Jádiger • 24 Mamyr, 2024

Qańly dáýirine tıesili qazyna

152 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Túrkistan oblysy, Ordabasy aýdany aýmaǵyndaǵy Tólebaıtóbe qorymynda qazba jumystaryn júrgizgen О́zbekáli Jánibekov atyndaǵy OQPÝ arheologııa ortalyǵynyń ǵalymdary úsh obanyń ekeýi kóne zamanda tonalǵanyn aıtady. Al úshinshi obadan bizdiń zamanymyzǵa óte qundy jádigerler tabylǵan.

Qańly dáýirine tıesili qazyna

Atap aıtqanda, qumyra, Han kezeńine tıesili qola aına, Rım kezeńinde qoldanysta bolyp, túı­re­ýish rólin atqarǵan fı­býla, syrǵa, maıda bıser men qolǵa taǵýǵa arnalǵan iri mon­shaqtar tabyldy. Aıaqkıi­m men beldiktiń toǵasy, qus aýlaý úshin arnaıy jasalynǵan jebe ushy da bar. Altynmen qap­talyp, kó­gildir aqyq jáne asyltas rýbınmen áshekeılengen polı-hrom stılinde ja­salǵan syr­ǵanyń pishini aı tárizdi. Sarmat-qańly dáýirine tıe­sili áshekeıdiń ast­yńǵy jıegi júzimniń dáni sııaqty jasalǵan, segiz qyry kún shýaǵy ispettes.

a

Zertteýshiler já­di­gerlerdiń biri – Qańly dáýi­rine tıesili Han áýletiniń aınasy qaıtys bolǵan adamnyń joǵary dárejeli qyzmette bolǵanyn, ony baı-qýatty adamdar ǵana qol­danǵanyn aıtady. Áıel adamnyń qabirinen tabylǵan qola aınanyń pishini dóń­gelek, ortasynda jip ót­kizýge arnalǵan tesigi bar, al betki jaǵy 8 arkaly. Buǵan deıin uqsas aınalar Kýshan ımperııasynyń ortalyǵy Aýǵanstan aýmaǵyndaǵy Tıllıa tepe qalashyǵynan jáne oń­tústik Oraldaǵy sarmat patshalarynyń jerleý oryndarynan kezdes­ken eken. Arheologııalyq ekspedısııa jetekshisi, tarıh ǵylymdarynyń dok­­tory, professor Alek­­­­sandr Podýshkın tabylǵan já­digerler Qań­­­­ly memleketi myqty, qýat­ty ımperııa­lar­­men baı­lanysta bol­ǵan­dy­ǵyn bildiretinin a­ı­tady. Uly Jibek jo­ly­nyń ortalyǵynda or­na­las­qan Batys pen Shy­ǵys­­ty jalǵastyrǵan saý­da-sattyqty damytyp, úl­­­ken qalalardy gúl­den­­­­dirgen Qańly memle­ke­­timen keıingi Rım, Vı­zantııa, Kýshan, Qytaı teń dárejede dıp­lomatııalyq qarym-qatynasta bolǵan. Qańly memleketiniń qu­ramyna azııa­lyq sarmat, sıýn­ný(hýnný), qańly men keıingi saqtar kirgen. Al jerleý ornynyń ýaqyty b.z.d. II ǵasyr men b.z. IV ǵasyr qam­­­tıdy. Jádigerler tarı­hı qundylyǵyna qaraı Ult­tyq mýzeıge tapsyrylatyn bolady.

 

Túrkistan oblysy