Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń buıryǵy  №479

2013 jylǵy 30 jeltoqsan,  Astana qalasy «Jún óndirisi» kásibı standartyn bekitý týraly 2013 jylǵy 15 mamyrdaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 138-5-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berip otyrǵan «Jún óndirisi» kásibı standarty bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń О́nerkásip komıteti (B.A. Qasymbekov) zańnamada belgilengen tártipte: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde osy buıryqtyń memlekettik tirkelýin; 2) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde buqaralyq aqparat quraldaryna jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda osy buıryqtyń ornalasýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaýdy ózime qaldyramyn. 4. Osy buıryq onyń alǵash ret resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń mindetin atqarýshy A.RAÝ. «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri ___________ T.DÚISENOVA. 2013 jylǵy 7 sáýir Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2013 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy №479 buıryǵymen bekitilgen «Jún óndirisi» kásibı standarty 1. Jalpy erejeler 1. «Jún óndirisi» kásibı standarty (odan ári KS) biliktilik deńgeıine, quzyrettikke, eńbek mazmuny, sapasy men sharttaryna qoıylatyn talaptardy anyqtaıdy jáne myna maqsattarǵa arnalǵan: 1) kásibı qyzmet mazmunyna qoıylatyn biryńǵaı talaptardy belgileýge; 2) eńbek naryǵynyń zamanaýı talaptaryna jaýap beretin biliktilik talaptaryn jańartýǵa; 3) personaldy basqarý salasynda birqatar mindetter sheńberin sheshýge; 4) bilim berý standarttaryn, oqý josparlaryn, modýldik oqý baǵdarlamalaryn ázirleýge, sondaı-aq tıisti oqý-ádistemelik materıaldardy ázirleýge; 5) mamandardyń kásibı daıarlyǵyna baǵalaý men biliktiliginiń sáıkestigine rastaý júrgizýge arnalǵan. 2. KS negizgi paıdalanýshylary: 1) bilim berý uıymdarynyń túlekteri, qyzmetkerleri; 2) uıym basshylary men qyzmetkerleri, uıymnyń personaldy basqarý bólimshesiniń basshylary men mamandary; 3) bilim berý standarttaryn ázirleıtin mamandar; 4) mamandardyń kásibı daıarlyǵyna baǵalaý jáne biliktiliginiń sáıkestigine rastaý salasyndaǵy mamandar bolyp tabylady. 3. KS negizinde qyzmettiń fýnksıonaldyq úlgilerine, laýazymdar, biliktilikti arttyrý, qyzmetkerlerdi attestattaý, eńbekti yntalandyrý júıesi men basqalaryna arnalǵan ishki, ujymdyq standarttar ázirlene alady. 4. Osy KS mynadaı termınder men anyqtamalar qoldanylady: 1) biliktilik – qyzmetkerdiń eńbek qyzmetiniń naqty túri sheńberinde naqty qyzmetterdi sapaly oryndaýyna daıarlyǵy; 2) biliktilik deńgeı – kúrdeliligi parametrleri, standartty emes eńbek sharttary, jaýaptylyǵy jáne derbestigi boıynsha taramdalatyn qyzmetkerdiń quzyrettigine qoıylatyn talaptar jıyntyǵy; 3) eńbek zaty – naqty eńbek quraldarynyń kómegimen ónim qurý maqsatynda qyzmetkerdiń áreketi baǵyttalǵan zat; 4) eńbek quraly – eńbek zatyn bastapqy jaǵdaıdan ónimge túrlendirý úshin qyzmetker paıdalanatyn quraldar; 5) eńbek qyzmetiniń túri-eńbek qyzmetteriniń bútin jınaǵymen jáne olardy oryndaý úshin qajetti quzyrettiktermen qalyptastyrylǵan kásibı qyzmet salasynda quramdas bólik; 6) eńbek fýnksııasy – eńbek prosesiniń bir nemese birneshe mindetterin