Foto: el.kz
О́nim negizinen ishki naryqqa jiberiledi. Seriktestik basshysy Rábıa Baıtemirova zaýyt ashpas buryn saýdamen aınalysqan. 2000 jyldardyń basynda keńse taýaryn satyp, keıin oıynshyq bıznesine kóshken.
Balalar oınaıtyn oıynshyq zattaryn sonaý Iran, Qytaıdan tasyp, jol azabyn ábden tartqan. Shekaradan ótý, kedendik baqylaýda saǵattap turý kelinshekke ońaı tımegen. Sodan nege osy oıynshyqtardy ózimiz shyǵarmasqa degen oı keledi. Qaladaǵy úıin kepildikke qoıyp ekinshi deńgeıli bankten 14%-ben nesıe alady. Bul qarajatqa Qytaıdan shaǵyn stanok satyp ákelip, oıynshyq shyǵarý ónerkásibine kirisedi. Qytaımen aradaǵy bıznes baılanysty júrgizýge qytaı tilin erkin meńgergen balasy Naýryzbektiń kóp kómegi tıedi.
Ekinshi jolǵy nesıe qarjysyna «Damý» qory arqyly qol jetkizedi. Aıtýynsha, 14%-ben beriletin nesıeniń jartysyna jýyǵyn memleket ózi ótegen. Qarjylaı qoldaýǵa ıe bolýyna «Bıznestiń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasyna qatysýy da sep bolypty. 40 mln teńge nesıe qarjysyna Qytaıdan taǵy da qosymsha stanoktar aldyrady.
«Bastapqyda azdap qobaljydyq. Kásipti ıgerip kete alamyz ba dep kóp oılandyq. Reseı men Belorýsııadan basqa da elderden ishki naryqqa kirip jatqan oıynshyq kóp. Solarmen básekelese alamyz ba degen kúmán boldy. Biraq táýekelge bel býyp, oıǵa alǵan ıdeıamyzdy bastap kettik. Ádepkide oıynshyq óndirisinde talap etiletin tıisti sertıfıkattardy alý qıynǵa soqty. Quzyrly mekemeler basynda senimsizdik tanytty. Oıynshyq shyǵarý ońaı emes, kásipti júrgize alasyzdar ma dep kúdik keltirip, sozbalańǵa salyp jiberdi. Biraq Qytaıǵa stanok alýǵa barǵanymyzda lám degen joq. Nıet bolsa kez kelgen taýardy shyǵarýǵa bolady dep qaıta jigerlendirdi. Odan elge kelgen soń sanıtarlyq-epıdemııalyq qyzmet qujattar talap etip, biraz sandaltty. Aqyry sońynda SES mekemesiniń basshysyna kirip, sottasýǵa deıin bardym. Ol kezde elimizde kásipkerlikti qoldaý, túrli ákimshilik kedergini alyp tastaý boıynsha bastamalar júrip jatyr edi. Sonyń áseri boldy ma, áıteýir is bizdiń paıdamyzǵa sheshildi», deıdi kásipker.
Keıin jergilikti ákimdik erekshe óndiriske nazar aýdaryp, qaladaǵy ındýstrıaldy aımaqtyń birinen jer usynady.
«Oıynshyqtar óndirisinde polıpropılen, polıetılen sekildi shıkizat túrlerin qoldanamyz. Qatty zattarǵa polıpropılen, jumsaq bólshekterge polıetılen jumsalady. Birinshi kezde ózimizden shyqqan shıkizatty paıdalandyq. Alaıda onyń sapasy óte nashar. Otandyq shıkizattan jasalǵan oıynshyqtarymyz synyp kete berdi. Sosyn Reseıdiń shıkizatyn satyp ala bastadyq. Ýaqyt óte kele otandyq shıkizat sapasy jaqsaratyn shyǵar. Oǵan da biraz merzim kerek qoı. Taǵy bir aıta keter jaıt, ónimderimiz ekologııalyq taza. Keıbir ısi múńkigen ımporttyq oıynshyqtar sııaqty emes. Qaı jastaǵy bala bolsa da oınaýǵa eshqandaı qaýip týdyrmaıdy dep nyq senimmen aıta alamyn», dedi R.Baıtemirova.
Kásipker sózinshe, ishki naryqta О́zbekstan, Túrikmenstan taýarlarymen básekelesý óte qıyn kórinedi. Sol úshin shekaradan taýar ótkizý máselesinde sál de bolsa baqylaýdy kúsheıtse, otandyq kásipkerlerdi qoldaý úshin memleket óz naryǵyn qorǵasa degen tilegin jetkizdi. Biraq munyń iske asýy qıyn sekildi. Sebebi О́zbekstanmen arada erkin taýar aınalymy jóninde kelisim bar. Soǵan oraı kórshiles elden keletin taýarlarǵa shekteý qoıý múmkin emes. Bul jóninde quzyrly organdardyń usynar qandaı da bir jaýaby bar ma eken?
R.Baıtemirovanyń aıtýyna qaraǵanda, О́zbekstan men Túrikmenstan shıkizatty ózderi shyǵarady, sosyn sapasy da myqtyraq. Ol bizdiń naryqqa kirgende otandyq oıynshyqtar baǵa jaǵynan da, sapa jaǵynan da básekelese almaı qalady.
Degenmen osy kúnde Shymkent qalasynyń ákimdigi kásipkerlikti damytý boıynsha barlyq jaǵdaıdy jasap keledi. Sonyń bir mysaly – jýyrda ashylǵan kásipkerlerge qyzmet kórsetetin arnaıy mekeme. Ol jerge barǵan jandar kásipker bolý úshin ne isteý kerek, jobany qalaı iske asyrýǵa bolady, qandaı qujattar talap etiledi degen suraqtarǵa tolyqqandy jaýap alyp, tipti alǵashqy jobasyn bastaý boıynsha túrli servıstik kómek ala alady. Odan bólek, megapolıste «Isker qala» dep atalatyn jergilikti baǵdarlama qabyldanǵan. Osy baǵdarlamaǵa sáıkes kásipkerlerge óndiris alańdary jalǵa berilip, onyń qunyn tóleý jaǵynan bastapqy kezde ákimdik ózi kómektesip otyrady.
Osy járdemniń bárin jergilikti atqarýshy bılik Prezıdenttiń kásipkerlik salany qoldaý birinshi kezekte turý keregi jóninde Joldaýda aıtqan tapsyrmalary negizinde iske asyryp keledi.
Kásipker aldaǵy ýaqytta Qytaı nemese Túrkııa ınvestorlarymen birlesip, qaladaǵy ındýstrıaldy aımaqtan úlken zamanaýı zaýyt ashýdy maqsat etip otyr.
Shymkent
