Sýretti túsirgen – Jeńis Ysqabaı
Qazir salatqa arnalǵan kók shópter ósip, ony oqýshylar mektep ashanasyndaǵy aspaz apaılaryna aparyp bergen. Qııar da aldaǵy kúnderi ónim bere bastaıdy. Olar aramshóbin tazartyp, ustazdarymen birge jylyjaı jumystaryn damytyp jatyr.
Oblys ortalyǵynyń irgesinde ornalasqan Yntymaq aýly byltyr osy mektep ashylǵanda máre-sáre bolǵan. Balalary qalaǵa qatynap oqıtyn ata-analar alańy basylǵan edi. Zamanaýı qural-jabdyqtarmen tolyqtaı qamtamasyz etilgen. Yntymaqtyń negizgi mártebesi saıajaı bolǵandyqtan, bilim mekemesiniń janynan shaǵyn jylyjaı da soǵylǵan. Jylyjaı bir jaǵynan bıologııa pániniń zerthanalyq-tájirıbelik alańy bolsa, ekinshiden oqýshylardy eńbekke baýlýdyń tamasha ádisi retinde qarastyrylǵan. Iаkı balalar óz qolymen ósirgen ónimdi ózderi tutyna alady.
Jalpy alańy 72 sharshy metrlik 4 shaǵyn jylyjaı balalarǵa qýanysh syılaıdy. Mektep basshylyǵy osyǵan oraı «Green school – Jasyl mektep» jobasyn bastaýǵa sheshim qabyldaǵan. Jylyjaı – balalardy birlese eńbek etýge ádettendirýdiń tıimdi tásili. Sondyqtan muǵalimder arnaıy ýaqyt bólip, oqýshylarmen sabaqtan tys jumys isteıdi.
Kishkentaı oqýshylar áýeli qys sońynda kókónis tuqymyn arnaıy qorapqa otyrǵyzyp, keıin ósken kóshetterin topyraqqa otyrǵyzǵan. Kóktemniń basynda bastalǵan ıgilikti is jaz bastalmaı jemis beredi dep otyr. Qazir munda qııar, qyzanaq, rýkola, kók burysh, aqjelken, shalǵam jaıqalyp ósip keledi. Mysaly, shaǵyn sharshy metrde otyrǵyzylǵan 60 túp qııardan shamamen 100 kg tarta qııar alýǵa bolady deıdi jylyjaıdy baptaýshylar. Al ashanalyq kók shópterdi bir maýsymda eki ret ósirýge bolady.
О́ńir ákimi baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, tórt bólek shaǵyn jylyjaıdyń árqaısysyn kútip-baptaıtyn mekteptiń eriktiler toby belgilengen. Máselen, bireýi mektepke daıarlyq tobynyń balalary men pedagogteriniń kútimine berilse, ekinshisin 3–4 synyp oqýshylary jaratylystaný páninde paıdalanyp, kútimine jaýaptylyq alǵan. Al úshinshisin úlken synyptar, tórtinshisin «Tilder birlestigi», ıaǵnı qazaq, orys, aǵylshyn tilderiniń muǵalimderi baptap ósiredi. Bul – jasyl alań bıologııa pániniń tájirıbelik-zertteý sabaqtary úshin taptyrmas oryn. Bıologııa pániniń muǵalimi Symbat Tileýqabylova ósimdikterdi tuqymynan ósirý, ósimdikterdiń seleksııalyq mańyzy sııaqty taqyryptardy ótkende oqýshylar jylyjaıdaǵy kók óskinderdiń jaı-kúıin kózben kórip, qolmen ustap, bilimdi boılaryna jaqsy sińiretinin aıtady. Pánniń zerthanalyq jumystaryn osy jylyjaı aýmaǵynda ótkizý oqýshylar úshin asa qyzyqty. Máselen, bıologııaǵa qyzyǵýshylyǵy erekshe oqýshylardyń biri 7 «á» synyp oqýshysy Danııar Baqqajy kókónisterdi kútip-baptaýǵa jıi keledi.