sheshýge baǵyttalǵan ózara baılanysty áreketter jınaǵy; 7) kásibı qyzmet salasy – jalpy biriktirilgen negizge ıe (balama jáne jýyq arnalýlar, nysandar, tehnologııalar, onyń ishinde eńbek quraldary) jáne olardy oryndaý úshin eńbek qyzmetteri men quzyrettikterdiń uqsas jınaǵyn boljaıtyn salanyń eńbek qyzmeti túrleriniń jıyntyǵy; 8) KS – kásibı qyzmettiń naqty salasynda biliktilik deńgeıine, quzyrettilikke, mazmuny, sapasy men eńbek áreketterina qoıylatyn talaptardy anyqtaıtyn standart; 9) KS birligi – bútin, aıaqtalǵan, salystyrmaly avtonomdy jáne osy eńbek qyzmetiniń túri úshin mándi bolyp tabylatyn naqty eńbek qyzmetiniń taramdalǵan sıpattamasynan turatyn kásibı standarttyń qurylymdyq elementi; 10) Kásip – arnaıy teorııalyq bilim men arnaıy daıarlyq nátıjesinde alynǵan praktıkalyq daǵdy, jumys tájirıbesiniń keshenin ıelenýdi talap etetin eńbek qyzmetiniń tegi; 11) Quzyrettik – eńbek qyzmetinde bilimin, daǵdy men tájirıbesin qoldaný qabileti; 12) Laýazym – uıymnyń uıymdastyrý-ákimshilik satysy júıesinde fýnksıonaldyq oryn; 13) Mindet – eńbek qyzmetin iske asyrýmen jáne naqty zattar men eńbek quraldaryn paıdalanýmen nátıjege jetýmen baılanysty áreketter jıyntyǵy; 14) Sala – olar úshin shyǵarylatyn ónim, óndiris tehnologııasy, negizgi qorlar men jumyskerlerdiń kásibı daǵdylarynyń jalpylyǵy tán bolatyn kásiporyndar men uıymdar jıyntyǵy; 15) Salalyq biliktiliktiń sheńberi (odan ári SBSh) – salada tanylatyn biliktilik deńgeılerin qurylymdyq sıpattaý; 16) Ulttyq biliktiliktiń sheńberi (odan ári UBSh) – eńbek naryǵynda tanylatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdyq sıpattamasy; 17) Fýnksıonaldyq karta – kásibı qyzmettiń sol ne basqa salasy sheńberinde qyzmetkerdiń naqty túrin oryndaıtyn eńbek qyzmetteri men mindetterin qurylymdyq sıpattaý. 2. KS pasporty 5. KS pasporty kelesini anyqtaıdy. 1) ekonomıkalyq qyzmet túri (kásibı qyzmet salasy): QR MJ 03-2007 «13.20 Toqyma buıymdarynyń óndirisi. Jún óndirisi». 2) ekonomıkalyq qyzmet (kásibı sala) túriniń negizgi maqsaty: Jún óndirisinde júndi bastapqy óńdeýdi uıymdastyrý. Kásibı standart «Júndi bastapqy óńdeý» kásibı qyzmet salasynda eńbek mazmuny, sapasy, sharttary, qyzmetkerler biliktiligi men quzyrettigine qoıylatyn talaptardy belgileıdi 3) eńbek qyzmetiniń, kásiptiń túrleri, biliktilik deńgeıler osy kásibı standartqa 1-qosymshada keltirilgen. Standart talaptary osy salada «jún jýatyn agregat operatory, laborant, tehnık-tehnolog» kásibine qatysty bolady 3. «Jún jýatyn agregat operatory» eńbek qyzmeti (kásip) túrleriniń kartochkalary 6. Eńbektik qyzmetiniń (kásiptiń) túr kartochkasy quraıdy 1) SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi – 2-4 2) laýazymnyń múmkin bolatyn ataýlary: Jún jýýshy. 3) «Jún jýatyn agregat operatory» kásibi sýbektiniń mamanǵa júndi bastapqy óńdeý prosesin júrgizý negizgi qyzmetti iske asyrýmen bolatyn mindetterdi bilý men oryndaı bilýdi mindetteıdi. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanys osy KS 2-qosymshanyń 1-kestesinde keltirilgen. 4) jún jýatyn agregat operatorynyń eńbek áreketterina, jumys tájirıbesi men bilimine qoıylatyn talaptar osy KS 2-qosymshanyń 2-kestesinde keltirilgen. 5) KS birliginiń tizbesi osy kásibı standartqa 2-qosymshanyń 3-kestesinde keltirilgen. 