Atalǵan rýhanı nysanda 1130 eksponat qoıylǵan. Sonyń ishinde ǵalymnyń ózi tutynǵan zattar da bar. Buǵan deıin de «Altynemel» memorıaldy mýzeıi kópshilikke tanys bolǵanymen, qaıta jańǵyrtýdan ótkennen keıin munda kelýshiler qatary arta túsken.
«Respýblıkadan arnaıy qarjy bólinip, ótken jyly mýzeı ǵımaraty kúrdeli jóndeýden ótti, ekspozısııasy zaman talabyna saı qaıta bezendirildi. Mýzeıge led-ekran, aqparattyq dúńgirshek, dıoramadaǵy fondyq áýendi súıemeldeý qurylǵysy ornatyldy. Bizdiń mýzeıge shetelden de kelip jatady, sonyń ishinde Shvesııa, Japonııa, Reseı ǵalymdary men jýrnalısteri de bar. Ásirese qaıta jańǵyrtýdan ótkennen keıin halyqtyń mýzeıge degen qyzyǵýshylyǵy arta tústi», deıdi mýzeı dırektory Maral Rahatova.
Qarshadaıynan bilim qýyp, áke táliminen bólek áskerı tártippen ósken ǵalym otyzjyldyq ǵumyrynda on túmendik jortýyldy joldy artqa tastapty. Salqam da syrbaz, sulý saıahatshynyń jan áleminen shym-shymdap shyqqan shymyr eńbek te el ıgiligine jarasa – jarasymdy. Bar oılaıtyny, kıeli jerdiń kórkemi – Kókshesin taǵy bir kórý. Barsha muradym-muratyna jetken saıahatshynyń da tirlikten suraǵan jalǵyz hám eń sońǵy ańsar-armany qabyl bolmaǵan. Jaryq ǵalammen janar sýarǵan týǵan jerine sońǵy ret tabany tımedi. Taǵdyry jazbady. Jer shoqtyǵynyń manatyna aıaq mala almaǵanymen oǵan Jaratýshysy jer jannaty Jetisýdy máńgilik meken etti. Osynaý qutty orda, qusnı qonysta alystan menmundalap eskertkishi, zıraty men mýzeıi boı kóterdi.
Shoqan Ýálıhanovtyń «Altynemel» memlekettik memorıaldy mýzeıi búginde týrızmniń bir nysanyna aınalyp úlgergen. Árisi muhıt asyp AQSh-tan, berisi Túrkııa elinen týrıster arnaıy kelip «Aqqan juldyz» ómirimen tanysyp, jádigerlerge kóz sýaryp, shyraıly shyǵys shuǵylasynyń barsha deregine qanyq bolýda. Al elimizdegi joǵary oqý oryndarynyń bilimgerleri men ustazdary, mektep oqýshylary shalǵaıdan kelip ǵalym rýhyna taǵzym jasap, muralarymen tanysýdy dástúrge aınaldyrǵan.
Shúıgindi Shoqan aýlynyń qaq tórinen oryn tepken Shoqan mýzeıi aldyńǵy betten qaraǵanda kúrsiniń ústinde ashylǵan kitap pishinde. Myńjyldyqtan dilmarlyq pen degdarlyqty boıynan sýytpaǵan tekti qazaq balasy retinde osynaý kóriniske erekshe áserlendik. Qundylyq quldyrap, kitap oqý kún sanap máselege aınalǵan shaqtaǵy alań kóńil bar, alǵash ret kelgenimiz bar, Shoqannyń taǵylymynan tanym qalyptastyrǵanymyz bar, osyndaı qabattasa kelgen tolqynystan bek qýandyq. Joǵary jaqtan qaraǵanda bes juldyz beıneli, qyrynan zeıin salsa, Shoqannyń tórt qulaqty zıraty ispetti salynǵan mýzeı aýmaǵy 3 gektar jerdi alyp jatyr. Mine, kóneden kúmbir-kúmbir saryn jetkizgen mýzeı menmundalap tur.
Mýzeıge kelýshiler Shoqannyń ósken ortasy, ómir joly, zertteý saparlary, ǵylymı eńbekteri, aǵartýshylyq ıdeıalary týraly keń maǵlumat ala alady. Sol sııaqty Shoqan ózi paıdalanǵan zattardy da kóre alady. Munda ǵalymnyń Qashqarııa saparyna alyp barǵan tapanshasy men sol jaqtan taǵyp kelgen parsha belbeýi, mys tabaq, qasyq, burysh untaqtaǵysh sııaqty turmystyq zattary bar. Sh.Ýálıhanovtyń júrip ótken joldardy beınelegen, 250 kg qoı júninen jasalǵan gobelen kilem mýzeıge kirgennen kóz tartady. Sondaı-aq Shoqannyń qazaq dalasyna Reseıden arnaıy alǵyzyp oqyǵan «Sovremennık» jýrnalyn da mýzeı jádigerleriniń arasynan kórýge bolady.
О́tken ǵasyrdyń ekinshi jartysynan asqan shamada halqymyzdyń dara perzenti Dinmuhamed Ahmetuly Qonaev bir keleli jıynda Shoqan taǵylymyn tilge tıek etipti. Sol jıynda ardaqtysyn alqalaǵan respýblıka basshysynyń sózinen arqalanǵan kókshetaýlyq azamat Shoqan jatqan jerdi tarıhı orynǵa aınaldyrý kerek ekenin, asyldyń súıegi Kókshetaýda ekenin aıtypty. Sonda Alash ardaqtysynyń aqtyq demi qaı jerde túgesilgenin biletin, basyna qoıylǵan belgitasty kózimen kórgen Sosıalıstik Eńbek Eri, maıdanger Igibaı Bazarbaev sóz alyp, jón silteıdi. Dálelin de kelisti keltiredi. Surapyl soǵysta bir aıaǵyn maıdan dalasyna tastap kelgen Igibaı Bazarbaıulynyń sózine derek bolǵan belgitasty kózimizben kórdik. Kóńil tolqydy. Shoqan ómirden ótken soń 1881 jyly Konstantın fon Kaýfmannyń buıryǵymen Kolpakovskıı osy belgitasty túıege artyp, Ekaterınbýrg qalasynan ǵalym eńbegi úshin basyna ornatqan eken.
Sol qulpytastyń qulap, topyraqqa sińe jazdap jatqan jerinen keıinirek tapqan orys dıirmenshisi Zızın úıine alyp kelip, qoldıirmen jasaǵysy kelipti. Ortasynan qashap bastaǵanda qıyrshyǵy kózine túsip, keıinnen sol dertinen kóz jumypty. Osyndaı qasıet pen kıe tunǵan qulpytas arqyly súıegi tabylyp, tabylǵan bas Reseı tórindegi zertteý nátıjesinde qýattalǵan. Mine, osyndaı tarıh arqyly eńse tiktegen mýzeı búginde oblys týrızminiń bir tetigine aınalǵany da ras.
Jetisý oblysy
