Erbol Shaımerdenulyn eske alýǵa arnalǵan alqaly basqosýdy jazýshy Qýanysh Jıenbaı júrgizip, onyń elimizdiń mádenıeti men baspasózine, til salasynyń damýyna qosqan qomaqty úlesi týraly áńgimeledi.
«Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen-aq boıyndaǵy bar jigerin, qaıratyn, bilimin egemendikke arnaǵan bir adam bolsa, osy Erbol Shaımerdenuly der edim. Memlekettik rámizder týraly jazylǵan alǵashqy eńbekterdiń avtory da Erekeń. Elimiz azattyq alǵanda shyn júregimen qýanyp, rámizderge qatysty óte dilgir sharýalardyń basy-qasynda júrdi. Birneshe óleńder jınaǵy jaryq kórdi. Kitap basý, kitap taratý isine de asqan jaýapkershilikpen kiristi», dedi Qýanysh Jıenbaı.
Erbol Shaımerdenuly eldik máselelerge belsene aralasty demekshi, qalamger keıingi urpaqqa ónegeli isi men mol mura qaldyrdy. Ol 20-ǵa jýyq kitaptyń avtory atandy. Olardyń qatarynda «Kóńil sýreti», «Júrektegi jazýlar» atty jyr jınaqtary, «Tyńda toǵysqan taǵdyrlar», «Qazaq eliniń rámizderi», «Eltaný álippesi», «Aqyl-oı antologııasy», «Qazaq aforızmderi», «Danalyq dıdary» syndy týyndylary bar. Eńbekteri birqatar shet tilderine tárjimelendi. Aýdarmashy retinde álemdik fılosofııalyq oı-pikirlerdi qazaq tiline tárjimeledi.
Konferensııada Qazaqstan Prezıdentiniń tuńǵysh baspasóz hatshysy Erbol Shaımerdenovtiń mádenıet, til jáne geraldıka salasyna sińirgen eńbekteri ǵana emes, nar tulǵanyń ultjandylyǵy, adamgershiligi men tulǵalyq qasıetterin aıqyndaıtyn estelikter aıtyldy.
«Erbol Shaımerdenov – ǵalym, jaqsy aýdarmashy boldy. Haıdeggerdiń, Remark syndy tulǵalardyń kúrdeli fılosofııalyq shyǵarmalaryn aýdardy. Men Erbol baýyrymnyń jýrnalıstik qyryna arnaıy toqtalǵym keledi. 1987 jyldyń basynda bir jaısyzdaý oqıǵa boldy. Respýblıkanyń Ortalyq komıtetinde qyzmet isteıtin kezim. Partııanyń dúrildep turǵan kezi. «Sosıalıstik Qazaqstan» gazeti «Trýd» gazetinde synaldy. Al «Trýd» – «Pravdadan» keıingi gazet. Onyń mártebesi «Izvestııadan» da joǵary bolatyn. Syn «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń tilshisi Erbol Shaımerdenovtiń Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn aýdanyna qatysty maqalasy týraly. Avtory da ońaı emes, KSRO Joǵarǵy keńesiniń depýtaty Natalıa Gellert. Sodan kádimgideı qınalyp qaldyq. Onyń ústine men qazaq gazet-jýrnaldarynyń kýratorymyn. Maǵan da sóz tıdi. Sóıtip, basshylyqqa jazba daıyndap, komıssııa quryp, tekserý kerek degen usynys aıttyq. Izinshe usynys qabyldanyp, «Sosıalıstik Qazaqstannan» Keńeshan Zákenov, oblystyq gazetten bir jigit, oblystyq partııa uıymynan taǵy bireý Selınogradqa jol tartty. Sóıtip, Qorǵaljynǵa baryp, adamdarmen sóılesip, máseleni jan-jaqty saralap, bir aptadan keıin oraldy. Komıssııa Erbol Shaımerdenovtiń maqalasy ádil jazylǵan degen qorytyndyǵa keldi. Bul syn maqala bizge abyroı boldy. «Sosıalıstik Qazaqstannyń» ádildigi, máseleni jerine jetkizip zertteıtindigi syndy baǵa berilip, is bitti. Maqalanyń rezonansy túptiń túbinde gazettiń, Erekeńniń bedeliniń artýyna kómektesti. Mine, osy bir mysaldyń ózi onyń naǵyz júırik jýrnalıst ekenin kórsetti. Erboldyń saýattylyǵy, iske jaýaptylyǵy sondaı bir syn saǵatta abyroımen alyp shyqqan edi», dedi Memlekettik syılyqtyń laýreaty, qoǵam qaıratkeri Saýytbek Abdrahmanov.
Al Eltańba avtory Jandarbek Málibekuly Erbol Shaımerdenulynyń aıbynymyz asqaqtaǵan shaqta rámiztaný salasynyń da tereńge tamyr tartýyna qosqan úlesin erekshe atady.
