«Rıngten túıreýishterdi ıterińiz, sýmo saıysynda qarsylastaryńyzdy jeńińiz jáne oǵan birinshi bolyp gol soǵyńyz». Osylaı motıvasııalyq uranmen bastalǵan qyzyqty dodada oblystyń túkpir-túkpirinen 60-qa jýyq mektep oqýshysy baq synady. Olar úsh atalym boıynsha ózara myqtyny anyqtady. Dálirek aıtsaq, jas ınjenerler basqaratyn robottar arnaıy alańda synǵa tústi.
Jalpy, «RoboJÝ-2024» baıqaýy bıyl jetinshi ret ótip otyr. Olımpıadany atalǵan ýnıversıtettiń Tehnıkalyq ǵylymdar joǵary mektebiniń robottehnıka jáne mehatronıka zerthanasy uıymdastyrdy. Bilim báıgesi daryndy balalardy anyqtaýǵa jáne olarǵa qoldaý kórsetýge baǵyttalǵan.
Aldymen «Kegelrıng» kezeńi uıymdastyryldy. Munda robottar «LEGO Mindstorms EV3», «Arduino» jáne «Raspberry Pi» mıkrokontroller bazasynda qurastyrylǵan jáne tolyq avtonomdy bolýy kerek. Jarys bastalar aldynda robottardyń ólshemi boıynsha salystyrý júrgizildi. Olardyń uzyndyǵy shamamen – 25 sm, eni– 25 sm bolýy mindetti, al bıiktigi men salmaǵyna shekteý joq.
Top kapıtany jerebe arqyly qaı sheńberde keglıa turatynyn anyqtaıdy. Baıqaý tóreshisi sol tórt sanǵa qarap, keglıalardy ornyna qoıady. Robot rıngtiń ortasyna ornatylady. Ol rıngtiń syrtyna shyqpaı, ishindegi ornalasqan keglıalardy sheńberden ıterip tastaýy shart. Eger robot sheńber syzyǵynan shyqsa, áreket toqtaıdy. Sol arqyly upaı beriledi. Ár topqa eki múmkindik beriledi. Odan keıin «RoboSýmo» kezeńi ótedi. Onda robottar kúsh synasady. Bir robot ekinshisin 45 sekýndtyń ishinde alańnan ıterip shyǵaný qajet.
«Olımpıadanyń maqsaty – tájirıbe jınaqtaýǵa múmkindik beretin jańa tehnologııalar men daǵdylarǵa qyzyǵýshylyqtaryn arttyrý. Sol arqyly múmkindiginshe zerdeli jastardy jınaý. Kóptegen qatysýshy úshin robottehnıka qazir hobbı ǵana. Biraq bolashaqta bul kásipke, ómirlik jumysqa aınalýy múmkin. Olımpıada daryndy da bilimdi jastardyń jetistikke jetýine serpin bolady», deıdi I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýnıversıtetiniń rektory Ermek Bóribaev.
Mundaǵy qatysýshylardyń kópshiligi óz bolashaǵyn baǵdarlamalaý jáne dızaınmen baılanystyrady. Aldaǵy ýaqytta ǵylymı-tehnıkalyq sheberlik deńgeıin kóterip, osy salanyń maıtalmany bolýǵa nıetti.
«Men bala kezimnen qurylysty jaqsy kóremin, robottehnıka sabaǵyna 9-synyptan qatysa bastadym. Mundaı jarystar árqaısysymyz úshin óz jetistikterimizdi kórsetýge, sondaı-aq daıyndyq deńgeıimizdi synaýǵa tamasha múmkindik. Qazir robottehnıkaǵa qyzyǵatyn jastardyń kóbeıip kele jatqanyn kórip otyrmyn jáne bul keremet dep oılaımyn. Bul jerde biz tek jobalar daıyndap, baǵdarlama jazyp qana qoımaı, oılaýdy jaqsartamyz jáne áleýmettik ortamyzdy keńeıtemiz», deıdi Aqsý aýdanynan kelgen qatysýshy Darhan Segizbaı.
