Kómegi kóp «Halyq zańgeri»

Aksııaǵa qala ákimi Ǵabıt Syz­dyqbe­kov arnaıy qa­tys­ty. Sonymen birge Sybaı­las jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agent­­ti­giniń Shymkent qalasy boıynsha de­partament basshysy Dáýren Erǵarın de is-sharadan tabyldy. Sybaılas jem­qorlyqqa qarsy qyzmet basshysy halyq negizinen jumyspen qamtý, mem­lekettik satyp alý, jer máselesi bo­ıynsha shaǵymdanyp kelip jatqanyn jetkizdi. Sondaı-aq olarǵa barynsha quqyqtyq kómek kórsetilip, shaǵymda­ry tıisti mekemelerge naqty sheshim tabýy úshin jiberiletinin málimdedi. Aksııada quqyqtyq kómek izdep kelgen barsha jannyń ótinishteri aıaqsyz qalmaıtynyn, bul boıynsha tıisti hattama toltyrylatynyn baıandady.

Shymkent qalasy advokattar alqasy­nyń advokaty Ábdiǵanı Serikbaıuly­­nyń aıtýynsha, kelip jatqan azamattar­­dyń kóbinde jer ýchaskesi boıynsha du­­rys sheshimder shyǵarylmaǵan. Sal­dary­nan jerdiń qujattarynda kiltıpan­dar anyq­talyp jatyr. Sonymen qosa jer ýchas­kesin satyp alǵanda da aldanyp qal­ǵan azamattar bar. Zańger osy másele­men qaı organǵa baryp shaǵymdaný kerek­tigin túsindirgenin aıtty. Negizinen másele oń sheshimin tabý úshin sotqa júgingen abzal.

Advokat shaǵymyn arqalap kelgen ha­lyqtyń basym kópshiligi qujat, kelisim­shart máselesinde aldanyp qalǵanyn atap ótti. «Bul turǵyndarǵa áli de bolsa quqyqtyq saýatty arttyrý qajet ekenin kórsetedi», dedi zańger. Mundaı aksııa jyl saıyn ádilet departamentiniń bastamasymen ótkizilip turatynyn atap ótken zańger advokattar alqasynda apta saıyn sársenbi kúni saǵat kúndizgi on birden birge deıin tegin quqyqtyq keńes alýǵa bolatynyn jetkizdi.

Advokat bıyl aksııaǵa kelgen halyq­tyq sany ótken jylmen salystyrǵan­da eki ese kóp bolǵanyn aıtty. «Bul da bolsa adamdardyń quqyqtyq máselege enjar qaramaýynyń nátıjesi bolsa kerek» degen pikirin qosa ketti zańger.

Aksııa barysynda Qazaqstandaǵy adam quqyqtary jónindegi ýákildiń Shym­kent qalasy boıynsha ókili Nur­jan Áb­dezovti de áńgimege tarttyq. О́kil­diń aıtýynsha, bul qyzmet 2022 jyly 5 qarashada adam quqyqtary jónindegi ýákil týraly konstıtýsııalyq zańǵa sáı­kes arnaıy qabyldanǵan. Zańǵa sáıkes ókildiń mindeti – adamdardyń buzyl­ǵan konstıtýsııalyq quqyqtaryn qal­py­na keltirý, azamattardyń bostandyqta­ryna qatysty zań, erejelerdi ilgeriletý.

Bul rette ókil adamdar kóp jaǵdaı­da mem­lekettik organ nemese laýazymdy tul­ǵalardyń áreketi bolmasa áre­ket­siz­digine oraı quqyqtarymyz buzyl­dy dep shaǵymdanyp keletinin aıt­ty. Adam quqyq qorǵaý ınstıtýty re­tinde ókil shaǵymdanýshynyń atynan memlekettik organdarǵa suranys hat nemese usynys jiberedi. Al olar Konstıtýsııalyq zańnyń 18-babyna sáı­kes tolyqqandy jaýap berýge tıis. Aqparatta memlekettik organdar nelik­ten másele tıisti azamattyń paıdasyna sheshilmegeni týraly málimetpen bóli­sýleri kerek. Álbette adam quqyqtary jónindegi ókil memlekettik organdarǵa nusqama berip, isine aralasa almaıdy, degenmen halyqqa qyzmet kórsetý barysynda salǵyrttyq saldarynan bolǵan kemshilikterdi túzetýge áser ete alatyn belgili bir deńgeıde yqpaly bar.

