Oqý jyly qalaı qorytyndylandy?

Baspasóz máslıhatynda sóz alǵan Oqý-aǵar­tý vıse-mınıs­tri Natalıa Jumadil­dae­va oqý jylynyń 25 ma­myr­da aıaq­ta­la­tynyn aıtty. Osy­ǵan qosa ol sońǵy qońy­raý jıy­ny tú­lekterge uıymdas­ty­ry­la­ty­nyn, al qalǵan synyp­tar­dyń oqý­shylaryna synyp saǵaty ótkiziletinin jetkizdi.

– 22 myńnan asa mektepke deıingi, orta bilim, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim oshaqtary bıylǵy oqý jylyn aıaqtaýǵa ázirlenip jatyr. Bul uıymdarda bıylǵy oqý jylynda 5 mıllıon­nan kóp bala bilim men tárbıe aldy. Osy jyly 341 myńnan asa túlek 9-synypty aıaqtaıdy, olar aldaǵy ýaqytta 10-synypty jalǵastyrý nemese kolledjge túsý týraly sheshim qabyldaıdy. 11-synypty 186 myńnan kóp túlek bitiredi. Olar endi bolashaq mamandyqtaryn tańdaıdy. Oqý-aǵartý mınıstriniń buı­ryǵyna sáıkes mektepterde oqý merzimi 2024 jyldyń 25 mamyrynda aıaqtalady. 24 mamyrda respýblıkanyń bar­lyq mek­tebinde 1-10 synyptar oqý­­shylaryna «Bilimim – Otanyma!» taqyrybynda biryń­ǵaı synyp saǵaty ótedi. Synyp saǵatynyń maqsaty balalardy jyl boıy alǵan biliminiń ná­tıjesin qorytyndylaı bilýge tárbıeleýge baǵyttalady. Son­daı-aq 25 mamyr kúni mektepte qatysýymen «Mektebim, saǵan myń alǵys!» atty saltanatty is-shara mektepte ótkiziledi. Saltanatty is-sharany ótkizý formatyn, qatysýshylar qura­myn bilim uıymdary ózderi anyqtaıdy, – dedi vıse-mınıstr N.Jumadildaeva.

Onyń aıtýynsha, bastaýysh synyp oqýshylary mamyr aıynyń sońǵy kúnderinen dástúrli túrde jazǵy dema­lysqa shyǵady. Al 5-11 synyp oqýshylaryna 27 mamyrdan bastap emtıhandar ótkiziledi. Em­tıhandar aıaqtalǵan soń olar da jazǵy demalysqa shyǵa­dy. Bıyl alǵash ret bilim alýshy­lardyń baǵdarlamalar maz­munyn meńgerýin baǵalaý maq­satynda 5-8, 10-synyptar araly­ǵynda qazaq tili men ádebıeti pánderinen aralyq emtıhandar ótkiziledi.

– 5-8, 10-synyp oqýshylary úshin emtıhandar 27 mamyrda bas­talady. 9-synyp oqýshylarynyń emtıhandary 29 mamyrdan 10 maý­symǵa deıin jalǵasady. 11 sy­nyptar úshin qorytyndy emtıhandar 28 mamyr men 11-maý­sym aralyǵyna josparlanǵan. Attestattardy saltanatty tapsyrý 12-15 maýsym aralyǵynda ótedi. Al tótenshe jaǵdaı jarııa­lanǵan óńirlerde (Aqtóbe oblysynda 9 mektep, Atyraý oblysynda 3 mektep jáne Soltústik Qazaqstan oblysynda 5 mektep) oqýshylar aralyq jáne qorytyndy emtıhandardan bosatyldy. 156 myń tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdaryn bitirýshiler úshin qorytyndy attestattaý 28 maýsymǵa deıin júrgiziledi, al dıplom tapsyrý rásimi 28 maýsym men 1 shilde aralyǵynda ótedi, – dedi spıker N.Jumadildaeva.

Iá, balalar asyǵa kútken jazǵy demalys ta jaqyndap qaldy. Bul – olarǵa qýa­nysh pen tátti estelikterdiń ýaqy­ty bolǵanymen, ata-analar men jazǵy demalysty uıym­dastyrýshylar úshin qatań tártip pen saqtyqtyń, qaýipsizdiktiń kezeńi. Osyǵan oraı brıfıngte baıandama jasaǵan Oqý-aǵartý mınıstriniń tárbıe baǵyty boıynsha orynbasary Edil Ospan mınıstrliktiń balalar qaýipsizdigi, tárbıesi jáne jazǵy demalysqa daıyndyq boıynsha birqatar shara qabyldaǵanyn aıtty.

– Balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytynda ult­tyq zańnamaǵa birqatar zań­namalyq ózgeris engizildi. Atap aıtqanda, jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa jeke qoldaý men kómek kórsetetin tálimgerlik ınstıtýty engizildi. Jýyrda qabyl­danǵan «Áıelder men bala­lardyń quqyǵyn qamtamasyz etý máseleleri jónindegi» zań aıasynda balalarǵa zorlyq-zomby­lyqtyń kez kelgen túrine jaýapkershilikti kúsheıtetin normalar engizildi. Sondaı-aq osy zań aıasynda psıhologııalyq qoldaý ortalyqtaryn qurý týraly ákimdikterdiń ókilettikteri aıqyndaldy. Balalar arasyn­daǵy býllıng, kıberbýllıng problemalaryn sheshýde psı­hologııalyq qoldaý qyzmetiniń róli óte zor. Osy maqsatta qazir­diń ózinde elimizdiń 12 óńirinde Psıhologııalyq qoldaý ortalyǵy ashyldy. Osyndaı ortalyqtar barlyq óńirde iske kirisedi. Ba­lalardyń quqyqtaryn qorǵaý salasynda táýelsiz quqyq qorǵaý ınstıtýtyn nyǵaıtý maqsatynda bala quqyqtary jónindegi óńir­lik ýákilderdiń mártebesi beki­tildi, – dedi E.Ospan.

