Sot júıesin jetildirý – ýaqyt talaby

Depýtattar el Prezıdentiniń sot tóreligin iske asyrý sapasyn qamtamasyz etý jáne sýdıalardyń biliktiligin arttyrý jónindegi tapsyrmasyn iske asyrý aıasynda zań jobasyna bastamashylyq jasaǵan bolatyn. Konstıtýsııalyq zańnyń maqsaty – tıisti zańnamalyq tetikterdi ázirleý, quqyqtyń ústemdigin qamtamasyz etý jáne sot tóreligin júzege asyrý sapasyn arttyrý, sondaı-aq sot qorǵaýyna quqyqty iske asyrýdyń quqyqtyq kepildikterin kúsheıtý arqyly sot júıesin odan ári jetildirý.

Senattyń Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary jónindegi komıtetiniń tóraǵasy Nurlan Beknazarov óz baıandamasynda qujat Sot jıýrıiniń jumysyn jetildirýge jáne sot tóreliginiń sapasy jónindegi komıssııany qaıta qalyptastyrýǵa baǵyt­talǵanyn aıtty.

Onyń sózinshe, zań jobasy­na engizilgen túzetýlerdi 3 ba­ǵytqa bólýge bolady. Birinshi baǵyt – Sot jıýrıiniń jumysyn jetildirýge qatysty. «Sot jıý­rıi­niń sot isin qaraýy kezin­de zańdylyqtyń óreskel buzy­lýy­nyń árbir faktisi boıynsha sýdıaǵa qatysty tártiptik is materıaldaryn tekserýdiń jańa tetigi engiziledi. Bul sýdıalar tarapynan zań buzýshylyqtardy boldyrmaýǵa oń áserin tıgizetin bolady. Usynylyp otyrǵan norma sheńberinde, joǵary turǵan sot tarapynan tómengi turǵan sottyń isti qaraýy barysynda zańdylyqtyń óreskel buzylý faktisi anyqtalǵan jaǵdaıda, oblys­tyq nemese Joǵarǵy sottyń tór­aǵasy tıisti plenarlyq oty­rys­ta sýdıany tártiptik jaýapker­shilikke tartý nemese tartpaý týraly máseleni talqylaý jóninde Sot jıýrıine usynystar beredi. Plenarlyq otyrystyń qandaı da bolsa sheshimine qara­mas­tan, zańdy­lyqtyń óreskel buzylý fakti­leri boıynsha barlyq mate­rıal tekserý úshin Sot jıýrıi­ne jiberiletin bolady», dedi ol.

N.Beknazarov qazirgi ýaqytta tártiptik is júrgizýdi qozǵaý týraly sheshimderdi Joǵarǵy sot­tyń jáne oblystyq sottar­dyń plenarlyq otyrystary qa­byl­daıtyndyqtan, is júzinde Sot jıýrıine osyndaı buzýshy­lyq­tardyń azǵantaı ǵana bóligi, atap aıtqanda, 26%-y ǵana qaraýǵa túsetinin jetkizdi. Sondyqtan tártip­tik ister boıynsha júkteme­niń ulǵaıýy múmkin degen boljamǵa baılanysty Konstıtýsııalyq zań jobasymen Sot jıýrıiniń quramyn 9-dan 15 múshege deıin ulǵaıtý qarastyrylǵan, oǵan 13 sýdıa, sondaı-aq keńesshi da­ýys berý quqyǵy bar zańgerler qaýymy­nyń 2 ókili enedi.

