Sýretti túsirgen – avtor
Jylytý maýsymyna daıyndyq jazda bastalady
Aýyl-aımaqtyń jaǵdaıyna jaýapty birden-bir adam – aýyl ákimderi. Olar halyqpen tikeleı jumys istep, sol óńirde jergilikti turǵyndardy alańdatatyn máselelerdi kúndelikti kózben kórip, bilip júredi. Mundaı kezdesý – olarǵa kúrmeýi sheshilmeı júrgen ózekti suraqtar qoıýǵa jáne quzyrly mekemelerdiń basshylarynan jaýap alýǵa sáti túse bermeıtin múmkindik.
Jıynda qaralǵan mańyzdy máseleniń biri – aldaǵy jylý berý maýsymyna daıyndyq. Bıyl jalpy oblys kóleminde jylý kózderi men jylý jelilerindegi jumystarǵa 20,8 mlrd teńge jumsalady dep josparlanyp otyr. Úsh jylý elektr ortalyǵy, sondaı-aq bıýdjettik uıymdardyń 32 aýdandyq jáne 201 avtonomdy qazandyqtary retke keltirilmek.
Oblystyq Energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Nurlan Ramazanovtyń aıtýynsha, oblystaǵy 56,2 shaqyrym jylý jelilerin jańǵyrtý jumystary 5 paıyzǵa, ıaǵnı 55,6 paıyzǵa deıin qalypqa keltirýge múmkindik beredi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ermek Kósherbaev ótken jylý maýsymyndaǵy olqylyqty eskere otyryp, Rıdder qalasyndaǵy jylýmen qamtý júıesin jańǵyrtýdy, dál sondaı barlyq problemalyq dep tanylǵan eldi mekenderdiń bolmaýyn qadaǵalaý kerektigin erekshe atap ótti. Rıdderdegi jylý júıesinde jylytý qazandyqtaryn, qosalqy jabdyqtardy, elektr bólshekterin qaıta qurý sııaqty kúrdeli jóndeý jumystary bastalyp ketti. Jylý jelileri, barlyǵy 55 aýmaqta 18,9 shaqyrym qubyr aýystyrylyp, jóndeledi. Jylý elektr ortalyǵyn kúrdeli jóndeý jumystary 5,5 mlrd teńgeni qajet etedi.
Oblys ákimi jylytý maýsymyna daıyndyq barysynda kommýnaldyq qyzmet kórsetýmen qatar, turǵyndar tarapynan óz úılerin jylytýdy qadaǵalaýyn tapsyrdy. Sondaı-aq jylytý maýsymyna deıin turǵyndarǵa daıyndyq týraly túsindirý jumysyn júrgizý qajettigin aıta ketti. Bul máselede E.Kósherbaev jaýapkershilik negizinen jergilikti ákimderge júkteletinin málimdedi.
О́tken jyldyń jeltoqsanynda «LK GES» sý elektr beketinen ruqsatsyz sý aǵyzylyp, Rıdderdegi birneshe turǵyn úıdiń aýmaǵyn sý basqan edi. Bul rette menshik ıesi zalaldy óteýge qatysty barlyq másele sheshiletinine ýáde berdi. Alaıda osy ýaqytqa deıin ýádege saı eshqandaı áreket jasalmaǵan. Bul másele de oblys ákimdiginiń keńeıtilgen otyrysynda talqylandy.
– Kelisim boıynsha menshik ıesi atalǵan máseleni sheshýge ýáde etken. Jaýapty tulǵanyń sózine qulaq asyp, jaǵdaıdy retteıdi degenge sendik. Endi biz zardap shekken turǵyndarǵa zańdy túrde kómektesýimiz kerek, – dedi oblys basshysy E. Kósherbaev.
Sondaı-aq oblys ákimi barlyq gıdrotehnıkalyq qurylystardyń, bógetter men sý qoımalarynyń jaǵdaıyn tekserý qajettigin atap ótti. Olardyń jaǵdaıy týraly únemi monıtorıng júrgizilip, sát saıyn habardar bolý kerektigin qadap aıtty. Aıtyp kelmeıtin apattyń aldyn alý úshin jaz maýsymynda jóndeý jumystaryn júrgizýdi tapsyrdy.