6) «Jún jýatyn agregat operatory» oryndaıtyn eńbek áreketterin, kásibı standart birligin sıpattaıtyn fýnksıonaldyq qarta osy KS 2-qosymshanyń 4-kestesinde keltirilgen. 7) jún jýatyn agregat operatory quzyretine qoıylatyn talaptar osy KS 2-qosymshanyń 5-kestesinde keltirilgen. 4. «Tehnık-tehnolog» eńbek qyzmeti (kásip) túrleriniń kartochkalary 7. Eńbektik qyzmetiniń (kásiptiń) túr kartochkasy quraıdy 1) SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi – 4-5 2) laýazymnyń múmkin bolatyn ataýlary: Sheber 3) «Tehnık-tehnolog» kásibi sýbektige júndi bastapqy óńdeý prosesin uıymdastyrýmen, ónim sapasyn, eńbek ónimdiligin jáne jabdyqtardy qamtamasyz etýmen baılanysty mindetterdi bilý men oryndaýdy mindetteıdi. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanys osy KS 3-qosymshanyń 1-kestesinde keltirilgen. 4) tehnık-tehnolog eńbek áreketterina, jumys tájirıbesi men bilimine qoıylatyn talaptar osy KS 3-qosymshanyń 2-kestesinde keltirilgen. 5) KS birliginiń tizbesi osy kásibı standartqa 3-qosymshanyń 3-kestesinde keltirilgen. 6) tehnık-tehnolog oryndaıtyn eńbek áreketterin, KS birligin sıpattaıtyn fýnksıonaldyq qarta jáne quzyrettilikke qoıylatyn talaptar osy kásibı standartqa 3-qosymshanyń 4-kestesinde keltirilgen. 7) tehnık-tehnolog quzyretine qoıylatyn talaptar osy KS 3-qosymshanyń 5-kestesinde keltirilgen. 5. Osy KS negizinde beriletin sertıfıkattar túrleri 8. Mamandardyń kásibı daıarlyǵyn baǵalaý jáne biliktiliginiń sáıkestigin rastaý salasyndaǵy uıymdar osy kásibı standart negizinde sertıfıkattar beredi. 9. Osy kásibı standart negizinde beriletin sertıfıkattar túrleri ıgerilýi osy KS 2,3,4- qosymshalarynyń 3-kestesinde qarastyrylǵan sertıfıkat alý úshin qajetti kásibı standart birlikteriniń tizilimine sáıkes anyqtalady. 6. KS ázirleýshiler, kelisý paraǵy, saraptama jasaý jáne tirkeý 10. KS ázirleýgi Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi bolyp tabylady. 11. KS kelisý paraǵy osy kásibı standartqa kestede kórsetilgen. «Jún óndirisi» kásibı standartyna 1-qosymsha Qyzmet, kásip túrleri, biliktilik deńgeıleri № r/s Eńbek qyzmeti túriniń ataýy Eńbek naryǵy úrdisin esepke ala otyryp kásip ataýy QR qyzmetterdiń memlekettik jikteýishine sáıkes kásip ataýy (QR MJ 01-2005) Salalyq biliktilik sheńberiniń biliktilik deńgeıi 1 Jún jýatyn agregatta júndi jýyp keptirý Jún jýatyn agregat operatory Jún jýýshy (jún óndirisi) 2-4 2 Júndi bastapqy óńdeýdi uıymdastyrý jáne baqylaý Tehnık-tehnolog Tehnık-tehnolog 4 «Jún óndirisi» kásibı standartyna 2-qosymsha 1-keste Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanys Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik kásipterdiń jikteýishi (MKJ) Bazalyq top 7431 Maqta-mata, kenep, jibek oraý, jún, keýekti jip óndirisinda men maqta óndirisinde talshyq daıyndaýmen aınalysatyn jumyskerler Jumysshylardyń jumystary men kásipteriniń biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamalyǵy (BTBA) BTBA shyǵarylymy, bólimi 44-shyǵarylym, «Jún óndirisi» bólimi BTBA boıynsha kásip Jún jýýshy Salalyq biliktilik sheńberiniń (SBSh) biliktilik deńgeıi BTBA boıynsha razrıadtar 3 3-4 4 5 2-keste Eńbek sharttaryna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar Kásip boıynsha múmkin bolatyn jumys oryndary (kásiporyn, uıymdar) Júndi bastapqy