Foto: AHQO
28 mamyrda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ókilderi «AIFC Connect: UAE 2024» is-sharasy aıasynda Dýbaı qalasy bıznesmenderine Qazaqstannyń ınvestısııalyq múmkindikteri, onyń Ortalyq Azııadaǵy ekonomıkalyq róli jáne AHQO-nyń qyzmeti týraly aıtyp berdi. Is-sharaǵa 100-den astam kompanııanyń – ınvestısııalyq bankterdiń, halyqaralyq qarjylyq, konsaltıngtik kompanııalardyń, zań fırmalarynyń 130-dan astam ókili qatysty.
Is-shara aıasynda eki paneldik sessııa ótti, onda spıkerler kapıtal naryǵynyń damý perspektıvalaryn, sondaı-aq belsendi damyp kele jatqan Ortalyq Azııa óńirindegi qarjylyq qyzmetter salasyndaǵy ózgeristerdi talqylady. Baıandamashylar arasynda S&P Global Ratings egemendi reıtıngter jónindegi dırektory Zaabııa Gýpta, Astana International Exchange bırjasynyń Basqarma tóraıymy Ásel Muqajanova, «AHQO ákimshiligi» AQ Basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Temirlan Muhanbetjanov, Halyk Finance Basqarma tóraǵasy Farhad Ohonov, «QazMunaıGaz» Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Dıana Arysova, «Qazatomónerkásip» qarjylyq baqylaýshysy Darhan Ábdimoldaev, SkyBridge Invest fılıalynyń dırektory Zamıra Súndetova, Amicorp operasııalyq dırektory Robın Hokjan, Al Maryah Community Bank bas dırektory Mohammed Vassım Haıata, UBA Group Taıaý Shyǵystaǵy bas dırektory Vıkrant Bhansalı boldy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Birikken Arab Ámirlikterindegi Tótenshe jáne О́kiletti Elshisi Nájmedın Muhametálıuly jınalǵan qaýymǵa iltıpat sózin arnap: «Biz Birikken Arab Ámirlikterimen tyǵyz yntymaqtastyǵymyzdy joǵary baǵalaımyz. Eki el arasyndaǵy áriptestik ekonomıkalyq áleýet pen iskerlik múddege jáne ózara qurmet pen ortaq qundylyqtarǵa negizdeledi. Ekonomıkalyq dıplomatııa biz úshin óte mańyzdy. Qazaqstan Elshiligi ınvestısııalardy tartý, eldiń múmkindikterimen tanystyrý jáne ınvestorlar men jergilikti bıznes arasyndaǵy baılanystardy ornatý boıynsha belsendi jumys jasap jatyr. Bizdiń ekonomıkalyq áriptestigimiz odan ári keńeıip, jańa salalardy qamtıdy dep senemin», dep atap ótti.
Qazirgi ýaqytta AHQO-da BAÁ-niń 33 kompanııasy tirkelgen, olar holdıngtik kompanııalar, jobalaý, qurylys jáne qyzmet kórsetý, aqparattyq tehnologııalar, marketıng jáne baǵdarlamalyq jasaqtamany ázirleý jónindegi kásiporyndar retinde jumys isteıdi.
Qarjy ortalyǵynyń artyqshylyqtary týraly aıta kele, AHQO Basqarýshysy Renat Bekturov: «AHQO – «Orta dáliz», «Beldeý jáne jol» sııaqty iri ınfraqurylymdyq bastamalar aıasyndaǵy mámilelerdi qurylymdaý úshin tamasha alań. «Orta dáliz» jobasy aıasynda «QazMunaıGaz» ulttyq munaı-gaz kompanııasynyń enshiles kásiporny Abu Dhabi Ports Group-pen birlesip, bizdiń ortalyqta Caspian Integrated Maritime Solutions birlesken kásipornyn tirkedi», dep atap ótti.
Budan basqa, AHQO Basqarýshysy: «Bizdiń elder arasyndaǵy yntymaqtastyq qarjy sektoryna da taralyp otyr. Bul yntymaqtastyqtyń mańyzdy nátıjesi – Astana International Exchange-tyń Tabadul sıfrlyq bırjalyq habyna qosylýy boldy. Abu Dhabi Securities Exchange (ADX), Bahreın bırjasy jáne Muscat Securities Market bırjasy músheleri bolǵan bul óńirlik bırjalyq hab naryqtarǵa ózara qoljetimdilikti qamtamasyz etedi», dep atap ótti.
