Foto: dzen.ru
«Bir kezderi atalarymyz «Asyq oınaǵan ozar, dop oınaǵan tozar» deýshi edi. Qazir bul sózdi «oıyn oınaǵan tozar» dep ózgertsek bolatyn sııaqty. Munda oıyn dep meńzep turǵanym – bás tigip, qumar oınap, ońaı olja izdep júrgender. Lýdomanııa dep atalatyn qubylys sońǵy jyldary elimizde keń beleń alyp ketti. Ashyq derekterge sáıkes, qazir elimizde 350-myńǵa jýyq lýdoman bar. Bul tek tirkelgenderi, al bul tizimge ilikpeı-aq ómirin oıynǵa tigip júrgenderdiń sany qansha? Budan bólek ajyrasqan otbasylardyń 40%-y lýdomanııa kesirinen ekige ketedi eken, sýısıdtiń 20%-y da lýdomanııa úshin bolady degen derek bar», dep jazdy M.Seraly.
Onyń aıtýynsha, lýdomandardyń arasynda qylmysqa baratyndar da jetip jatyr. Sebebi qumar oınaıtyndardyń ortasha qaryzy shamamen 10 mln teńgeni quraıdy degen beıresmı aqparat bar. Asa alańdatarlyq másele – sońǵy jyldary kámelettik jasqa tolmaǵandar arasynda da qumar oıynǵa elitýshilerdyń qarasy artqan.
«Osy ózekti máseleni sheshý úshin zań qabyldaý týraly usynys qoǵamda burynnan talqylanyp kele jatqan edi. Atyraýda ótken Quryltaı otyrysynda Q.Toqaev ta: «Bul dert jas urpaqqa óte úlken zııan keltiredi. Onlaın-oıyndar balalardyń kúndelikti ermegine aınalyp barady. Quzyrly organdar byltyr ınternet-kazınonyń belgisi bar 4 myńnan astam saıtty buǵattady», degen edi», dedi ol.
Sonymen qatar M.Seraly kópten beri talqylanyp kele jatqan zańǵa engen ózgeristerdiń negizgisine toqtalyp ótti:
Birinshiden, qumar oıyndarǵa/bás tigýge qatysýyna tyıym salynatyn adamdar sanatynyń tizimi keńeıtildi. Endi olardyń qataryna Boryshkerlerdiń biryńǵaı tiziliminde turǵan tulǵalar qosyldy.
Ekinshiden, jaýapty memlekettik laýazymdy atqaratyn, memlekettik fýnksııalardy oryndaýǵa ýákilettilik berilgen adamdardyń, olarǵa teńestirilgen adamdardyń qumar oıyndarǵa/bás tigýge qatysýyna shekteý qoıyldy. Endi qumar oıyndarǵa/bás tigýge qatysa almaıtyndardyń arasynda memlekettik qyzmetshiler, áskerı qyzmetshiler, arnaıy jáne quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri, bıýdjettik uıymdardyń basshylary bar. Eger olar zań buzsa, tek eskertýmen shektelip qalmaı, birden jumystan shyǵarylady. Mundaı naqty sharalar zańnyń múltiksiz oryndalýy úshin kerek.
Úshinshiden, býkmekerlik keńselerdiń jarnamalaryna shekteý qoıyldy. Endi olardyń qyzmetin kólik quraldarynda, BAQ-ta, kıno, vıdeo jáne anyqtamalyq qyzmet kórsetý oryndarynda jarnamalaýǵa tyıym salynady.
«Tek býkmekerlik keńse ornalasqan jerdegi syrtqy jarnamaǵa, sport ǵımarattarynyń ishi men sportshylardyń kıiminde, sporttyq taqyrypqa mamandanǵan jáne resmı tirkelgen BAQ-ta, sondaı-aq otandyq telearnalar halyqaralyq sporttyq jarystardy tikeleı translıasııa jasaǵan kezde jarnamalaýǵa ruqsat etiledi. Iаǵnı, olardyń jarnamasyn Qazsport-tan kórip qalsańyz, bári durys, al eger býkmekerlerdi Habar jarnamalap jatsa, bul zańǵa qaıshy.
Lýdomanııamen kúres tek zań qabyldaýmen shektelip qalǵan joq. 2026 jylǵa qaraı jyldar boıy lýdomanııanyń quryǵynda júrgenderdiń sanyn eki esege qysqartý maqsatynda Qazaqstan bıligi olarǵa memleket esebinen tegin emdeý men medısınalyq-áleýmettik ońaltý usynýdy josparlap otyr eken. Bul maqsattarǵa bıýdjetten 80 mln teńgeden astam qarjy bólingen. Sondaı-aq el bıligi lýdomanııamen kúres aıasynda tórt baǵyt boıynsha 42 is-shara uıymdastyrmaq», dep jazdy ol.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt – eGov mobile qosymshasynda Qazaqstan azamattary qumar oıyndar men bás tigýge qatysýlaryn erikti túrde shekteý týraly ótinish bere alady. Onda barlyq zańdy oıyn mekemeleri men býkmekerlik keńselerdiń saıttaryna 6 aıdan 12 aıǵa deıin kirýge tyıym salýǵa bolady.