«Búkil dúnıejúzindegi eltańbalardy qarap, soǵan taldaý jasaǵany maǵan qatty unady. Shyn máninde óte bilimdi, dástúrimizdi tereń biletin jan edi. Memlekettik rámizder osy Erkin Shaımerdenov bar kezde qalyptasty. Erekeńniń bul eńbegi óz aldyna zertteýge turarlyq jumys», dedi Jandarbek Málibekuly.
Basqosýda akademık, qalamger Baýyrjan Omarov aqynnyń san qyrly, adal, qalamger ári qaıratker bolǵanyn sóz etti.
«Jazǵan eńbekteri oqyldy, ádebı ortada pýblısıstıkalyq salada, jalpy shyǵarmashylyq jolda jaqsy moıyndaldy. О́ziniń baǵasyn tıisti deńgeıde alǵan qalamger, oǵan talas joq. Erbol Shaımerdenuly qalamgerlikten qaıratkerlikke deıin bıikke kóterildi. Sol qaıratkerlik degen kóp qalamgerdiń mańdaıyna bite bermeıtin abyroıly mártebeni ustap turdy. Soǵan daq túsirmeı, ómirden ótti», deıdi ol.
Erbol Shaımerdenuly kóp jyldar Til komıtetiniń tóraǵasy retinde memlekettik tildiń mereıi ústem bolýyna qajyr-qaıratyn jumsady. О́z kezeginde «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń bas dırektory, akademık Dıhan Qamzabekuly sol jyldary qoǵam qaıratkeriniń abyroıly qyzmet etkenin aıtty.
«Erekeńniń adamshylyǵy, mádenıeti, bilimdiligi, kóp oqyǵandyǵy, saýaty kórinetin. Jaýapkershiligi joǵary úlken qyzmetter atqardy, sonyń ózinde qarapaıymdylyǵy parasatyn da, bilim-biligin de arttyrǵanyn baıqaıtynbyz. Til komıtetiniń kóp is-sharasy joǵary oqý oryndary arqyly júzege asatyn. Ǵylymı orta, stýdentter bar degen sekildi. Erekeń osynyń barlyǵyn júıeli sheshkenin Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde júrip kózimiz jetti. Habarlasyp, máseleni talqylap, ǵalymdardyń ár sózine qulaq asatyn. Bul onyń zııalylar ortasynda bıiktigin, abyroıyn kóterdi», dedi ǵalym.
Ǵylymı-tanymdyq basqosýda E.Shaımerdenovtiń rýhanı inisi, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń tóraǵasy Erbol Tileshov adaldyq, parasattylyq aqynda ǵana emes, otbasyndaǵy ustanatyn qasıet ekenin sóz etti.
«Eraǵa bir kúni meni shaqyryp alyp, ekeýmiz bir taqyryptyq aforızmder jınaǵyn qurastyraıyq dedi. Birinshi tildi qurastyraıyq, syrty qyzyl bolsyn, óıtkeni qyzyl til. Ekinshi Otan týraly qurastyraıyq, syrty kók bolsyn. О́ıtkeni bizdiń týymyzdyń túsi kók. Odan keıin jasyl kitap qurastyraıyq. Ol – ımandylyq. Mahabbat, keıin tabıǵat, ne kerek, jeti kitap josparladyq. Sonyń bireýin óziniń kózi kórdi. Ekinshisin túzep berdi. Sosyn baspadan shyǵardyq. Oǵan deıin sol ekinshi kitapty qurastyryp, qoljazbany Kúlásh apaıyma bergenimde, senbedi. Úıine alyp ketti. Keıin «Buǵan Erboldyń eńbegi sińdi me, joq pa? Álde sen bastap qoıǵan soń, famılııasyn qoıa salaıyn dep tursyń ba?» dep surady. Kitapqa baılanysty Erbol aǵanyń eki ret eskertýin alǵanymdy, aýyryp qalǵan soń, tek dızaınyn ǵana kelise almaı ketkenimdi aıtyp aǵymnan jaryldym. Budan Kúlásh apaıdyń da bireýdiń eńbegin paıdalanbaıtynyn, boılaryndaǵy parasattylyqty, otbasylyq adaldyqty baıqadym. Alǵysózdi jazdym. Sóıtip, eki kitap shyqty. Jeti kitaptyń bári de eki tirkesten tursyn dep armandady. Alaıda tolyq iske aspady. Biraq kitaptary arqyly, taǵylymdy ǵumyry arqyly, jarqyn beınesi arqyly júregimizde jarqyraı beredi», dedi Erbol Tileshov.
Konferensııada jazýshylar Marat Májıtov, Altynshash Jaǵanova, Roza Muqanova, qoǵam qaıratkeri Orazkúl Asanǵazy, taǵy basqalar sóılegen sózderinde qalamgerlikten qaıratkerlikke jetken tulǵa týraly oramdy oılarymen bólisti.
Konferensııa aıasynda «Máńgilik mura»: Eltanym» atty kitap kórmesi uıymdastyrylyp, «Erbol Shaımerdenuly: Tulǵa» derekti fılmi kórsetildi. Is-shara Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıtetiniń uıymdastyrýymen ótti.
