О́ner • 25 Maýsym, 2024

О́nerpazdar ordasy

100 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Astanadaǵy Oqýshylar saraıynda balalardy óleńge baýlıtyn «Jas qalamger» úıirmesiniń «Sóz patshalyǵy» atty esep berý keshi ótti. Ádebı is-sharada álem klassıkteriniń áıgili áńgimelerinen ­bastap, qazirgi qazaq poezııasy ókilderi­niń óreli óleńderi oqyldy. Mánerli monolog, kórnekti kórinis sahna salta­na­­ty­na sán qosty. Hosh, «Sóz patshaly­­ǵyna» jasaǵan saıahatymyzdy baıyppen ­baıandap bereıik.

О́nerpazdar ordasy

Oqýshylar saraıynyń óz yj­daǵatymen ashyl­ǵan úıirme on jyldan beri jumys istep ke­ledi. Osy ýaqyt aralyǵynda ta­lant­­ty oqýshylar birneshe ob­lys­tyq jáne respýb­lıkalyq saıys­ júldelerin qanjyǵalady. Oqy­tý úderisi eki baǵytta júredi: biri poezııa, biri aıtys. Máselen, 10-synypqa aıaq basqan Ámına Baıkemelqyzy respýblıkalyq Abaı oqýlarynyń jeńimpazy bolsa, bitirýshi túlek Naýat Jaqa­tae­va, Áset Berik, Nazar Mysalbek syn­dy ónerpazdar – oqýshylar ara­syn­da­ǵy aıtystardyń bas báıge ıeleri.

Rýhanı kesh jas ánshi Káýsar Samatqyzynyń halyq áni «Arman-aıynan» bastaldy.

Bul kisiniń esimi Mereke Saǵyn­ǵanova. «Jas qalamger» úıir­mesi­niń poezııa baǵy­tynda ­tálim alyp júrgen Káýsar Tolybaıdyń ana­sy ­eken. Sózge tartyp kórdim.

– Kózińizge jas úıirilip tur...

– Iá, mundaı sátte kóńildiń tolqymaýy múmkin emes. Perzen­tińniń qalaı eseıip ket­kenine ári tańǵalyp, ári súısinip otyrasyń...

– Qyzyńyz úıirmege qatys­qan­nan keıin ­boıynan ne baıqa-
dyńyz?

– О́z-ózine senimdilik. О́mir­de de, sahnada da boıyn erkin ustaı­tyn boldy.

– Qandaı jetistikke jetti?

– Jaqynda «Binom arýyn» jeńip aldy.

– Tamasha! Qýanyshtymyn!

Talantty shákirttiń mereıli ana­symen dıalogimiz osylaı qysqa órbidi. Áserli áńgi­mesin ármen qa­raı tyńdaǵymyz kelip edi, Aızere Amanbaıdyń óneri nazarymyz­dy eriksiz ózine aýdardy. Ol ataq­ty Anton Chehov­tiń «Zalym bala» áńgimesin jatqa oqydy. Oqy­ǵanda da kásibı akterlerdiń monolog oqy­ǵandaǵy maqamyna saı mánerlep jetkizdi. Ápke­siniń bir jigitpen sóz baılasyp júrgenin anasyna aıtyp qoıamyn dep aýyzbastyryq alyp júrgen tentek balanyń áreke­ti eriksiz ezýimizge kúlki úıirdi.

Kezek ári qaraı jas aıtyskerlerge keldi. Aqyndar dombyra­syn qaǵyp-qaǵyp jiberip, bir-biri­men qaıymdasa jóneldi. Esil-derti UBT bolyp júrgen túlekterdi qa­ǵy­typ ótip, dostyq nyshanynda tilektestigin bildirdi. Jarasymdy ázil, jasyna saı shýmaqtar.

Poezııa baǵytyndaǵy bilim alýshylar da óleńdegi órisin kórsete bildi. Bala júrektiń balaýsa sezimderi, kóńil kórinis­te­ri kópshilik kórermendi qol soqtyrdy. Al qazir oqýshylardyń jetekshisi Nárııa Aqbabaqyzy sóılep jatyr. Alǵash aıtys aqyny retinde sahnaǵa shyqqan ol, qazir pedagogıka salasynda ushan-teńiz eńbek etip kele jatyr. «Zańǵar jazýshy Muhtar Áýezov «Ádebıet – el ómiriniń aınasy» dep beker aıtpaǵan. Al eldi jasaıtyn – osy balalar. Olar ultjandy aza­mat bolyp jetilýi úshin, eń aldymen, tól áde­bıetimizben sýsyndaýy qajet. Mundaǵy bala­lardyń barlyǵy aqyn-jazýshy ıakı jýrnalıst bolyp ketpeıtin shyǵar. Biraq olardyń júre­ginde adamzatty súıýge jeteleıtin óleńge degen yqylasyn oıatý – qolymyzdan keledi», dedi ol.

Keshtiń qorytyndy bólimin­de úıirme úzdikterin marapattaý­ǵa shyqqan aqyn, fılologııa ǵy­lymdarynyń kandıdaty Serik­zat Dúısenǵazy bylaı dep oı tol­ǵady: «Birinshi­den, bul úıirme bolashaqtaǵy myqty stýdent­ter­di daıyndap jatyr. Olardyń qa­tary kún­­nen-kúnge artyp keledi. О́zderińiz de baı­qap júrsizder, osynda tárbıelenip júrgen shá­kirtter juma saıyn júlde áke­lip jatyr. Sol sebepti óner úıir­mesiniń osy jetistigine qarap, «Jas qalamger» – ónerpazdar ordasy dep senimmen aıta alamyz».

Sonymen «Sóz patshalyǵy­na» saıahaty­myz osy­laı aıaqtaldy. О́leńqumar órenderdiń hakim ­Abaı ba­synda turǵan patshalyqtyń ­irge­­sin ke­ńitip, aıbynyn asqatata túsedi dep kámil senimiz.

 

Sońǵy jańalyqtar

Tarazda anasy eki balasyn terezeden laqtyryp jiberdi

Tótenshe jaǵdaı • Búgin, 12:50