Túzetýlerdiń ekinshi baǵyty – sot tóreliginiń sapasy jónindegi komıssııanyń uıymdastyrylýy men qyzmet tártibin ózgertý. «Atap aıtqanda, qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes Sot tóreliginiń sapasy jónindegi komıssııa sýdıanyń kásibı qyzmetin baǵalaýdy júzege asyryp kelgen ólshemshart­tar qatarynan birneshe talap, onyń ishinde «adamgershilik qasıetteri» ólshemsharty alynyp tastalady. Sebebi ol bo­ıynsha baǵalaýdy Sot jıýrıi, sýdıa ádebi jónindegi komıssııa jáne plenarlyq otyrystary da júzege asyrady. Is júzinde bul tártip boıynsha sýdıa baǵalaý­dan qaıtalanyp ótip otyrǵan. Konstıtýsııa­lyq zań jobasy bo­ıynsha sýdıa­nyń kásibı qyzmetin baǵalaý­dy qoldanystaǵy normalarda qarastyrylǵandaı birjyl­dyq qyzmetiniń nátıjeleri bo­ıynsha emes, alǵashqy úshjyl­dyq nátıje boıynsha júrgizý usynylady. О́ıtkeni sýdıalar 1 jyl ishinde olardyń kásibı biliktiligin tolyqqandy baǵalaý úshin jetkilikti kólemde isterdi qarap, tıisti tájirıbe jınaqtap úlgermeıdi», dedi N.Beknazarov. 

Sonymen qatar ekinshi baǵyt ishinde sot tóreliginiń sapasy jónindegi komıssııaǵa qaraý nátıjesi boıynsha sýdıany atqaratyn laýazymyna sáıkes dep taný týraly sheshim shyǵarý jáne ony Sot tóreligi akademııasynyń biliktilikti arttyrý kýrstaryna joldaýyna qatysty ókilettikter berilýi usynylady. «Bul tetik sýdıalar korpýsynyń sapasyn arttyrýdy kózdeıdi. Mysaly, Sot tóreliginiń sapasy jónindegi komıssııanyń sheshimderin Joǵary Sot Keńesi qaraıdy. О́z kezeginde, Joǵary Sot Keńesi tıisti sheshimder qa­byl­daıdy, ıaǵnı sýdıany atqa­ra­­tyn qyzmetinen bosatý nemese odan bas tartý týraly, sýdıany basqa sotqa aýystyrý týraly jáne taǵy basqalar» dedi ol.

Túzetýlerdiń úshinshi baǵy­tynda sýdıalardyń táýel­sizdi­gin qamtamasyz etý tur­ǵysynan olar­dyń quqyqtary men áleýmettik kepildikterin kúsheıtý máseleleri qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, Konstıtýsııalyq zań jobasynda otstavkadaǵy sýdıalarǵa ómir boıǵy qamtylym tóleminiń mólsherine qatysty túzetýler qaralady, sonymen birge sýdıanyń sot jıýrıine jiberilgenge deıin barlyq materıalmen tanysý múmkindigin, sondaı-aq tártiptik isti qaraýǵa jeke óziniń nemese ókiliniń qatysýy arqyly sýdıanyń quqyqtaryn tolyqqandy qorǵaýǵa kepildikter beretin normalarmen tolyqtyrylady.

Birlesken otyrysta qosymsha baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Nursultan Baıtilesov sot-quqyqtyq reformanyń negizgi baǵyty – sot tóreligine qolje­tim­dilikti qamtamasyz etý ekenin aıtty. «Osy qaralyp jatqan zań­namalyq ózgerister sýdıa kadr­larynyń sapasyn arttyrýǵa jáne olardyń syrtqy jáne ishki táýel­sizdigin qamtamasyz etýge jaǵ­daı jasaıdy. Sonymen qosa zań jobasyn qabyldaý Pre­zıdent tapsyrmalary sheńberinde júr­gizilip jatqan reformalar­dy iske asyrýǵa jáne sýdıalar kor­pýsy­nyń jaı-kúıin jaqsar­týǵa yqpal etetinine senim­dimin» dedi ol.

Parlamentshiler Konstı­týsııalyq zań jobasyn ekinshi oqylymǵa daıyndaý úshin Parla­ment Palatalarynyń birlesken komıssııasyn qurý týraly sheshim qabyldady. Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq refor­ma komıtetiniń tóraǵasy Snejanna Imasheva basqaratyn komıssııanyń quramyna senatorlar Nurlan Beknazarov, Andreı Lýkın, Aınur Arǵynbekova, sondaı-aq májilismender Abzal Quspan men Únzıla Shapaq endi.