óńdeý kásiporyndary, kıiz basý óndirisi Zııandy jáne qaýipti faktorlar, eńbek sharttary Mashınalar men tetikterdiń aınalatyn bólikteri, elektr jabdyǵy, jylý generatory, bý Jumysqa jiberýdiń erekshe sharttary Medısınalyq keri kórsetkishterdiń jáne qaýipsizdik tehnıkasy boıynsha nusqaý berýden ótýdiń bolmaýy SBSh biliktilik deńgeıi Kásibı bilim berý men oqytý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi 3 Bilim berý uıymy negizinde bir jylǵa deıin kásibı daıarlyq baǵdarlamasy boıynsha kýrstar nemese jalpy ortasha bilimi nemese negizgi orta bilim negizinde tehnıkalyq jáne kásibı bilimi nemese praktıkalyq tájirıbesiz jalpy orta bilimi bolǵan jaǵdaıda kásiporynda oqý Talap etilmeıdi 4 Joǵary deńgeıde tehnıkalyq jáne kásibı bilimi (qosymsha kásibı daıarlyq), praktıkalyq tájirıbe Kemi 3 jyl 3-deńgeıde 3-keste KS birlikteriniń tizbesi (kásiptiń eńbek fýnksııalary) Eńbek qyz-metiniń shıfri Eńbek fýnksııasynyń ataýy F 1 Shıkizat, materıaldar, jabdyqtar, jýǵysh eritindilerdi jún jýý prosesin júrgizý úshin daıyndaý F 2 Júndi tútý, qopsytý, jýǵa shylaý, jýý, shaıý, keptirý prosesterin júrgizý F3 Jabdyq jáne jumys ornyna kútim jasaý 4-keste KS birlikterin sıpattaý (fýnksıonaldyq karta) Eńbek qyzmetiniń shıfri Eńbek zattary Eńbek quraldary Mindetter (eńbek áreketi) F 1 Jýylmaǵan jún Pnevmokólik, konveıer, qorektendirgish Z 1.1: Jýylmaǵan júnge qorektendirgish quıý Jýylmaǵan jún Barkalar, jýǵysh eritindiler Z 1.2: Júndi jýý men shaıý prosesine barkalardy daıyndaý Jýǵysh eritindi Hımııalyq materıaldar Z 1.3: Jýǵysh eritindini daıyndaý Keptirgish mashına Keptirý parametrleri, shyǵatyn ónim ylǵaldyǵyna qoıylatyn talaptar Z 1.4: Keptirý seksııasyn jún keptirýge daıyndaý F 2 Jýylmaǵan jún Tútý mashınasy Z 2.1: Jýylmaǵan júndi qopsytý men tútý prosesin júrgizý Jýylmaǵan jún Barkalar Z 2.2: Júndi jýý, syǵý jáne shaıý prosesterin júrgizý Jýylǵan jún Keptirgish mashına Z 2.3: Jýylǵan júndi keptirý prosesin júrgizý F 3 Jabdyq torap-tary men tetikteri, jumysshy oryn beti Jabdyqqa kútim jasaý erejeleri men grafıkteri, aýysymdy qabyldaý jáne tapsyrý erejesi, qaýipsizdik tehnıkasy erejesi Z 3.1: Jabdyqty tazartý, jumys ornyn jınaý Shıkizat, mate-rıaldar shyǵyny, daıyndalǵan ónim kólemderi Jýrnaldar, qujattama, júrgizý erejesi Z 3.2: Shıkizat, materıaldar, daıyndalǵan ónimge esep júrgizý, qabyldanǵan qujattamany júrgizý 5-keste Jún jýatyn argegat operatorynyń quzyrettigine qoıylatyn talaptar 3-deńgeıdegi SBSh Mindet shıfri Tulǵalyq jáne kásibı quzyretter Bilik pen daǵdylar Bilimi Z 1.4 О́zindik áreket: tıptik jaǵdaıda derbestigin jáne kásibı qyzmettiń kúrdeli jaǵdaıynda basshylyqpen jumysyn júzege asyrý, oqýdy ózindik uıymdastyrý Jaýaptylyǵy: jumysty oryndaý nátıjesine, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Keptirý mashınasyn kúıge keltirý jáne jumysqa qosý daǵdysy, bekitilgen parametrlerdi ornatý Keptirý mashınasynyń qurylymy, jumys isteý qaǵıdatyn, keptirý parametrlerin, kiretin ónim ylǵaldyǵyna qoıylatyn talaptardy bilý Kúrdeliligi: tıptik praktıkalyq mindetterdi sheshý, bilim men praktıkalyq tájirıbe negizinde belgili áreket tásilderin tańdaý: keptirý jabdyǵyn daıyndaý – qyzdyrý, parametrler belgileý Z 2.1 О́zindik áreket: tıptik jaǵdaıda derbestigin jáne kásibı qyzmettiń kúrdeli jaǵdaıynda