Foto: Qaryzsyz qoǵam
Jumys isteıtin 10 mln azamattyń 9 mıllıonynda nesıe bar, al tizilimdegi boryshkerlerdiń jalpy sany 3,4 mln adamdy quraıdy. Tutynýshylyq nesıelerdiń jalpy kólemi 5 trln teńgege ósip, 2023 jyly 18,2 trln teńgege jetti. Bul eldiń jyldyq bıýdjetiniń 75%-yn quraıdy. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, eldegi stýdentterdiń 80%-ynda nesıe bar. Partııa hatshysy Eldar Jumaǵazıevtiń aıtýynsha, halyqty nesıelendirý máselesin júıeli túrde sheshý úshin bilim berý mekemeleriniń baǵdarlamasyn qaıta qaraý kerek.
«О́zderińiz biletindeı, partııa «Qaryzsyz qoǵam» jobasyn júzege asyrý jóninde tyń bastama kóterdi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ony qoldap, onyń aýqymyn jalpyhalyqtyq deńgeıge shyǵarýdy tapsyrdy. Bul jumysqa Úkimet pen Ulttyq bank qosyldy. «Qaryzsyz qoǵam» jobasy qaryzǵa belsheden batyp, úmitin úzgenderge naqty qoldaý kórsetedi. Joba qolda bar qarajatqa ómir súrýge, qajetsiz nesıeden bas tartýǵa úıretedi. Barlyq aımaqtaǵy azamattar bul jobaǵa qoldaý bildirip, ony jalǵastyrýdy surap otyr», dedi ol.
Partııa hatshysy 2024 jyly barlyǵy 100 myń stýdent pen 450 myń oqýshy qarjylyq saýattylyq boıynsha bilim alatynyn atap ótti. Qosymsha 200 myń azamat oqý kýrstarynan ótedi. Osylaısha, joba 750 myń adamdy qamtıdy. Bıyl 80 myńnan astam adam qarjylyq saýattylyǵyn arttyrýǵa múmkindik aldy.
Sonymen qatar qazir oqýshylar «Jahandyq quzyrettilik» páni arqyly qarjy salasy týraly jańa bilim alyp jatyr. О́kinishke qaraı ol ata-analar qaýymdastyǵynyń, sarapshylardyń jáne mektep oqýshylarynyń jıi synyna ushyrap keledi. Máseleni tereń zertteý úshin osy jyldyń 1-5 sáýir aralyǵynda arnaıy saýalnama júrgizildi. Zertteýge «Jahandyq quzyrettilik» páni boıynsha qarjylyq saýattylyqtan sabaq beretin pedagogter, sondaı-aq oqýshylar men olardyń ata-analary qatysty. Respondentterdiń jalpy sany 500 myńnan asty.
«Ár besinshi oqýshy «Jahandyq quzyrettilik» sabaǵy qyzyqtyrmaıtynyn aıtty. Onyń birneshe sebebi bar: pán kestede 7-shi nemese 8-shi sabaq retinde tur, taqyryptar múldem qyzyqsyz, al ınternettegi materıal kerisinshe qyzyqty. Sonymen qatar osy pán boıynsha sabaq beretin muǵalimder joq. Sabaqty tarıh, kórkem eńbek, dene shynyqtyrý jáne qazaq tili muǵalimderi júrgizedi. Soǵan qaramastan, saýalnamaǵa qatysqan oqýshylardyń 60%-y qarjylyq saýattylyqtyń mańyzyn atap ótti. Ata-analar da olarmen kelisedi. Respondentterdiń 78%-y balalary qarjylyq saýattylyqty zertteýge nıetti ekenin jetkizdi», dedi Eldar Jumaǵazıev.
«Qaryzsyz qoǵam» jobasy ótken jyldyń 2 mamyrynda Halyk bank qoldaýymen pılottyq rejımde bastaldy. Jobany iske asyrý barysynda 150 myńǵa jýyq adam oqýdan ótti. Sarapshylardyń dáristerinen basqa, jobaǵa qatysýshylar enbek.kz portalyna tirkelýden bastap suraqtardyń keń aýqymy boıynsha jáne sottan tys bankrottyq súıemeldengenge deıin JK ashý, bereshekti óteý kestesin jasaý boıynsha keńes alady. Sondaı-aq oqý prosesinde qatysýshylarǵa advokattardyń kómegine kepildik beriledi. Olar ár qaryz alýshynyń nesıelik tarıhyn jeke zertteıdi jáne qaryz júktemesin jeńildetý boıynsha praktıkalyq keńester beredi.
Eske sala keteıik, «Qaryzsyz qoǵam» jobasy byltyr 2 mamyrda Halyk Bank-tyń qoldaýymen qanatqaqty rejımde bastaý aldy. Keıin jobaǵa taǵy 11 bank qosyldy. Sarapshylardyń dárisinen bólek, jobaǵa qatysýshylar enbek.kz portalyna tirkelý jáne jeke kásipkerlik ashýdan bastap, sottan tys bankrottyqty súıemeldeý jáne bereshekti óteý kestesin ázirleýge deıingi túrli suraqtar boıynsha keńes alady. Sondaı-aq oqý barysynda qatysýshylarǵa zańger kómegine kepildik beriledi. Olar ár qaryz alýshynyń nesıe tarıhyn jeke zerttep, qaryz júktemesin jeńildetý boıynsha keńes beredi.
Kýrsqa jazylý úshin qogamfin.kz saıtyndaǵy nysandy toltyrý qajet. Jobaǵa qatysýshylar kúndizgi formatta saýatyn arttyryp, bir topta 50 adamǵa deıin oqytylady. Dáristiń uzaqtyǵy – 5 jumys kúni.
