Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Zańnyń maqsaty – halyqtyń kóshi-qony jáne qylmystyq-atqarý júıesi salasyndaǵy zańnamany, halyqtyń kóshi-qony salasyndaǵy memlekettik baqylaý tetikterin jetildirý, tótenshe jaǵdaı kezinde azamattardyń quqyqtaryna kepildikterdi qamtamasyz etý, sondaı-aq zańnamada quqyqtyq olqylyqtardy joıý. Munda kámeletke tolmaǵandardyń jynystyq tıispeýshiligine qarsy qylmystar úshin sottalǵan sheteldikterge elimizge kirýdi jáne eldiń azamattyǵyn alýdy shekteý, ekstremıstik nemese terrorıstik áreketterge qatystylyǵy bar sheteldikterdiń elge kirýine tyıym salý, kóshi-qon salasyndaǵy zańnamanyń saqtalýyna memlekettik baqylaýdy júzege asyrý tártibin aıqyndaý máseleleri qamtylǵan. Máselen, aýmaqtyq ishki ister organdary júzege asyratyn sheteldik jumys kúshin paıdalanatyn zańdy, jeke tulǵalardy tekserý tártibi zańnamalyq deńgeıde bekitilmek.
Eger jeke basyn kýálandyratyn qujattardy jáne qoldanylý merzimi ótken basqa qujattardy uzartý nemese aýystyrý múmkindigi bolmasa, olardy tótenshe jaǵdaılarda paıdalaný máselesi retteledi. Mundaı qujattar qoldanylý merzimine qaramastan jaramdy dep tanylady.
Qos azamattyqty bolǵyzbaý maqsatynda Qazaqstan azamattyǵyn alǵannan keıin basqa memlekettiń azamattyǵyn rastaıtyn qujattardy paıdalanǵan jaǵdaıda Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵyn joǵaltýdyń jańa negizi engizilip otyr. Aıta ketsek, qoldanystaǵy zańnamada shet memlekettiń azamattyǵyn alǵany úshin ǵana Qazaqstan azamattyǵyn joǵaltýdy tirkeý kózdelgen.
Sonymen birge zańda Úkimet aıqyndaǵan óńirlerge qonys aýdarýshylar úshin aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaskelerin alýǵa jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan túzetýler usynyldy. Zańǵa sáıkes qonys aýdarýshylarǵa Úkimet aıqyndaǵan óńirlerde sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskeleri konkýrstan tys tártippen 5 jylǵa deıingi merzimge ýaqytsha qysqamerzimdi aqyly jer paıdalaný (jalǵa alý) quqyǵymen beriledi.
Eger qonys aýdarýshy osy óńirlerden turaqty turǵylyqty jerin bastapqy 5 jyl merzim ishinde aýystyratyn bolsa, onda jer paıdalaný quqyǵy toqtatylady. Sonymen birge qonystaný óńirlerinde 5 jyldan astam ýaqyt turatyn qonys aýdarýshylarǵa jańa merzimge uzaqmerzimdi jer paıdalaný shartyn jasaýǵa quqyq beriledi.
Sonymen qatar erikti qonys aýdarǵan adamdarǵa jáne olardyń otbasy múshelerine bıýdjet qarajaty esebinen kóshýge, turǵyn úıdi jaldaýǵa jáne kommýnaldyq qyzmetterdi tóleýge, turǵyn úıdi satyp alýǵa tólenetin sýbsıdııalardy bankter men basqa da qarjy uıymdary aldyndaǵy nesıelik mindettemeleri boıynsha óndirip alýdan qorǵaýǵa baǵyttalǵan normalar bekitiledi. Atap aıtsaq, atalǵan materıaldyq kómekti paıdalanýda tyıym salynbaıdy jáne ózge de shekteýler qoıylmaıdy.
Zańmen qandas mártebesin jáne Qazaqstan azamattyǵyn jeńildetilgen tártippen alýǵa úmitkerlerdiń jeke basyn kýálandyratyn nemese ultyn rastaıtyn basqa da qujattarda tıisti jazba bolmaǵan jaǵdaılarda, ony aıqyndaý rásimin jetildirýge baǵyttalǵan túzetýler usynyldy. Atap aıtqanda, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine ulty qazaq ekenin aıqyndaý erejesin ázirleý jáne bekitý jónindegi ókilettigi bekitiledi. Osy másele boıynsha sheshimdi jergilikti atqarýshy organ ulty qazaq ekeni týraly máselelerdi qaraý jónindegi komıssııa qurý arqyly qabyldaıtyn bolady.
Zańda ǵylymı dárejesi bar qandastarǵa qandas mártebesin alǵan sátten bastap bes jyl ishinde qonystandyrý óńirinen basqa óńirlerge memlekettik járdemaqyny qaıtarmaı óz erkimen kóshý quqyǵy engizilip otyr. Sondaı-aq qandastardy qabyldaýdyń aýmaqtyq kvotasyna olardyń jesirleri men ortaq balalaryn da engizý múmkindigi kózdeledi.
Budan basqa, zańmen qylmystyq-atqarý júıesi mekemelerinde beınebaqylaý júıesin, sol sııaqty onyń komponentin qasaqana joıǵany nemese búldirgeni úshin qylmystyq jaýaptylyq engizildi. Bul zań ulttyq jáne qoǵamdyq qaýipsizdik máselelerin qamtamasyz etýge, kóshi-qon salasyndaǵy memlekettik retteýdiń tıimdiligin arttyrýǵa, tıimdi kóshi-qon baqylaýyn qamtamasyz etýge, qonys aýdarýshylarǵa memlekettik qoldaý kórsetýge baǵyttalǵan.
Sovetbek MEDEBAEV,
Senat depýtaty