Onyń sózine qaraǵanda, jaz maýsymyna daıyndyqtar da erekshe baqylaýda. Bıylǵy jaz maý­symynda mektep oqýshyla­rynyń 92%-y demalys jáne bos ýaqytyn uıymdastyrý sharalarymen qamtylady. Búginde 198 demalys ortalyqtarynyń reestri ázir­lenip, olardyń daıyndyǵyn qabyldaý bekitilgen kestege saı júrgizilip jatyr.

– Mınıstrlik tarapynan demalys ortalyqtarynyń árbir túrine qatysty biryńǵaı talap­tardy qamtıtyn ádisteme­lik usynymdar jınaǵy ázirle­nip, ákim­dikterge joldandy. Jı­naq­ta jazǵy maýsymdy sapaly uıymdastyrýǵa qa­jetti nor­matıvtik-quqyqtyq akti­ler­diń barlyǵy qamtylǵan. Ákim­diktermen birge demalys­pen qamtylatyn balalardyń tiz­imin ázirleý, demalys or­talyqtarynyń árbir túrine qatysty biryńǵaı talaptardy engizý; respýblıkalyq jáne óńirlik shtabtardy qurý bo­ıynsha jumystar uıymdas­tyryldy. Sonymen qatar bala­lardyń bos ýaqytyn uıym­dastyrý olardy eńbekpen, týrıs­tik, shyǵarmashylyq, ıntel­lektýaldyq, halyqaralyq is-sharalarmen qamtý baǵytynda júr­giziledi jáne respýblıka kóleminde 81,1%-yn quraıdy, –  dedi vıse-mınıstr E.Ospan.

Al Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Araı Orazova Memleket basshy­synyń bilim salasyn sıfrlandyrý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Oqý-aǵartý mınıstrliginde atqarylyp jat­qan birqatar jumys pen ja­ńa­shyldyqqa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, mektepterdi joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etý máselesin she­shý úshin «Qoljetimdi ın­ter­net» ulttyq jobasy aıa­synda 2027 jylǵa deıin 2066 mek­tepke talshyqty-optı­ka­lyq baılanys jelisin tartý josparlanǵan. Sondaı-aq «Starlink» tehnolo­gııasy qanatqaqty jo­basy sheń­berinde 1993 mektep joǵary jyldamdyqty ınternetke qosy­lady. Búgingi tańda 624 (31%) mektep «Starlink» jerseriktik ınternetine qosyldy.

– «eGov mobile» mobıldi qo­sym­­shasynda qoljetimdi «Bilim» jańa qyzmeti iske qosyl­dy. «Bilim» – birneshe bólim­nen turady, onda bilimi, oqýdy aıaqtaýy týraly sıfrlyq qu­jattary, qorǵanshylyq jáne qam­qorshylyq týraly aqparat, balanyń profıli jáne bilim alý­shy týraly qosymsha aqpa­rat qamtylǵan. Sondaı-aq pedagogter úshin «Pedagog portfolıosy» qoljetimdi. Munda muǵa­limniń elektrondyq quja­ty qalyptastyrylady, onda eńbek ótili, qyzmet joly, sanaty, attestattaýdan ótýi boıynsha málimetter toptas­tyrylǵan. Sondaı-aq sizderdiń nazar­lary­ńyzǵa taǵy bir jańa­lyqty usynǵymyz keledi: «eGov mobile» mobıldi qosymshasynda «Bilim týraly aqparat» jańa sıfrlyq qujaty iske qosyldy. Bul ba­lanyń balabaqshada, mektepte nemese kolledjde oqıtynyn rastaıtyn qujat. Munda balanyń jeke derekterimen qatar bilim berý uıymynyń derekteri, balabaqsha toby, mektep úshin synyby, kolledj úshin top kody kórsetiledi, – dedi vıse-mınıstr A.Orazova.

Spıkerdiń sózine súıensek, osyǵan oraı endi oqý ornynan qaǵaz túrindegi anyqtamalardy talap etý jáne alý toqtatyldy. Ár balanyń bilim berý uıy­my­nyń esebinde bolýyn sıfrlyq baqylaý sybaılastyq pen ba­la­­baqshalardaǵy bala sanyn jal­ǵan kórsetý faktileriniń aldyn alady. Sonymen qatar ótken jyl­dan bastap tehnıkalyq jáne kásiptik bilim týraly dıplomdar sıfrlyq formatta «eGov mobile» mobıldi qosymshasynda qoljetimdi boldy. Bıyldan bastap negizgi jáne orta bilim attes­tattaryn sıfrlandyrý bo­ıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Bıylǵy túlekter attes­tat­taryn «egov mobile» mobıldi qosym­sha­synan ala alady.