Oblysta aýyldyq eldi mekenderdi júıeli túrde damytý qolǵa alyndy. Atap aıtqanda, 50-den asa kóp aýlasy men buryn-sońdy asfalttalmaǵan mektebi bar 79 shaǵyn aýylda jol jamylǵysyn tóseý josparda bar eken. Bıyl atalǵan aýyldaryń 25-inde asfalt jumysy bastalady. Sonymen qatar bul aımaqtarda kóshe jaryǵyn jańartý, jaıaý júrginshiler jolyn salý, balalar men sport alańdaryn ornatý syndy abattandyrý jobalary júzege asady.
Oqýshy jazyna jospar kóp
Jıynda jaz mezgilinde mektep oqýshylaryna arnalǵan demalys maýsymyna daıyndyq máselesi de qaraldy. Bıyl óńirde 487 jazǵy lager jumys isteıdi. 8,5 myńnan asa oqýshy aýyldyq balalar lagerinde demalady.
Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Innesa Chernysheva 200 jetim, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jáne týrıstik jarystardyń jeńimpazdaryna motorly kemede alǵash ret Buqtyrma sýqoımasy boıymen qyzyqty ekskýrsııa uıymdastyrylyp jatqanyn aıtty. Bıylǵy jazda Samar aýdanynda áskerı-sporttyq qalashyq jumys isteıdi.
Balalar bıyl jazǵy demalysyn tek oıyn-saýyqqa arnamaı, bilimin de shyńdamaq. Balalar men ata-analar tarapynan oń pikirlerge ıe bolǵan «Qonaqjaı otbasy» jobasy bıyl da jalǵasyn tabady. Jobaǵa qatysýshylar Shyǵys Qazaqstannyń úsh oblysyndaǵy úsh eldi mekennen alty eldi mekenge deıin kóbeıip keledi. О́skemen, Rıdder, Glýbokoe, Shemonaıha aýdandary men Altaı óńirinen kelgen júz bala Katonqaraǵaı óńirindegi otbasynda turyp, qazaq tilinen bilimin jetildiredi. Al Zaısan jáne Tarbaǵataı aýdandarynan 20 bala Glýbokoe aýdany men Rıdder qalalaryndaǵy otbasylarda bolyp, orys tilin meńgeredi.
Basa aıta keterligi, elimizdiń basqa aımaqtaryndaǵy balalardy da oblys aýmaǵyndaǵy lagerlerge demalýǵa shaqyrý josparlanǵan. Bul qanatqaqty jobany bilim basqarmasy ókilderi sý tasqynynan zardap shekken aýdandarda turatyn mektep oqýshylarynan bastaýdy kózdep otyr.
– Shyǵys Qazaqstannyń geografııalyq-klımattyq jaǵdaıy balalardyń jyl boıy demalyp, densaýlyqtaryn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Bolashaqta eldiń shyǵysynda respýblıka kóleminde mektep oqýshylaryna arnalǵan lagerler ashylýy múmkin, – dedi aımaq basshysy E. Kósherbaev.
О́rt pen materıaldyq shyǵyn on esege azaıǵan
Ámbege aıan, Shyǵys Qazaqstan – ormanǵa oranyp jatqan oblys. Sondyqtan órt qaýipti kezeńde asqan saqtyq kerek. Byltyr oblysta 77 orman órti oryn alǵan. О́rtke oranǵan aýmaq 35,5 mln teńge shyǵyndy, aýmaǵy 502 gektardy qurady. Bul 2022 jyldyń dál osyndaı órt qaýipti kezeńimen salystyrǵanda 31 ese az. Shyǵys Qazaqstan oblysy Tótenshe jaǵdaılar departamenti memlekettik órt baqylaý basqarmasynyń bastyǵy Nurjan О́mirjanovtyń aıtýynsha, órt sóndirý qyzmeti men orman sharýashylyǵy mekemeleri qyzmetkerleriniń kelisilgen jáne jergilikti atqarýshy organnyń jedel áreketiniń arqasynda órtter men materıaldyq shyǵyn aýmaǵy on ese azaıǵan.
Bıyl oblysta órt sóndirý maýsymy 8 sáýirde bastaldy. Orman órtterin joıý úshin azamattyq qorǵaý kúshterinen, jergilikti polısııa qyzmetinen, orman sharýashylyǵy mekemelerinen jáne jergilikti atqarýshy organdardan 279 adamnan turatyn 50 birlesken mobıldi top quryldy. Qazirdiń ózinde 129 reıdtik is-shara ótkizildi.
Jalpy, keńeıtilgen otyrysta oblystaǵy azyq-túlik óndirisi men et óńdeýden bastap, týrıstik bıznes ashý syndy aýqymdy máseleler de talqylandy.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
