymsyz jaǵdaılar eki-úsh esege azaıǵan.
О́ńir ákiminiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, osy ýaqyt ishinde túrli sala mamandary men qonaq lektorlar qazirgi zamannyń ózekti taqyryptaryna arnalǵan 170-ke jýyq kezdesý ótkizip, ol kezdesýlerge 17 myńnan astam oqýshy qatysty. Júrgizilgen áleýmettik saýaldamaǵa qaraǵanda, oǵan qatysqan oqýshylardyń 75 paıyzdan astamy arnaıy kelgen lektorlardyń dárisine rıza ekenin, al 62 paıyzy mektep mentorlarymen ońdy qarym-qatynas ornatylǵanyn aıtqan. Sonymen qatar 28,6 paıyzy jeke konsýltasııalar alǵanyn, al 20 paıyzǵa jýyǵy mentorlarmen áńgimelesý nátıjesinde sheshilmeıtin problemalar joq ekenin túsingenin atap ótti. Qol jetkizilgen oń tájirıbeni eskerip, aldaǵy jańa oqý jylynan bastap 7 aýdan ortalyǵy men 1 qalada taǵy 48 mentor óz jumysyn bastaıdy. Al búgin mentorlyq tájirıbedegi qonaq dáristerin ótkizý dástúri jalǵastyrylyp, oqýshylarmen oblys ákimi Beıbit Isabaev kezdesti.
«Kez kelgen eldiń eń úlken baılyǵy – adamı kapıtal, ıaǵnı sizder – eldiń bolashaǵysyzdar. Sondyqtan memleket óz tarapynan jas urpaqtyń jan-jaqty damýy úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýǵa tyrysady. Qatań básekelestik jaǵdaıynda ilgerileýge, birtindep jetistikke jetýge kómektesetin eń aldymen – bilim. Biz engizgen ádep-quqyqtyq tárbıe jumysy jónindegi mentorlyq joba sýısıd, býllıng jáne kıberbýllıng, lýdomanııa, ınternet-alaıaqtyq, nashaqorlyq sııaqty máseleler beleń alǵan qazirgi aqparattyq álemde, eń birinshi, sizderdi qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Bul rette sizderdiń tálimgerlermen ózara túsinistikte bolýlaryńyz biz úshin óte mańyzdy. Bul rette áleýmettik saýalnamanyń nátıjeleri qýantyp otyr. Saýaldamaǵa qaraǵanda, sizderdiń basym kópshiligińiz óz dáriskerlerińizdi, mentorlaryńyzdy bilesizder jáne saýalnama tálimgerlermen jaqsy qarym-qatynas ornatylǵanyn anyqtap otyr. О́zara túsinistiktiń arqasynda mentorlarǵa degen senim artyp keledi, sondyqtan bizdiń birlesken jumysymyzdyń oń jemisi bar deýimizge bolady. Bul jobada barlyq mindetke qol jetkizildi degen sóz emes, áli de tujyrymdamalyq turǵydan naqtylanatyn tustary bar, degenmen jobany iske asyrý asa qajet shara ekeni aıqyn. Biz óz tarapymyzdan osy jobaǵa qyzyǵýshylyq bildirgender bolsa, kerekti ádistemelik qoldaý kórsetýge daıynbyz», dep atap ótti B.Isabaev.
Oblys basshysy óz sózinde birneshe negizgi baǵytqa toqtaldy. Birinshiden, ol mektep baǵdarlamasyn meńgerýmen qatar ózin ózi jetildirýge nazar aýdarý, qyzyǵýshylyq tanytqan nemese jany qalaıtyn pánderdi tereńirek zertteýdiń mańyzdy ekenin atap ótti. Bul máselede, spıkerdiń aıtýynsha, qazaq jáne álem ádebıetiniń klassıkterin oqýdyń mańyzy zor. «Mysaly, kóptegen memlekette ulttyq kitap kúni atap ótiledi. Halyqaralyq kitap berý, balalar kitaby jáne kitap oqý kúnderi bar. Bizdiń elde de ulttyq kitap kúnin bekitý ıdeıasy aıtyldy. Bul – óte paıdaly bastama. Astana, Almaty qalalarynyń tájirıbesin eskere kele, bizdiń óńirde elimizdiń úzdik baspalaryn shaqyryp, «Kitap Fest» kitap festıvalin ótkizýdi usynamyn. Kitaphanalardy zamanaýı kovorkıng-ortalyqtar túrinde jańǵyrtý kerek, kitaphana qorlaryn únemi tolyqtyrý kerek», dedi B. Isabaev.
Spıker oqýshylarmen Prezıdent usynǵan «Adal azamat» tujyrymdamasy, «Azamattyq jaýapkershilik», «Áleýmettik ádilettilik» uǵymdarynyń máni týraly áńgimelesti, oqýshylar da osy taqyrypqa qatysty óz oı-pikirlerin bildirdi.