27 mamyrda Ábý-Dabı bırjasynda (ADX) ekijaqty bırja aralyq saýda úshin ADX qurǵan Tabadul sıfrlyq bırjalyq habyna AIX-tiń qosylýyna arnalǵan Ring the Bell saltanatty rásimi ótti. ADX bırjasy Tabadul habyn 2022 jyldyń shildesinde naryqtarǵa ózara qol jetkizý modeli boıynsha jumys isteıtin óńirdegi alǵashqy sıfrlyq bırjalyq servıs retinde iske qosty. Platforma yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa jáne qatysýshy naryqtardaǵy ótimdilikti arttyrýǵa baǵyttalǵan qatysýshy bırjalar arasyndaǵy saýda úshin óńirlik jáne jahandyq deńgeıdegi sıfrlyq bırja jelisin quraıdy.
HVQ boljamy boıynsha, Qazaqstannyń IJО́ 2024 jyly 297 mıllıard AQSh dollaryna, al 2028 jylǵa qaraı – 370 mıllıard AQSh dollaryna jetedi. Goldman Sachs-tyń «Path to 2075» esebine sáıkes, Qazaqstan ekonomıkasynyń kólemi 2050 jylǵa qaraı 0,9 trıllıon AQSh dollaryn, 2075 jylǵa qaraı 2,1 trıllıon AQSh dollaryn quraıtyn bolady.
2023 jyly Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymy 3,2%-ke ósip, 140 mlrd AQSh dollaryn qurady. Atap aıtqanda, osy kezeńde eksport 78,7 mlrd AQSh dollaryn, al ımport 61,2 mlrd AQSh dollaryn qurady. Ornyqty ekonomıkalyq turaqtylyq, baı tabıǵı resýrstar, shıkizat naryqtary, belsendi saıası jáne ekonomıkalyq reformalar, sondaı-aq salyqtyq artyqshylyqtary bar 13 arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń bolýy, bunyń bári Qazaqstandy sheteldik ınvestısııalar úshin óńirdegi jetekshi baǵyt retinde ornyqtyrady.
30 jyldan astam ýaqyt ishinde BAÁ men Qazaqstan berik qarym-qatynas ornatty. 2005 jyldan 2023 jylǵa deıin BAÁ-den Qazaqstanǵa TShI-dyń jalpy aǵyny 4,1 mlrd AQSh dollaryn, 2023 jyly taýar aınalymy 328,9 mln AQSh dollaryn qurady. Búgingi kúni Qazaqstanda kóterme jáne bólshek saýda, kásibı qyzmet kórsetý, kólik jáne logıstıka, qarjy, AKT jáne qurylysty qosa alǵanda, ártúrli salalarda BAÁ-niń 292 kompanııasy jumys isteıdi.
«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy (AHQO) – Qazaqstanda ǵana emes, Ortalyq Azııadaǵy da biregeı ıýrısdıksııa. Ortalyq – bızneske barynsha qolaıly quqyq – Anglııa men Ýels quqyǵynyń qaǵıdattaryna jáne álemdegi jetekshi qarjy ortalyqtarynyń standarttaryna negizdelgen ınvestısııalardy tartý, iske asyrý jáne qorǵaýdyń keshendi quqyqtyq rejımin usynatyn óńirdegi jalǵyz ortalyq. AHQO alańy arqyly Qazaqstan ekonomıkasyna 11,9 mlrd AQSh dollary jalpy somasyna ınvestısııalar tartyldy. AHQO-da tirkelgen kompanııalar sany 78 elden 2700-den asady.
2024 jyly AHQO Ortalyq Azııa jáne Shyǵys Eýropa óńirindegi kóshbasshylyǵyn saqtap qaldy (Global Financial Centres Index reıtıngi boıynsha), osymen bıznesti ashý jáne júrgizý úshin qolaıly quqyqtyq jáne retteýshi ortanyń jáne damyǵan ınfraqurylymnyń, iskerlik ortanyń, ınvestısııalar tartýdyń jáne adamı kapıtaldyń damýynyń bar ekenin rastady. AHQO Jasyl qarjy ortalyǵynyń kúsh-jigeriniń arqasynda Astana Jahandyq jasyl qarjylandyrý reıtınginde (GGFI) Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııa óńirinde 1-oryndy ıelendi. 2023 jyly Qazaqstan úshin FATF/EAT ózara baǵalaý rásiminen ótý jobasy aıaqtaldy. AHQO ıýrısdıksııasy aqshany jylystatýǵa jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl (AJ/TQQ) jónindegi halyqaralyq standarttarǵa saı dep baǵalandy. AHQO salyq rejımi Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) salyq ashyqtyǵynyń jahandyq standarttaryna sáıkes dep tanyldy.
AHQO soty men Halyqaralyq tórelik ortalyǵy daýlardy sheshýdiń bedeldi jáne tıimdi alańy retinde tanyldy.
