Sátti saýda qatynasyn ornatý – mańyzdy mindet

Elimiz О́zbekstanmen sátti saýda tizbegin ornatýǵa nıetti. Qazir taraptar arasynda et ónimderin óndiretin, óńdeıtin, kókónister men jemis-jıdekterdi qaptaıtyn, maıly daqyldar, bıdaı, kartop ósiretin birlesken kásiporyndar ashý múmkindigi qarastyrylyp jatyr. Muny osydan eki jyl buryn Memleket basshysynyń ózi arnaıy aıtyp ótken edi.

Qazaqstan men О́zbekstan aýyl sharýashylyǵy salasynda yntymaqtastyq aıasyn jyl saıyn keńeıtip keledi. Bıyl jyl basynda ótken Eýrazııalyq úkimetaralyq keńes otyrysy qar­sańynda eki memlekettiń Úki­met basshylary kezdesip, kelis­sóz júrgizdi. Jıynda aıtyl­ǵan­daı, ózbek ınvestorlary qazaq jerinde jemis-jıdekti óńdeý zaýyttaryn salǵysy keledi. Al bizdiń kásipkerler О́zbekstanda bıdaı óń­deý kásipornyn salyp, un eks­portyn eseleýdi josparlap otyr. Taraptar sondaı-aq sıfr­lyq transformasııa, sý sharýashylyǵy salasyndaǵy keń aýqymdy máselelerdi talqylaǵan edi.

Jaqynda ǵana elimizdiń О́zbek­standaǵy Tótenshe jáne óki­let­ti elshisi Beıbit Atamqulov pen О́zbekstan Respýblıkasynyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Ibrohım Abdýrahmonov kezdesti. Kezdesý baýyrlas eki eldiń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń búgingi jaı-kúıi men damý keleshegin talqylaýǵa negiz­del­gen. Kelissóz barysynda aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn birlesip ósirý jobalaryn júzege asyrý, astyq óńdeý klasterin qurý máseleleri keńinen sóz boldy.

Aıta ketý kerek, elimizden kórshi elge bıdaı, et, un, ósimdik maıy, kartop, arpa eksporttalsa, О́zbekstannan jemis-jıdek pen kókónis, sarymsaq, pııaz ımporttalady. 2023 jyldyń qyrkúıegi men 2024 jyldyń mamyry aralyǵynda Qazaqstan О́zbekstanǵa 130,5 myń tonna arpa eksporttaǵan. Bul aldyńǵy jyldyń kórsetkishinen 7 paıyzǵa joǵary. Elimiz bul áleýetti odan ári arttyrýǵa múddeli. Atap ótý kerek, Qazaqstannan arpa satyp alý boıynsha О́zbekstan top-ımporttaýshylar qataryna (tek Qytaıǵa jol beredi) kiredi.

Byltyr saýda kólemi 4,4 mlrd dollardy qurasa, onyń ishinde aýyl sharýashylyǵy salasynyń enshisine 1,7 mlrd dollar tıgen.

Eki memleket arasyndaǵy sala kásipkerleriniń de baılanysyn aıta ketý mańyzdy. О́tken aptada Astanada eki el Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ókilderi men Aqmola, Qaraǵandy, Qostanaı jáne Soltústik Qazaq­stan oblystarynyń aýyl sharýashylyǵy basqarmalary men salalyq qaýymdastyqtar basshylary men kásipkerlerdiń qatysýymen jıyn ótti. Ondaǵy maqsat – aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy birlesken koope­rasııalyq jobalarda aýyl sharýa­shylyǵy daqyldaryn bir­lesip ósirý jáne terini qaı­ta óńdeý baǵyty boıyn­sha iske asyrý múmkindigin talqy­laý. Kezdesýde qos tarap ózderi­niń bıznes usynystary men bas­tamalaryn málimdep, ynty­maq­tastyq tetikteri men sharttaryn talqylady. Jıyn qorytyn­dysynda kásipkerler arasyndaǵy kezdesý B2B forma­tyndaǵy kelissózdermen jalǵa­syp, ózbek kásipkerleriniń bizdiń eldegi sharýashylyqtarǵa baryp tanysýy týraly ýaǵdalastyqqa kelisti.

Keıingi jyldary О́zbekstan­nyń aýyl sharýashylyǵy sala­syn­daǵy jumystarynda erekshe serpin baıqalady. Kórshi memleket birinshi kezekte jemis-jıdek, kókónis, baqsha daqyldary, júzim jáne dándi burshaq daqyldarynyń óndirisin ulǵaıtýdy kózdep otyr. О́zbekstan ótken jyly túrli halyqaralyq uıymdar men qarjy ınstıtýttaryn qatystyra otyryp, aýyl sharýashylyǵy salasyna jalpy quny 20 mln dollarǵa teń grant berdi. Keıingi jyldary álemniń 80 eline aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaýǵa 620 fıto­sanıtarlyq ruqsat alynyp, olarmen elektrondyq formatta derek almasý isin jolǵa qoıdy. Eks­port aıasyn keńeıtý maqsatynda taǵy 8 eldiń fıtosanıtarlyq ruq­satyn alý josparlanǵan. Fer­ǵana, Samarqand jáne Tashkent halyq­­aralyq áýejaıy aýmaǵyn­da eksportqa shyǵatyn jemis-jıdek pen kókónisti ýaqytsha saqtaı­tyn zamanaýı nysandar da boı kótermek.