Máselen, ótken jyly ókilge eki júzge jýyq aryz-shaǵym kelip tússe, sonyń 25 paıyzy oń sheshim tapqan. Aıtalyq megapolıste «Rahmet saǵan, anashym!» ońaltý ortalyǵy bar. Negizinde memlekettik ońaltý ortalyqtarynda 18 jasqa deıingi jasóspirimder barlyq tıisti jaǵdaımen qamtamasyz etiledi. Alaıda 18-den asqan soń taǵdyrlary óz qolyna tapsyrylady. Mine, osyndaı jandarǵa qolushyn berý úshin jıyrma shaqty ata-ana birigip, ońaltý ortalyǵyn ashyp, oǵan «Rahmet saǵan, anashym!» dep at qoıǵan. Sol jerde tárbıelenip jatqandar­dyń altaýy 2-toptaǵy múgedektigi bar azamat. Alaıda sol jasóspirimderdiń ata-analary qansha jyldan beri balalaryn 1-toptyń múgedektigine ótkize almaı júrgen. 1-toptaǵy múgedekter eńbek ótili retinde esepke alynady. Sondyqtan erteńgi kúni zeınetkerlikke erte shyǵýǵa járdemin tıgizedi. Sonymen birge qosymsha tólenetin kóptegen memlekettik áleýmettik járdemaqy bar. О́kildiń aıtýynsha, ata-analar joǵarydaǵy máselemen jergilikti emhanaǵa barady. Arnaıy KMS bazasyna engizý úshin jasóspirimder psıhıkalyq-nevrologııaıalyq emdeý mekemesinde jatyp emdelýi kerek eken. Alaıda ata-analar oǵan balalaryn jibergisi kelmeıdi. Osylaı bes jyldan beri sandalyp júrgen. Sosyn adam quqyqtary jónindegi ókilge kelip shaǵymdanady. Zań ókili qalalyq psıhodıspanserdiń bas dárigerin, eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý departamentiniń basqa da memlekettik organ qyzmetkerle­rin shaqyryp, ata-analarmen kezdestir­gen. Sol jerde aryzdary qaralyp, zań aıasynda bul máseleni tez arada she­shýge ýáde berildi. Nátıjesinde, psıhodıspanser klınıkasynda dáriger­ler konsılıými júrgizilip, 3-4 kúnniń ishin­de «Rahmet saǵan, anashym!» ortaly­ǵyn panalaǵan birneshe azamat 2-toptan 1-top múgedektigine ótti. Olar psıhıka­lyq-nevro­logııalyq emdeý mekeme­sin­de jıyr­ma kúndeı kúndizgi stasıonar­da em­de­lip, KMS bazasyna málimet­teri engi­zildi. Sol arqyly dárigerlik-em­deý sa­raptaý komıssııasynyń oń qory­­tyn­dy­syn alyp, joǵaryda aıtqa­ny­myz­­daı, olarǵa 1-toptaǵy múgedektik beril­di. Osy­laısha, 5 jyl boıy sendel­gen ­5 ata-ana­nyń máselesi bir aıda sheshi­min tapty.

Sonymen birge N.Ábdezov megapolıste gormonaldy, aýyr dertti mý­kovıssıdoz aýrýyna shaldyqqan otyzǵa jýyq bala baryn, olardyń kún­­delikti qoldanatyn dárileri eli­miz­­degi tegin dári-dármekter kvotasyna kirmegenin, degenmen jergilikti bıýd­jettiń múmkindigin paıdalanyp, bul ty­ǵyryqtan da shyǵýdyń jolyn qaras­tyrǵanyn jetkizdi. О́ıtkeni onyń aldynda osynaý qıyn dertke shaldyqqan balalardyń ata-analary «bul qymbat preparattardy qaıta-qaıta satyp ala berýge shamamyz kelmeı jatyr» dep aryzdaryn arqalap ókilge kelgen eken. Mýkovıssıdozben aýyratyn adamdardy tegin dári-dármekpen qamtamasyz etý úshin zańǵa tıisti ózgerister engizý kerek. Alaıda bul óte kóp ýaqytty ala­tyn jumys. Sondyqtan adam quqyn qorǵaýshy ókil kómekshilerimen birge jaǵdaıdy saralap, jergilikti bıýdjet arqyly qarjy qarastyrýǵa bolaty­nyn anyqtaǵan. Sóıtip, Shymkent qala­lyq máslıhatynyń tóraǵasy depýtattar, shahardyń densaýlyq saqtaý bas­qarmasynyń basshysymen osy másele tóńireginde keń kólemde aqyldasty. Aqyrynda usynys qoldaý taýyp, 2023 jyldyń sońǵy máslıhat sessııasynda halyq qalaýlylary 2024 jyldyń qala bıýdjetin bekiterde mýkovıssıdoz dertine ushyraǵandardy tegin dári-dármekpen qamtamasyz etý talabyn da engizdi. Búgingi tańda tıisti konkýrs ótip, tegin dári-dármekter balalarǵa emhanalar arqyly taratylyp jatyr.

