Teatr • 07 Maýsym, 2024

Sahnada – «Qara oramal»

183 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Zulmat jyldardyń zobalańy. Alash jurtyna tóngen azap. XX ǵasyrdaǵy qasiret. Qandy qasap. Qabyrǵasyna qan qatqan Qaraǵandy lageri. Aqtańdaq aqıqat. Alash jyrynyń ardakúreńi atanǵan aqyn Ǵalym Jaılybaıdyń «Qara oramal» poema-rekvıemi – ǵasyrdyń qaıǵysy, adamzattyń aza jyry. Bizdiń bul jolǵy aıtpaǵymyz sol poema-rekvıem negizinde daıyndalǵan qoıylymdy E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy zertteý ýnıversıtetiniń stýdentteri sahnaǵa sátti alyp shyqty.

Sahnada – «Qara oramal»

Ýnıversıtettiń «Shat­tyq» áýes­qoı jas­tar teatry sah­na­la­ǵan jańa qoıy­lymnan kórer­men zo­balań jyldardyń qasi­re­tin kóre aldy. Áýesqoı teatr­­ ­deme­seńiz, sahnaǵa alasapyran qasirettiń tóngenin alyp shyǵýyn, jalyndaǵan stýdent jas­­tardyń janarynan sol ke­zeń­ge engenin kórgen kópshilik qoshemetpen baǵalady. Aqynnyń poemadaǵy «Qaraǵandy lageri», «Qarlag qaqpasy», «Mamochkına molasy», «Qyzjylaǵan», «Gene­ral­dyń qyzy», «Tas pen as», «Gar­monshy» syndy ár bólimin áser­men jetkize bildi. Munda qoıylymnyń re­jıs­­seri ári je­tek­shisi retinde eńbek etken S.Seıfýllın atyn­daǵy Qaraǵandy oblys­tyq aka­de­mııalyq qazaq drama teatrynyń akteri Ahaı Jumamuratovtyń kásibı sheber­ligin, kádeli eńbegin aıta ket­kenimiz jón.

«Ýnıversıtettiń basqarma tóraǵasy-rektory Nurlan Oryn­basaruly «Qara oramal» poe­masyn sahnaǵa alyp shyqsań qaı­tedi?» dep usynys bildirgen edi. Tarıhı dúnıelerge ózimniń de qyzyǵýshylyǵym joǵary. Sodan poemany qaıtadan oqyp shyǵyp, mán-mańyzyna tereńdeı tústim. Qoıylymǵa qatysatyn ár stýdentke de túsinip oqyńdar dep talap qoıdym. Shyǵarmany birge tal­qyladyq. Sodan soń kún­de­likti taldap, oqyǵan dúnıe­lerimizge oqıǵa qosa bas­tadyq. Odan keıin Qarlag týraly derekter izdep, qoıylym jelisin solarǵa súıenip, sáı­kestendirip qurastyryp kórdik. Spektakl barysynda qazaq dalasynda Qarlagtyń qu­ryl­ýy, qazaqtyń aıaǵyna tusaý salynýy sııaqty kórinister oryn aldy», deıdi rejısser.

Rejısserdiń taǵy bir sheber­ligi, spektaklge sol dáýirde týǵan áýenderdi paıdalanǵan. Atap aıtsaq, «Kisen ashqan», «Qońyr» kúıleri, Shákárimniń «Bul án burynǵy ánnen ózgerek» áni sol zamannyń kúbirin jetkizdi.

Sáken teatrynyń kórkemdik jetekshisi ári bas rejısseri Aıdyn Salban qoıylymnyń áser­li shyqqanyn, stýdent akter­lerdiń ózderine bekitilgen beı­ne­lerdi shynaıy jetkizgenin aıtty.

«Kóp jerde kásipqoı teatr, ­áýesqoı teatr dep bólip qaras­ty­ryp jatady. Jalpy, sahnada ómir kórsetiledi. Osy rette ómirdiń kásipqoıy men áýesqoıy bola ma degen suraq týyndaıdy. Bul jerde de ómir jatyr. Demek jastardyń shyǵarmashylyq ujymyn teatr dep ataýǵa bolady. Endi ǵana táı-táı basaıyn dep turǵan jas teatrǵa árqashan qoldaý kórsetýge daıynbyz. Qoıylym áserli boldy. О́zindik ádemi formasyn tapqan. Ásirese stýdentterdiń alpys eki tamyryn ıdirip, júıke talshyqtaryn shymyrlatyp turyp jan dúnıe­si­men róldi somdaýy – úl­ken qýanysh. Teatr tilimen aıtqanda, eshqandaı falsh joq. Júrekten shyqqan sóz júrekke jeteri sózsiz, júrekke jetti. Teatr­laryńyz kóp jasasyn!», dep ónerli órenderge rızashylyǵyn jetkizdi.

Buǵan deıin rektor Nurlan Dýlatbekovtiń muryndyq bolýy­men poema álemniń 16 tili­ne aýda­rylyp, Akademık E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıver­sı­teti baspasynyń baspahanasynda jaryq kórgen edi.

«Adamzattyń arda emgen

asyldary,

aryǵany,

atylyp,

asylǵany...

Qaraǵandy lageri – qara oramal

Jıyrmasynshy

ǵasyrdyń basyndaǵy», – dep aıaqtalady áıgili shyǵarma.

Ras, sol dáýirdiń qandy qyr­ǵyny, qasiret-qaıǵysy aqyn­nyń qalam qasıetimen taǵy bir tarıhqa aınaldy. Bul – opa men japa shekkenderdiń rýhyna jasalǵan uly taǵzym. Al poemany spektaklge aınaldyrý – tarıhı shyǵarmaǵa kórsetilgen úlken qurmet.

 

Qaraǵandy oblysy 

Sońǵy jańalyqtar