Sol sııaqty spıker ulttyq biregeılikti saqtaýdyń negizi retinde dástúrdiń, túpki negizderdiń, otbasylyq qundylyqtardyń, ózara tatýlyqtyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
Spıker sondaı-aq óńir jastarynyń volonterlikte belsendilik tanytyp, qoǵamdyq salalardyń, qaıyrymdylyq uıymdary men ózin ózi basqarý ınstıtýttarynyń jumysyna qatysyp, qazirdiń ózinde demokratııalyq qoǵam qurýǵa óz úlesin qosyp jatqandyǵyn jetkizdi. «Men jastardyń qoǵamdyq keńesterdiń jumysyna qatysý týraly bastamalaryn qoldaımyn», dedi B. Isabaev. «Jas polısııa», «Jas qutqarýshylar», «Jas sarbaz» kadet synyptary men áskerı-patrıottyq klýbtardyń oń tájirıbesin atap ótip, olardyń sanyn ulǵaıtyp, materıaldyq-tehnıkalyq jáne quqyqtyq bazasyn damytý máselelerin sheshýdi tapsyrdy. Ol sondaı-aq «Jasyl el» jasaqtaryn, «Táýelsizdik urpaqtary» jáne «Zhas Project» jobalaryn, jastardy qoldaýdyń memlekettik baǵdarlamalaryn atap ótti.
«Men osy kezdesýde jańa ǵana 15 jastaǵy bozbalamen tanystym. Ol jeke bıznes-josparyn jasapty. Qazirdiń ózinde óz isin jaılap bastap jatyr, bıznesin bastaýǵa, árıne, ázirge tek jasy kishi. Biraq 16 jasqa tolǵannan keıin ol memleketten grant ala alady. Jas adam aldyna naqty maqsat qoıǵan kezde sol maqsatyna jetýge aldyn ala daıyndalady, jospar jasaıdy, senimdi túrde alǵa jyljıdy, aqyr sońynda jetistikke jetedi. Sizderdiń árqaısylaryńyz da solaı maqsat qoıýlaryńyz kerek. Biz sizderge úlken úmit artamyz, senemiz, árqashan bastamalaryńyzdy qoldaımyz», dep túıindedi sózin B.Isabaev.
Munan soń kezdesýge qatysýshylar ózderin qyzyqtyrǵan suraqtaryn qoıdy. Jas bolǵandaryna qaramastan, oqýshylar ekologııa, jastar jumyssyzdyǵy problemasyn sheshý, jalpy Taldyqorǵannyń damýy týraly, tipti jahandyq taqyryptardy da kóterdi. Mektep oqýshylaryn qańǵybas ıtterdiń problemalary, jol jóndeýdiń sapasy, smart-aıaldamalardyń qaraýsyz jaıy ózekti bolyp otyrǵanyna alańdaýshylyq bildirip, óńirdegi týrızmdi damytýǵa qatysty usynystaryn jetkizdi. Oblys ákiminen ár qadam jemisti bolý úshin qandaı qasıetterdi shyńdaý kerektigin, ómirde kimdi úlgi tutatynyn surap bildi.
Eki saǵatqa jýyq áńgime barysynda oblys ákimi men jaýapty tulǵalar kezdesýge qatysýshylardyń barlyq suraǵyna egjeı-tegjeı jaýap berdi. Bul rette kolledjderde qazirgi zamanǵy eńbek naryǵyndaǵy suranysqa saı jańa mamandyqtardy engizý taqyrybyna toqtaldy. Mekteptegi ózin ózi basqarý ókilderiniń qataryndaǵy birqatar tálimger men oqýshyǵa oblys ákiminiń Alǵyshaty tapsyryldy. Oblys ákimi mentorlardy jeke kabınettermen qamtamasyz etý, tálimgerlik saǵattardy uıymdastyrý máselelerin pysyqtaýǵa tıisti mekemelerge tapsyrdy.
Beıbit Isabaev jastarǵa izgi tilegin aıta kele:
«Eń bastysy, aman-saý bolyńyzdar. Jalqaýlyqqa boı aldyrmańyzdar, úırenińizder, ózderińizdi damytyńyzdar. Maqsatty bolyńyzdar. Aldaryńyzdaǵy barlyq jol sizderge ashyq. Búgingi kezdesýimiz sizder úshin de, men úshin de jaǵymdy ári paıdaly boldy dep senemin», dep qorytyndylady sózin óńir basshysy.
Kezdesý aıasynda Oqýshylar saraıyndaǵy úıirmeler men seksııalarǵa qatysatyn oqýshylar jetistikteriniń kórmesi uıymdastyryldy. Onda balalar ózderiniń ónerin, jasaǵan buıymdaryn kórsetti.
Jetisý oblysynda qolǵa alynǵan bul «Ádep-quqyqtyq tárbıe jónindegi mentor» jobasynyń negizgi maqsaty – oqýshylardyń jeke damýy men olardy áleýmettendirýdi mentorlyq súıemeldeý arqyly óńirde biryńǵaı tárbıe keńistigin qalyptastyrý. Búgingi zamanǵy ózektiligin eskere otyryp, jobalyq keńse jumysynyń negizgi baǵyttaryna balalar men jasóspirimderdiń quqyqtary men mindetterin túsindirý; nashaqorlyqtyń, lýdomanııanyń, sýısıdtiń, býllıngtiń, kıberbýllıngtiń, zorlyq-zombylyqtyń barlyq túriniń aldyn alý; jynystyq qol suǵylmaýshylyqty qalyptastyrý (erte júktiliktiń aldyn alý); salamatty ómir saltyn nasıhattaý; mamandyq tańdaý jáne kásiptik baǵdar berý; sondaı-aq shyǵarmashylyq oılaýdy jáne qarjylyq saýattylyqty arttyrý taqyryptary tańdalyp alyndy. Jobany iske asyrý bastalǵannan beri oqýshylarǵa túrli ózekti taqyryptar boıynsha 113 kezdesý ótkizilip, 51 leksııa oqylǵan.
Jetisý oblysy
