Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
94 myńnan asa grant bólindi
Memlekettik granttar respýblıkalyq komıssııa otyrysynyń qorytyndysy boıynsha taǵaıyndaldy. Komıssııa quramynda Parlament depýtattary, múddeli memlekettik organdardyń, bilim salasy kásipodaqtarynyń, Ulttyq kásipkerler palatasynyń, Joǵary oqý oryndary assosıasııasynyń, qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi boldy.
Bir granttyq orynǵa eń úlken konkýrs «Stomatologııa» mamandyǵynda boldy. Atalǵan sala boıynsha bir orynǵa 35 talapker talasqan. Ári qaraı «Halyqaralyq qatynastar jáne dıplomatııa» mamandyǵy boıynsha bir orynǵa 11 adam úmitker boldy. Odan soń «Dene shynyqtyrý muǵalimderin daıarlaý», «Aýdarma isi» jáne «Psıhologııa» syndy mamandyqqa qujat tapsyrǵan talapkerlerdiń sany jyldaǵydan erekshe joǵary bolǵan.
Grantqa úmitkerler arasynda baly teń bolǵan jaǵdaıda basym quqyqqa ıe 22 myńnan asa talapker tirkelgen. Olardyń ishinde «Altyn belgi» ıeleri, halyqaralyq jáne respýblıkalyq olımpıadalardyń jeńimpazdary, oqý úzdikteri bar. Sondaı-aq granttardy úılestirý barysynda áleýmettik osal sanattaǵy balalardyń kvotalary eskerildi. Joǵary oqý oryndaryna qujattardy tapsyrý 25 tamyzǵa deıin jalǵasady.
Aıta keteıik, granttardyń basym bóligi ınjenerlik jáne tehnıkalyq baǵyttarǵa bólingen. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen alǵash ret ishinara oqý aqysy bar saralanǵan granttar engizildi. «Pedagogıkalyq ǵylymdar» jáne «Áleýmettik ǵylymdar, jýrnalıstıka jáne aqparat» baǵyttary boıynsha 150 saralanǵan grant bólingen. Sondaı-aq «Serpin» baǵdarlamasy arqyly túsýshilerge 3 903 grant bólindi. Granttar tiziminde 5000 halyq tyǵyz qonystanǵan jáne batys óńirlerdiń jastaryn jetekshi joǵary oqý oryndarynda oqytý úshin maqsatty bilim berý granty bar.
Jalpy grant sany – 94 myńnan astam. Onyń ishinde 78 myń grant – bakalavrıat stýdentterine, 13 myń grant magıstratýraǵa berilse, 3 myń grant bolashaq doktoranttarǵa qarastyrylǵan.
Grant 4 jylda tuńǵysh ret toqsan toǵyz paıyz ıgerilse, sý tasqynynan zardap shekken óńir talapkerlerine 15 382 grant berilgen.
Qazaqstanda ashylyp jatqan sheteldik joǵary oqý oryndarynyń fılıaldary úshin 1 890 grant bólingen. Odan bólek, bıyl 5 000 nysanaly grant júz paıyz, aýyl sharýashylyǵy men veterınarııa baǵytyndaǵy granttar tolyq ıgerilgen.
«Grant kýáligi grant.testcenter.kz saıtynda qoljetimdi. Ári qaraı talapkerler 25 tamyzǵa (qosa alǵanda) deıin grant nemese aqyly negizde oqýǵa túsý úshin joǵary oqý oryndaryna qujattaryn tapsyrý kerek», dedi Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstriniń keńesshisi Rýslan Emelbaev. Aıta keterligi, bıyl 104 121 túlek grantqa ótinim bergen. Bul – ótken jylmen salystyrǵanda 10 000 adamǵa artyq kórsetkish.
Ulttyq testileý ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Naýjan Dıdarbekovanyń aıtýynsha, tamyz aıynyń sońyna deıin beınejazbalarǵa taldaý júrgiziledi.
«Akademııalyq adaldyq erejeleri biz úshin óte mańyzdy. Bıylǵy ulttyq biryńǵaı testileýde ereje buzýshylyqqa baılanysty, atap aıtsaq, tyıym salynǵan zattardy alyp kelýge tyrysqan, bir-birimen sóılesken, qaǵaz almasqan 600-ge jýyq talapkerdiń nátıjesi joıyldy. Ulttyq testileý ortalyǵy 31 tamyzǵa deıin beınejazbalarǵa taldaý júrgizedi. Sonyń nátıjesinde qazir 40-tan astam talapkerdiń nátıjesi joıyldy. Tamyzdyń sońyna deıin grantqa túsken balalardyń ereje buzǵany anyqtalsa, sáıkesinshe olar grantynan aıyrylady», dedi N.Dıdarbekova.
Grant alý múmkindigi áli de bar
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek memlekettik grant jeńip ala almaǵan túlekterge qosymsha grant alýdyń toǵyz jolyn usynyp, úmit úzbeýge shaqyrdy. Onyń aıtýynsha, bıyl memlekettik granttyń bir bóligi sý tasqynynan zardap shekken óńirdiń túlekterine bólingen.