Kúrdeli básekelestikke qaramastan, barlyq júldeni syrttan kelgen oqýshylar ıelendi. Sonymen, bas júlde Aqsý aýdanyna qarasty Jansúgirov aýylynyń atynan shyqqan «Vertu» komandasyna buıyrdy. Ekinshi jáne úshinshi oryndardy Sarqan aýdanynyń «Abaı» jáne Panfılov aýdanynyń Altynsarın komandalary jeńip aldy. Jigitter sertıfıkattar men baǵaly syılyqtardan bólek, robottehnıkadan respýblıkalyq chempıonatqa joldama aldy.
Osy rette aıta keteıik, robottehnıka salasyn damytý maqsatynda óńirdegi 55 mektep qanatqaqty rejimde «Starlink» tehnologııasyna qosyldy. Sonyń ishinde Kóksý aýdanyndaǵy 4 mektep atalǵan tehnologııa arqyly joǵary jyldamdyqty ınternetke qol jetkizdi. Eske salsaq, jýyrda Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi jetisýlyq mektepterge 55 termınal jetkizgen edi.
Oblystyq bilim basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, respýblıka kóleminde qanatqaqty joba aıasynda ınternetke qosylatyn 2 myń aýyldyq mekteptiń ishine Jetisý oblysynyń mektepteri de engizilgen.
«Bul jobaǵa oblystan 55 mekteptiń tizimin usyndyq. Sonyń 5-eýi Aqsý aýdanynda, 15-i Alakól, 1-eýi Eskeldi, 11-i Qaratal, 6-ýy Kerbulaq, 8-i Kóksý, 4-eýi Panfılov, 5-eýi Sarqan aýdanynda ornalasqan aýyl mektepteri. Osy maqsatqa 65,9 mln teńge bólindi. Búgingi kúni Kóksý aýdanynyń Mámbet, Talapty, Qabylısa, Musabek aýyldaryndaǵy mektepterge «Starlink» tehnologııasynyń termınaldary ornatylyp, ınternet qosyldy. Odan bólek, taǵy da 51 mekteptiń qosylýy josparlanyp otyr», deıdi Marat Súleımenov.
Osyndaı ıgilikke qol jetkizgen mektepterdiń biri – Kóksý aýdany Qabylısa aýylyndaǵy Qaban jyraý atyndaǵy orta mektep. Bul shaǵyn jınaqtalǵan mektepte qazir 170 oqýshy bilim alsa, olarǵa 30 muǵalim bilim beredi. Osy shaǵyn bilim ordasy búginde sapaly ınternettiń ıgiligin kóre bastady. Mektep dırektory Qýandyq Muhametchenovtiń aıtýynsha, arnaıy mamandar tıisti qurylǵylardy shatyrǵa jáne ınformatıka kabınetine qoıyp bergen.
«Buǵan deıin mektep «Qazaqtelekom» AQ-nyń ınternet baılanysyna qosylǵan edi. Onyń jyldamdyǵy baıaý boldy. Al «Starlink» tehnologııasynyń ınternetiniń jyldamdyǵy qazir 150 Mbıt/s jetip otyr. Muǵalimder ınformatıka kabınetindegi ınteraktıvti taqtany qoldanyp, Zoom platformasynda onlaın sabaqtar ótkizip, oqýshylar noýtbýkpen ǵalamtordan sabaqqa kerekti qosymsha málimetterdi izdep, ınternetti tolyqqandy qoldana bastady. Sapaly ınternet bilim berý sapasyna da óz áserin tıgizedi», deıdi Q.Muhametchenov.
Eske salsaq, Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi eldiń úsh aımaǵyna 250-ge jýyq «Starlink» termınalyn jibergen bolatyn. Sonyń ishinde Jetisý oblysyna 55 termınal jetkizilgen edi. Termınaldardy ornatqannan keıin mektepterdegi ınternettiń ortasha jyldamdyǵy 200 Mbıt/s jetedi. Qazir balalar sol arqyly robottehnıka salasynyń qyr-syryn meńgerip jatyr.
Jetisý oblysy