basshylyqpen jumysyn júzege asyrý, oqýdy ózindik uıymdastyrý Jaýaptylyǵy: jumysty oryndaý nátıjesine, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: tıptik praktıkalyq mindetterdi sheshý, bilim men praktıkalyq tájirıbe negizinde belgili áreket tásilderin tańdaý: jýylmaǵan júndi qopsytý men tútý prosesin júrgizý Tútý mashınasynda jumys isteý daǵdysyn meńgerý, júnniń tútiný jáne qoqystaný deńgeıin anyqtaı bilý Tútý mashınasynyń tehnologııalyq rejımin, qurylymy men jumys isteý qaǵıdatyn, quraldardy nemese kompıýterdi berilgen rejımge kúıge keltire bilý Z 3.1 О́zindik áreket: tıptik jaǵdaıda derbestigin jáne kásibı qyzmettiń kúrdeli jaǵdaıynda basshylyqpen jumysyn júzege asyrý, oqýdy ózindik uıymdastyrý Jaýaptylyǵy: jumysty oryndaý nátıjesine, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: tıptik praktıkalyq mindetterdi sheshý, bilim men praktıkalyq tájirıbe negizinde belgili áreket tásilderin tańdaý: aýysymdy tapsyrý-qabyldaý, bekitilgen jabdyqty tazartý jáne jumys ornyn jýý Jabdyq toraptary men tetikterin tazartý, jınaqtaý kamerasynan qoqysty alý, agregattar, júıeler, kommýnıkasııalar, jumysshy organdardy shaıyp shyǵý daǵdysy Jabdyqqa kútim jasaý erejesi men kestesin, aýysymdy qabyldaý jáne tapsyrý erejesin, qaýipsizdik tehnıkasy, órtke qarsy qaýipsizdikti, ishki tártip erejelerin bilýi kerek. Z 3.2 О́zindik áreket: tıptik jaǵdaıda derbestigin jáne kásibı qyzmettiń kúrdeli jaǵdaıynda basshylyqpen jumysyn júzege asyrý, oqýdy ózindik uıymdastyrý Jaýaptylyǵy: jumysty oryndaý nátıjesine, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: tıptik praktıkalyq mindetterdi sheshý, bilim men praktıkalyq tájirıbe negizinde belgili áreket tásilderin tańdaý: Shıkizat, materıaldar, daıyndalǵan ónimge esep júrgizý, qabyldanǵan qujattamany júrgizý Esep júrgizý jáne qabyldanǵan qujatty júrgizý qaǵıdalary Shıkizat, materıaldar, asaı-múseı shyǵyndarynyń normalary, qujattama júrgizý erejesi Jún jýatyn argegat operatorynyń quzyrettigine qoıylatyn talaptar 4-deńgeıdegi SBSh Mindet shıfri Tulǵalyq jáne kásibı quzyretter Bilik pen daǵdylar Bilimi Z 1.3 О́zindik áreket: tanys jaǵdaılarda keıbir derbestiginiń bolýy jaǵdaıynda basshylyqpen jumys, basshylyq úıretýi Jaýaptylyǵy: qarapaıym tapsyrmalardy oryndaý nátıjeleri úshin, óziniń qaýipsizdigi men basqalardyń qaýipsizdigi úshin, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik talaptaryn oryndaǵany úshin Kúrdeliligi: qarapaıym tıptik mindetterdi sheshý: Júndi jýý men shaıý prosesine barkalardy daıyndaý, olarǵa jýǵysh eritindini toltyrý, pýltte bekitilgen parametrlerdi ornatý Hımııalyq stansany kúıge keltirý men iske qosý, jýǵysh eritindilerdi daıyndaý, bekitilgen rejım jáne reseptige sáıkes jýǵysh eritindilerdi daıyndaý daǵdysy, ındıkatorlar kómegimen eritindini taldaı bilý Hımııalyq stansa qurylysy, jumys isteý qaǵıdatyn, jýǵysh eritindiler parametrleri men qasıetterin, hımııalyq materıaldardyń jumsalý normalaryn bilý Z 2.2 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: Júndi jýý men shaıýdyń negizgi tehnologııalyq prosesin júrgizý, shala ónimder sapasyn, tehnologııalyq prosester men daıyn ónimdi baqylaý, ujymda úıretip jetekshilik etý jumysy Agregattyń jýatyn barkalarynda jumys isteý, jýǵysh eritindi men sýdyń aǵyp ketýine qarsy