Budan bólek Túrkistan oblysy Tóle bı aýdanynda turatyn bir kelinshek Shymkentten bir jetim qyz asyrap alady. Alaıda qujattary durys bolma­ǵandyqtan ol qyzdy óziniń atyna aýys­tyra almaǵan. Qalalyq bilim bas­qar­masyna da álgi áıelge qamqorshy bol­ǵany úshin áleýmettik járdemaqylar tóleı almaı kelgen. Adam quqyqtary jó­nindegi ókil oqıǵany zertteı otyryp, asyrandy qyzdyń týǵan sheshesi bar ekenin anyqtaǵan. О́ıtkeni anasy tiri balany ózgege qamqorshylyqqa berý­de biraz zańdyq turǵyda erekshelik­ter bar kórinedi. Mine, sony paıdala­ný úshin ókil qyzdyń týǵan anasyna mıgrasııa polısııasy arqyly izdeý sa­lyp, onyń osy kúnge deıin aıtylyp kel­gendeı О́zbekstan azamaty emes, óz elimizdiń turǵyny ekeni belgili bolǵan. Alaıda turaqty jumysy joq, esh jerde tirkelmeı qaıyrshylyq kúı keship júrgen kórinedi. Osy jaǵdaıattan soń zańger asyrandy qyzdyń ókil anasyna qamqorshylyq boıynsha áleýmettik járdemaqy tólenip, aldaǵy ýaqytta qyzdy óziniń atyna jazdyrýǵa qatysty qujattar resimdeletinin jetkizdi.

Sondaı-aq adam quqyqtary jó­nindegi ókil túzeý kolonııalary, abaq­ty sekildi jabyq mekemelerge kóp ba­ratynyn aıtty. Ol jaqtan da sha­ǵymdanýshylar kóp bolady. Máselen, sol jerde bolǵan tekseristiń birinde ja­zasyn óteýshi, baýyrynyń jarty bó­ligi kesilgen bir azamat dári-dár­mekti ýaqtyly ala almaı jatqanyn aıtyp, ókilge bazy­nasyn jetkizgen. N.Áb­dezov osy máseleni shuǵyl qolǵa alyp, qalalyq №2 aýrýhanadan jazasyn óteý­shini medısınalyq tekserýden ótkizip, tıisti emin taǵaıyndatyp, dári-dármekti ýaqtyly alatyndaı jaǵdaı jasaǵan.

Aksııa kezinde quqyqtyq keńes be­rýshi zańgerlermen birge qarapaıym azamattardyń da ótinish, shaǵymdaryn tyńdap kórgen edik. Máselen, qaladaǵy memlekettik mekemeniń birinde qyz­met isteıtin Aldııar Alıhaz esimdi aza­mat óz máselesi boıynsha barlyq suraqqa osyndaǵy mamandardan qana­ǵat­tanar­lyq deńgeıde jaýap ala alǵanyn aıtty. Ol kezinde tutynýshylyq nesıe­ rásimdep, keıin ony tóleýge shamasy bolmaı, aqyrynda bank kartasy arestke qoıylyp, biraz ýaqyt aılyǵynan qaǵylǵan. Aksııa barysynda zańgerler oǵan talap boıynsha sot oryndaýshylar aılyq jalaqynyń jartysyn ǵana buǵattaýǵa quqyǵy bar ekenin má­limdegen. Osyndaı jaýap estigenine qýanǵan ol endi nesıe kestesin óz yńǵaıyna qaraı qaıta bekitip, barlyq qaryzdy shetinen qınalmaı qutylýǵa bekinip otyr. Is-sharaǵa kelgen taǵy bir qala turǵyny – tóbe bı degen qosym­sha qyzmeti bar, soǵys ardagerine teńes­tirilgen azamat Dúısenbek Dáribaev ózi turatyn aýmaqtaǵy Jabyq bazarda asy­randy ıtter satatyn saýdagerlerdi tártipke shaqyrý úshin jergilikti polısııa departamentiniń ókilimen jolyǵyp, tıisti aryzyn joldaǵanyn jetkizdi.

Arbat alańynda ashyq aspan astyn­da ótken is-sharada barlyq qu­qyq sa­lasynyń mamandary sońǵy kelý­shi keńes alyp ketkenshe eshqaıda tarqamady.

ShYMKENT