«Biz bul jylyjaıda bir jaǵynan jermen jumys isteýdi úırensek, ekinshi jaǵynan óz tájirıbemizdiń negizinde daryndy balalarǵa arnalǵan ǵylymı jobalar jarysyna qatyssaq degen josparymyz bar. Arnaıy kúndelik bastap, topyraqtyń qunarlylyǵyn jaqsartý, ósimdikterdiń klımatqa tózimdiligi, qansha ýaqytta qalaı ósetindigi, basqa da jaǵdaıy týraly turaqty túrde jazba túsirip otyramyz. Mundaı jazbalardy shaǵyn ǵylymı jobalar jasaý kezinde qoldanýǵa bolady. Qazir qııar pisip jatyr, ony jınap, mektep ashanasyna aparamyz, onda bizge vıtamıni mol salat jasap beredi», deıdi D.Baqqajy
Mektep dırektory Sáýle Úsenovanyń aıtýynsha, «Jasyl mektep» jobasy bes jylǵa josparlanǵan. Kelesi jyly demeýshiler tartý arqyly jylyjaı aýmaǵyn keńeıtý mejelenip otyr.
«Mektep qyzmeti baǵyttarynyń biri – oqýshylarǵa ekologııalyq tárbıe berý, olardy eńbekke baýlý. Jylyjaı isi jaratylystaný pánin meńgerýde paıdaly bolýymen qatar, balalardy eńbekpen tárbıeleýge de úles qosyp otyr. Osyndaı jobalardyń arqasynda bala ózi otyrǵan kabınet pen partaǵa ǵana emes, mekteptiń ishine de, syrtyna da, aýlasyna da, jalpy tutas tabıǵatqa qamqorlyqpen qaraýdy úırenedi. Bul balalardyń boıynda jastaıynan azamattyq jaýapkershilikti qalyptastyrady», deıdi ol.
Jalpy, Yntymaq aýlyndaǵy №30 orta mektep bıylǵy oqý jylynyń úshinshi toqsanynda ashylǵan bolatyn. Mektep 1200 orynǵa arnalǵan. Qazir munda 800-den astam oqýshy oqıdy. Jańa oqý jylynda oqýshylar qatary tolyǵady dep kútilip otyr. Mektep aýlasyna qazir 70 túp aǵash otyrǵyzylǵan, sonyń 30-y dekoratıvti, 40-ǵy – jemis aǵashy.
Aıtpaqshy, osy jylyjaı isin damytýǵa qatysqan oqýshylardyń bir bóligi jazǵy demalyspen qamtylady. Belsendi bolǵan ár balaǵa osyndaı múmkindik berilmek. Bıyl óńirde 1–10 synyp oqýshylarynyń 102,7 myńy nemese 85 paıyzy jazǵy saýyqtyrýmen qamtylmaq.
Osy rette aıta keteıik, oblysta túrli is-sharaǵa qatysyp, belsendilik tanytqan jáne bilim baıqaýlarynan júldeli bolǵan árbir oqýshy jazda tegin demalady. Sol maqsatta qala syrtyndaǵy 10 lagerdiń 9-y jumys isteıdi. Al Eskeldi aýdanynda ornalasqan «Aınalaıyn» balalar úıiniń lagerinde kúrdeli jóndeý bastalǵan.
«Árbir oqýshynyń eńbegi eskeriledi. Osy jyly jazǵy demalys kezinde oblystaǵy 1–10 synyptaryndaǵy 121 166 oqýshynyń 103 myńǵa jýyǵy demalyspen qamtylady. Onyń ishinde áleýmettik osal otbasynan shyqqan 8277 bala jergilikti bıýdjetten qarjylandyrylatyn qala syrtyndaǵy lagerlerge, 93 223-i mektep janyndaǵy tamaqtandyrylmaıtyn 308 lagerde, 1200-i Tekeli qalasyndaǵy sporttyq lagerde demalady. Sonymen qatar 19 820 bala týrıstik saıahattarmen, 18 998 bala ıntellektýaldy shyńdaýmen, 46 507 oqýshy eńbekpen, 32 700 bala shyǵarmashylyq úıirmelerimen qamtylady. Oǵan qosa respýblıkalyq bıýdjet qarajaty men «Qazaqstan halqyna» qorynyń esebinen de balalar demalysy uıymdastyrylady», deıdi oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Marat Súleımenov.
Qazir óńirde túrli ǵylymı joba qolǵa alynyp, óz nátıjesin berip jatyr. Ásirese osyndaı aýyldyq jerlerde túrli joba júzege asyp, aýyl balalarynyń bilim deńgeıi artyp otyr. Aldaǵy ýaqytta shalǵaıdaǵy eldi mekenderdegi oqýshylarǵa arnalǵan jańa jobalar iske asady.
Taldyqorǵan
