Zaman talabyna saı zań

Zańdy qaraý barysynda Par­lament depýtattary eki júzden astam ózgeris pen tolyq­tyrý engizýdi usyndy. Buqaralyq aqparat quraldaryna buryn bas­pa basylymdary, telearnalar, radıostansalar, aqparattyq agenttikter, onyń ishinde ınternette aqparat taratatyndar, sondaı-aq ınternet-basylymdar ǵana tirkelgen, biraq erikti negizde boldy. О́ıtkeni zańda olar úshin mindetti tirkeý qarastyrylmaǵan.

Osydan shırek ǵasyr buryn engizilgen salalyq zań ınternet joq, qarabaıyr kezeńde qabyldanǵan. Sodan beri ınternet-basylymdar jetekshi rólge ıe boldy, biraq zańda tipti mundaı túsinik te bolǵan joq. Sondyqtan tek BAQ emes, jalpy mass-medıa salasyna baǵyttalǵan zaman talabyna saı qujat qabyldandy.

Qazaqstan medıasynyń báse­kege qabilettiligin arttyrý úshin zańnamalyq turǵydan qoldaý qajettiligi buǵan deıin únemi aıtylyp keldi. Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes jańa zań jobasy qolǵa alynyp, eki jyldan asa talqylandy. Qujatty talqylaýǵa elimizdegi barlyq qoǵamdyq jáne kásibı halyq­aralyq uıym ókilderi de qatysty. Olardyń tarapynan aıtylǵan kóp usynys eskerildi. Ásirese qazaqtildi BAQ-qa úlken qoldaý bolatyn baptar engizildi. Iаǵnı qazaqsha kontentti kóbeıtý, otandyq tele, aýdıo, ınternet ónimderdiń sapaly ári básekege qabilettiligin arttyrý baǵytynda taqyryptyq granttar bólýge baılanysty usynystar bar. Sondaı-aq BAQ-tyń jedel aqparat alýyna qatysty syn-pikir jıi aıtylady. Ásirese jýrnalısterdiń resmı saýalyna beriletin jaýaptyń uzaqqa sozylyp ketetinin áriptester tarapynan jyldar boıy «jyr» bolǵany ras. Sondyqtan endi zańǵa sáıkes memlekettik organdardyń resmı saýalǵa jaýap berý merzimi 7-den 5 kúnge deıin qysqartyldy. Bul jaı ǵana statıstıkalyq aqparat emes, jýrnalısterdiń saraptamalyq, taldamalyq, zertteý maqalalar jazýǵa negiz bolatyn qomaqty málimetter ekenin eskerý kerek. О́ıtkeni taldamany qajet etpeıtin, ­jedel aqparattar ádette baspa­sóz qyzmeti arqyly jedel taratylyp jatady. Qazir barlyq memlekettik organ aqparat quraldarynyń suraýyna jaýapty jedel berýge múddeli ekenin kórip otyrmyz.

Otandyq BAQ-tyń qoǵam­daǵy bedeli TMD elde­rimen salys­tyrǵanda eń pro­gres­sıvti, básekege qabiletti dep aıtýǵa bolady. Tehnologııa, aqparatty jetkizýi, kásibıligi jaǵynan kósh alda kele jatyr. Sol úshin otandyq jýr­nalıstıkanyń bedeli joǵary dep aıtar edim. Tipti ózimiz qyzyǵa qaraıtyn keıbir Eýropa elderindegi árip­testermen salystyrsaq, bizdiń aqparat quraldary men jýrnalısterdiń kásibıligi kem emes. Salaǵa qatysty soń­ǵy qabyldanǵan zańymyz da jýr­nalısterdiń barynsha batyl zertteý júrgizip, tal­­daý maqala jazýyna bet burýyna múmkindik beredi. Jyldar boıy buqaralyq aqparat betterinde birjaqty pikir aıtylyp keldi. Oıyn-saýyq baǵdarlamalaryna basymdyq berilgeni ras. Alaıda endigi jerde tehnologııaǵa, bilim men ǵylymǵa bet buratyn kez keldi. Zamannyń aǵysyna saı otandyq jýrnalıstıka da óz júrisinen jańylmaı, jasampaz eldi alǵa súıreýge kúsh salady degen senimdemiz. О́ıt­keni álemde de, elimizde aqpa­rat­tyq maıdan úzdiksiz údep jatyr. Sondyqtan aqparat maıdanynda kásibı jýrnalısterge artylar jaýapkershilik júgi aýyr. Ulttyń jańa bolmysyn qalyptastyrý jónindegi Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıda shegelep aıtty. Memleket basshysynyń basty muratyn júzege asyrýǵa den qoıa otyryp, jýrnalıster ult pen urpaq tárbıesine, ulttyq qundylyqtardyń ornyǵýyna aıryqsha mán berý mańyzdy.

Bıbigúl JEKSENBAI,

Senat depýtaty