áreketti qoldaný daǵdysy, retteýshi qurylǵylardyń aqaýsyzdyǵyn baqylaý, sıneraldyq jáne organıkalyq qosymdardy ketirý, lanolın alý, qaldyqtardy kádege jaratý Júndi bastapqy óńdeý tehnologııasyn, tehnologııalyq rejım, jún jýatyn agregat qurylymy men jumys isteý qaıǵdatyn, quraldar nemese kompıýterdi jún jýýdyń berilgen rejımine keltire bilý, jýylǵan jún sapasyna qoıylatyn talaptardy bilýi, zerthanalyq taldaýlar negizinde jún sapasyn baqylaýy kerek. Z 2.3 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: jýylǵan júndi keptirýdiń tehnologııalyq prosesin júrgizý. Ujymdy úıretip jetekshilik etý Keptirgish mashınada jumys isteý daǵdysy, keptirýdiń talap etiletin parametrlerin ustaný Keptirgish mashınanyń qurylymy men jumys isteý qaǵıdatyn, jýylǵan jún sapasyna qoıylatyn talaptardy, keptirý parametrlerin retteý ádisterin, onyń ishinde energııa únemdeý ádisterin bilý «Jún óndirisi» kásibı standartyna 3-qosymsha 1-keste Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanys Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik kásipterdiń jikteýishi (MKJ) Bazalyq top 3111 tehnık-tehnolog Jumysshylardyń jumystary men kásipteriniń biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamalyǵy (BTBA) Shyǵarylym, BTBA bólimi 44-shyǵarylym, «Jún óndirisi» bólimi Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áýlemettik qorǵaý mınıstriniń 2013 jylǵy 26 aqpandaǵy № 73-ó-m buıryǵymen bekitilgen BTBA boıynsha kásip Tehnık-tehnolog Salalyq biliktilik sheńberiniń (SBSh) biliktilik deńgeıi BTBA boıynsha razrıadtar 4 4-5 5 6-8 2-keste Eńbek sharttaryna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar Kásip boıynsha múmkin bolatyn jumys oryndary (kásiporyn, uıymdar) Júndi bastapqy óńdeý kásiporyndary Zııandy jáne qaýipti faktorlar, eńbek sharttary Mashınalar men tetikterdiń aınalatyn bólikteri, elektr jabdyǵy, bý. Jumysqa jiberýdiń erekshe sharttary Medısınalyq keri kórsetkishterdiń jáne qaýipsizdik tehnıkasy boıynsha nusqaý berýden ótýdiń bolmaýy SBSh biliktilik deńgeıi Kásibı bilim berý men oqytý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi 4 Tehnıkalyq nemese kásibı bilim - 3-keste Kásiptiń eńbek fýnksııalarynyń tizbesi Eńbek qyzmetiniń shıfri Eńbek fýnksııasynyń ataýy (kásibı standart birlikteri) F 1 О́ndiristik-tehnologııalyq F 2 Uıymdastyrý-basqarý F 3 Tájirıbelik-eksperımentaldyq 4-keste KS birlikterin sıpattaý (fýnksıonaldyq karta) Eńbek qyzmetiniń shıfri Eńbek zattary Eńbek quraldary Mindetter (eńbek áreketi) F 1 Tehnologııalyq kartalar men óndiris shemalary Tehnologııalyq (tehnıkalyq) qujatty ázirleý qaǵıdalary men talaptary Z 1.1: Tehnologııalyq (tehnıkalyq) qujattamany, jumystyń ońtaıly rejımderin, jabdyqqa kútim jasaý kestelerin, jýǵysh eritindiler reseptilerin jáne olardy daıyndaý rejımderin ázirleý О́ndiristik tártip, ónerkásiptik sanı-tarııa, úı-jaıdyń temperatýralyq-ylǵal rejımi Baqylaý ádisteri men túrleri Z 1.2: Tehnologııalyq jáne óndiristik tártiptiń saqtalýyna, óndiris mádenıeti, ónerkásiptik sanıtarııa, úı-jaıdyń temperatýralyq-ylǵal rejıminiń saqtalýyna baqylaý Shıkizat pen materıaldar, daıyn ónim, jýǵysh eritindiler Sapany baqylaý ádisteri men túrleri Z 1.3: Shıkizat pen materıaldar, daıyn ónim sapasyn tekserýdi júzege asyrý Tehnologııalyq jabdyq Baqylaý