«Keıingi ýaqytta elimizde oryn alǵan sý tasqyny búkil elge ortaq synaq boldy. Osy jaǵdaıǵa baılanysty biz joǵary bilim alýǵa granttardyń az ǵana bóligin zardap shekken óńir túlekterine bóldik. Sany kóp te emes, 5 112 grant. 20 myńnan astam túlek sý basqan óńirden bitirse, sonyń 10 myńnan astam túlegi ózderińizben birdeı jalpy konkýrspen ótti. Biz ony ádil jáne ashyq túrde bólýge bar kúsh-jigerimizdi saldyq. Bıylǵy konkýrsqa qatysýshylar sany ótken jylmen salystyrǵanda 11 myńǵa kóp, sondyqtan básekelestik te óte joǵary boldy.
Sý tasqynynan zardap shekken aımaqtar úshin kvota qarastyrylǵanymen, sol aımaqtardyń talapkerleri jalpy konkýrs boıynsha grant utyp aldy. Grant alǵandardyń tek 1 130-y nemese 1,7%-y múmkindikti paıdalandy. Bul aımaqtardy qoldaý úshin talapkerlerge daıyndalý jáne konkýrsqa qujattaryn tapsyrý úshin merzimi keńeıtildi, konkýrsqa eń jaqsy UBT nátıjesi bar sertıfıkatyn usyný múmkindigi berildi», dep málimdedi Saıasat Nurbek. Mınıstrdiń aıtýynsha, bıyl joǵary ball jınaǵan 10 myńnan astam talapker grant ala almaǵan.
«Keshegi ata-analar men balalardyń qýanysh jasyn kórip, biz de birge qýandyq. Biraq ókinishke qaraı, grant ala almaǵan túlekter men otbasylardyń muńynda da biz birgemiz. Kóptegen adam mınıstrlikke, maǵan habarlasyp, jazyp jatyr, al osy nátıjeni sabyrmen qabyldaǵandar da bar eken. Joǵary ball jınaǵan 10 myńnan astam adam grant ala almady. Onyń ishinde 7 myńnan astamy shyǵarmashylyq mamandyqtar boıynsha ekenin aıtý qajet. Mysaly, dene shynyqtyrý muǵalimderin daıarlaý boıynsha 1 orynǵa 11 adam, sán jáne dızaın boıynsha 9 adam, al stomatologııaǵa bir orynǵa 35 adamnan keldi», dedi ol.
Grant tiziminen óz esimin tappaǵan talapkerlerge mınıstr toǵyz túrli yqtımal múmkindikti atap ótti.
– Aıtaıyn degenim, úmit úzbeńizder! Grant alý múmkindikteri áli de bar. Birinshiden, úsh myńǵa jýyq talapker granttan bas tartýy múmkin, olar kelesi joǵary ball jınaǵan talapkerlerge beriledi. Ekinshiden, jergilikti atqarýshy organdardyń ıaǵnı ákimdik granttary bar. Úshinshiden, «KazEnergy» qaýymdastyǵynyń granttaryn qosyńyz. Tórtinshiden, H.A.Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetinde bilim alý úshin Túrkııa Respýblıkasynyń 500 granty da bar. Besinshiden, jumys berýshilerdiń granttary taǵy bar. Altynshydan, Túrkistandaǵy Halyqaralyq týrızm jáne qonaqjaılylyq ýnıversıteti 800 maqsatty grant usynady. Jetinshiden, «Qazaqstan halqyna» qory 850 grant bóledi. Segizinshiden, rektorlardyń granty, mysaly «Turan-Astana» ýnıversıteti «Altyn belgi» ıelerine qosymsha granttar bólip jatyr.Toǵyzynshydan, sessııa qorytyndysy boıynsha bos grant alý múmkindigi jáne bar. Grant ala almaǵan túlekterdi osy joǵarydaǵy múmkindikterdi barynsha paıdalanýǵa shaqyramyz, – dep sózin túıindedi mınıstr.
Májilistiń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy, depýtat Ashat Aımaǵambetov te bilim grantyna ıe bola almaǵan talapkerlerge keńes berdi.
«Keıbir talapkerler túrli sebep boıynsha jeńip alǵan granttarynan bas tartady. Olardyń sany da az bolmaıdy. Ol granttar da qaıta taǵaıyndalady. Tipti eshteńe bolmasa, ýnıversıtetke aqyly túrde túsip, keıin jaqsy oqyp, GPA joǵary bolsa, bilim alý kezinde bosaǵan bos grantty utyp alýǵa bolady.
Odan bólek, «Gap year» arqyly bir jyl daıyndalyp, qaıtadan UBT tapsyryp, grant jeńip alýǵa bolady. Ol – meniń óz basymnan ótken oqıǵa. Bul da – jaqsy sheshim. Taǵy bir usynys: kolledjge túsýge bolady. Kolledjde grant kóp, qajetti mamandyqtar boıynsha kolledj bitirgender naryqta tapshy. Kerek bolsa, keıin ári qaraı joǵary oqý ornyna túsip, qysqa merzimde joǵary bilim alyp shyǵýǵa da bolady. Múmkindik óte kóp. Bári alda. Tolyq málimet alý úshin ýnıversıtetterdiń qabyldaý komıssııasyna jolyǵý kerek», dep jazdy Ashat Aımaǵambetov.
