Zertteý ortalyqtarymen tanysty

Byltyr atalǵan ýnı­­versı­tet Times Hig­her Education be­­del­di ha­lyqaralyq reı­tıngine saı álem­degi úz­dik zertteý jo­­ǵa­ry oqý oryn­darynyń ­30 pa­ıyz­dyq qa­taryna endi. ­Bıyl úzdik Azııa ýnıversıtetteri­niń 11 paıyz­­dyq sapynan kó­­rinip, álemdegi myq­ty degen 100-ge jýyq joǵary oqý ornynyń qataryna jaıǵas­ty. Ýnıversıtet prezıdenti­niń mindetin atqarýshy, doktor Ilesanmı Adesıdanyń aıtýyn­sha, munyń bári – 14 jyl ishi­nde atqarylǵan jumystyń jemisi. Sonymen qatar joǵary oqý orny bıyl Quality Assu­rance Agency (QAA) jalpy ınstı­týsıo­naldyq akkredıtasııasyn alý úshin jumys istep jatyr eken.

Is-shara barysynda ha­lyq qalaý­lylary ýnıversı­tet kam­pýsyn, genomdyq jáne der­­bes­tendirilgen medısına, ım­pýls­tik údetkish, elektrondy mıkros­kopııa zerthanalary men medısına­lyq robottehnıka jáne zertteýler ortalyǵyn aralady. Son­daı-aq qonaqtarǵa aqyldy júıeler men jasandy ıntellekt ınstıtýtynyń (ISSAI) ázirlemeleri tanystyryldy.

Parlament Májilisiniń Qar­­jy jáne bıýdjet komı­tetiniń hatshysy Tatıa­na Saveleva ýnı­ver­sıtettiń ǵylymı ázirle­melerine tánti ekenin jetkizdi.

«Ýnıversıtet pen Nazar­baev zııatkerlik mektebi­niń táji­rıbesin bilim jáne ǵylym salasyna taratý óte mańyz­dy. Biz óz tarapymyzdan osy oqý oryndarynyń áleýetin barynsha saqtap, nyǵaıtý maqsatynda ju­mys isteıtin bolamyz», dedi ol.

Joǵary oqý ornynyń jas ǵalymdary Májilis de­pý­­­tattaryna el turǵyn­da­ry­­nyń geno­myn jáne olar­dyń ártúrli aýrýlarǵa beıim­di­ligin zerttegen jobalaryn kórsetti. Sonymen birge qa­ter­li dertke qarsy dári-dár­mekterdi aǵzadaǵy kerekti jasý­shalarǵa tike­leı jetkizý tásilin ázirleý jumysy týraly da aıtyp berdi. Ásirese olar motorly fýnksııalary buzyl­ǵan naýqastardy ońaltý maq­satynda qoldanylatyn ekzoskeletke erekshe nazar aýdardy.

Halyq qalaýlylaryna ekzo­skelet ázirlengen medı­sına­lyq robottehnıka jáne zertteý­ler ortalyǵynyń (CEBR) jetis­­tigin professor Aıbek Nıetqa­lıev áńgi­meledi.

«Ortalyqta biz hırýrgııa jáne ońaltý, sondaı-aq qa­ter­li isikti dıagnos­tıkalaý maq­sa­tynda jasan­dy ıntellektige ne­giz­del­gen esepteý patologııasy úshin zertteý júrgi­zip, robot qurastyramyz. Dúnıe­júzilik banktiń granty ese­binen bizdiń ýnıversıtette ońaltý robottary jasaldy. Qazir olardy múge­dektigi bar adamdardy emdeý úshin qoldanady», dedi ǵalym.

Májilis depýtattary ım­pýlstik údetkish zerthanasynda «I-NURA» jobasymen de tanys­ty. PhD Marat Qaıqanovtyń aıtýynsha, bul údetkish mate­­rıaldarǵa óte jyldam energe­tıkalyq áser etedi. Atalǵan joba Berklıdegi (AQSh) Loý­rens ulttyq zerthanasy men ýnı­versıtettiń basqa da serik­testik yntymaqtastyǵy aıasynda qurylǵan.

Sondaı-aq qonaqtardy nano­obektilerdi zert­teı­­tin óte qýatty mıkros­koptardyń ju­mysy da qy­zyqtyrdy. Olar aqyldy júıeler men jasandy ın­tellekt ınstıtýtynyń (ISSAI) zertteýshileriniń AI sala­syndaǵy sońǵy istegen jumystaryn kórdi. Buǵan deıin ISSAI ǵalymdary qazaq tilindegi daýys derekqo­ryn jınaý men taldaý arqasyn­da memlekettik tildi avto­matty túrde tanıtyn alǵashqy modeldi (ASR) ázirlegen edi. Odan keıin qazaq­sha mátindi dybystaıtyn birinshi korpýsty (KazakhTTS) jasady.

Is-shara sońynda Par­lament Májilisi tóraǵa­synyń orynbasary Danııa Espaeva ýnıversıtette iske asyp jatqan ǵylymı jobalardan alǵan áserimen bó­lisip, atalǵan joǵary oqý ornyn qarjylandyrýdy odan ári saqtaý mańyzdy ekenin aıtty.