ádisteri men túrleri Z 1.4: Tehnologııalyq jabdyqtyń paıdalanýyna, belgilengen parametrler saqtalýyna, saqtandyrý, jóndeý, jabdyqty tazartý kesteleriniń saqtalýyna baqylaý F 2 Tapsyrys, maqsattar, óndiristik mindetter Uıymdastyrý-basqarý aspaptary Z 2.1: Oryndaýshylar ujymynyń jumysyn uıymdastyrý, óndiristik jumystardy josparlaý men uıymdastyrý; jumystardy josparlaý kezinde ońtaıly sheshimder tańdaý. О́ndirý ýaqytynyńǵ negizdelgen normalaryn, qyzmet kórsetý aımaqtaryn belgileý О́ndiris ýchaskeleriniń tehnologııalyq parametrleri Sapany baqylaý ádisteri men túrleri Z 2.2: О́ndiristiń barlyq ýchaskelerinde shyǵarylatyn ónim sany men sapasyn baqylaý; tehnologııalyq prosesterdiń ekonomıkalyq tıimdiligin baǵalaýda, ony arttyrý boıynsha sharalar ázirleýge qatysý О́ndiris ýchaskeleriniń tehnologııalyq parametrleri Qaýipsizdik jáne órtke qarsy qaýipsizdik quraldary, qaǵıdalary Z 2.3: óndiristiń barlyq ýchaskelerinde qaýipsizdik tehnıkasy men órtke qarsy qaýipsizdikti qamtamasyz etý О́ndiristik proseste qıyndyqtar, quzyrettik jetispeýshiligi Biliktilikti arttyrý ádisteri men tásilderi Z 2.4: óndiristiń barlyq ýchaskelerinde jumyskerlerdiń biliktiligin arttyrýdy uıymdastyrý, olardyń jańa tehnıka jáne tehnologııa ıgerýin uıymdastyrý F 3 jańa tehnologııalyq jabdyq Synaý ádisteri, rejımderi Z 3.1: Jańa tehnologııalyq jabdyqty synaý, jańa rejımder, preparattar men parametrlerdi óndiristiń barlyq kezeńderinde synaý jańa tehnologııalyq jabdyq Synaý ádisteri, rejımderi Z 3.2: Jańa, onyń ishinle resýrs únemdeıtin tehnologııalardy, jańa jabdyqtardy engizý boıynsha tájirıbelik-eksperımentaldik jumystar júrgizý О́ndiristik proseste qıyndyqtar, quzyrettik jetispeýshiligi jańashyldyq jáne ońtaılandyrý jumystarynyń ádisteri men tásilderi Z 3.3: ujymda jańashyldyq jáne ońtaılandyrý jumystaryn uıymdastyrý 5-keste Tehnık-tehnolog quzyrettigine qoıylatyn talaptar 4-deńgeıdegi SBSh Mindet shıfri Tulǵalyq jáne kásibı quzyretter Bilik pen daǵdylar Bilimi Z 1.1 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: Tehnologııalyq (tehnıkalyq) qujattamany, jumystyń ońtaıly rejımderin, jabdyqóa kútim jasaý kestelerin, jýǵysh eritindiler reseptilerin jáne olardy daıyndaý rejımderin ázirleý Qujattama daıyndaý, keste qurý Kásiporyn qyzmetin uıymdastyrý men ony basqarý negizderin, júndi bastapqy óńdeý tehnologııasyn, jabdyqtardy tehnıkalyq paıdalaný erejelerin bilý Z 1.2 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: Tehnologııalyq jáne óndiristik tártiptiń saqtalýyna, óndiris mádenıeti, ónerkásiptik sanıtarııa, úı-jaıdyń temperatýralyq-ylǵal rejıminiń saqtalýyna baqylaý О́ndiriske tehnıkalyq baqylaýdy júzege asyrý Kásiporynnyń qoldanystaǵy standarttar, tehnıkalyq sharttar, tehnologııalyq rejımder, tehnıkalyq paıdalaný erejeleri Z 1.3 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: Shıkizat pen materıaldar, daıyn ónim sapasyn tekserýdi júzege asyrý Shıkizat, materıal-dar, daıyn ónimniń sáı-kespeýshiligin kózben sholyp jáne zerthanalyq taldaý negizinde anyqtaı bilý Maqta men úliktiń fızıka-mehanıkalyq jáne hımııalyq qasıetterin, sáık-espeýshilikter sebepteri men joıý ádisterin, standarttar, sapa jónindegi nusqaýlyqtardy, jikteý jumystary-nyń ádisterin, qoqys-taný túrleri men dárejesin anyqtaı bilý Z 1.4 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jabdyq jaǵdaıyn taldaý jáne baǵalaý Jabdyq qurylǵysy men paıdalaný erejelerin, olarǵa kútim jasaý erejelerin bilý Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: tehnologııalyq jabdyqtyń paıdalanýyna, belgilengen parametrler saqtalýyna, saqtandyrý, jóndeý, jabdyqty tazartý kesteleriniń saqtalýyna baqylaý Z 2.1 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: Oryndaýshylar ujymynyń jumysyn uıymdastyrý, óndiristik jumystardy josparlaý men uıymdastyrý; jumystardy josparlaý kezinde ońtaıly sheshimder tańdaý. О́ndirý ýaqytynyńǵ negizdelgen normalaryn, qyzmet kórsetý aımaqtaryn belgileý Zamanaýı baǵdar-lamalyq jáne aqparattyq tehno-logııalardyń tehnıkalyq quraldaryn, ozyq halyqaralyq tájirıbeni paıdalaný О́ndiristi uıymdastyrý, únemdeý, eńbekti normalaýdy bilý Z 2.2 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: О́ndiristiń barlyq ýchaskelerinde shyǵarylatyn ónim sany men sapasyn baqylaý; tehnologııalyq prosesterdiń ekonomıkalyq tıimdiligin baǵalaýda, ony arttyrý boıynsha sharalar ázirleýge qatysý Shyǵarylatyn ónim sapasyn, sanyn anyqtaý Jabdyqtyń ónimdeligi men ónim óndirý standarttary, nusqaýlyqtary, esepteý ádisterin bilý Z 2.3 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: óndiristiń barlyq ýchaskelerinde qaýipsizdik tehnıkasy men órtke qarsy qaýipsizdikti qamtamasyz etý О́ndiristiń barlyq ýchas-kelerinde qaýipsizdik tehnıkasy men órtke qarsy qaýip-sizdikti qamta-masyz etý jaǵdaıyn taldaý jáne baǵalaý, olardy qamtamasyz etý boıynsha sharalar qa-byldaı bilý Eńbekti qorǵaý erejeleri men normalary, qaýipsizdik tehnıkasy, ónerkáisiptik sanıtarııa men órtke qarsy júıe, tehnologııalyq jabdyqty avtomat basqarý júıeleri Z 2.4 О́zindik áreket: mindetti ózi anyqtaý, onyń qol astyndaǵylardyń jumysty iske asyrýyn uıymdastyrý men baqylaýdy qarastyratyn basshylyqpen iske asyrý boıynsha atqarýshylyq-basqarý qyzmeti Jaýaptylyǵy: normany iske asyrýda nátıjelik, óziniń jáne basqalardyń qaýipsizdigine; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaýǵa. Kúrdeliligi: jumysshy jaǵdaıda ózindik taldaýdy talap etetin tıptik túrli praktıkalyq mindetterdi sheshý: buıym toraptaryn qolmen tigý jumystaryn oryndaý: óndiristiń barlyq ýchaskelerinde jumyskerlerdiń biliktiligin arttyrýdy uıymdastyrý, olardyń jańa tehnıka jáne tehnologııa ıgerýin uıymdastyrý Kásip negizderin jumysker-lerdiń oqýyn júrgizý daǵdysy, semınarlar, kýrstar júrgizý, oqytý baǵdar-lamalaryn qurastyrý О́z óndirisiniń kásipteri sheńberinde oqý ádistemeleri men baǵdarlamalaryn bilý «Jún óndirisi» kásibı standartyna 4-qosymsha Kelisý paraǵy Uıym ataýy Kelisý kúni 1. Qazaqstan Respýblıkasy eńbekti jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mıınıstrligi 2013 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy № 04-3-1-16/16973 Osy kásibı standart___________________________________________________________________ ________________________________________________________tirkeldi Kásibı standarttar kásibı standart tizbesine engizildi, tirkeý № _______________________ Hat (hattama) № _________________ Kúni________________________ Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 14 mamyrda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №9423 bolyp engizildi.