Sol kúni keshke asylǵan sazannyń ıisi qazanaspadan burqyraı shyǵyp jatty. «Apyr-aı, kók maı-aý, kók maı» deıdi Saırash jeńgeı qazan betine maıy qalqyǵan sorpany urttaı júrip. Tuzyn kórgendegisi ǵoı. «Yrjanaı ılersiń» (rjanaıa mýka) deıdi ájem de qosymsha tapsyrmasyn júktep. Búlkildeı qaınap, kózi áldeqashan aǵarǵan úlken sazan ıisi bizdeı bala-shaǵanyń tanaýyn jarǵaly typyrshyp-aq júrmiz.
Qamyryna maıy sińgen semiz balyqtyń kespeleri salynǵan qos tabaq ortaǵa tartyla bergen. Endi kókemniń tabaqqa qaraı sozylǵan qolyn kútý kerek. Onsyz bolmaıdy. Qasıetsiz bolyp kóringiń kelmese, asty úlkenińnen buryn bastamaısyń. Solaı.
Kókem aldymen balyqtyń basyn ózine tartty. «Bissimillásin» aıta otyryp, kóktemgi erte týǵan qozynyń basymen para-par sazannyń basyn asyqpaı jeı bastady.
– Áı, ana balalarǵa qabyrǵasynan ber, maıda tiken ketip, áke-sheshelerinen basymyz bálege qalar. Ájem osylaı deıdi. Saırash ta únsiz kelisip, jazǵy kanıkýlǵa kelgen, qala men daladaǵy ul men qyzdan taraǵan nemere men jıenderge balyq etin tikeninen ajyratyp berer edi.
– Jaryqtyq, erkin jaıylypty-aý, – deıdi kókem mundaıda maıy qalqyǵan sorpany ishe otyryp.
– Ee, bala-shaǵanyń nesibesi de, – deıdi ájem de ony qoshtap.
Sol kúni ǵoı baıqaǵanym. Balyq jep bitisimen Saırash jeńgeı dastarqandy jınaýǵa kirisken. Jınaı júrip, kókem aldyndaǵy balyq súıekterin aýdarǵan. Aýdara júrip, sazannyń dáý basynan qalǵan, saǵaldyryqty jabar jaq súıegin aldy. Ekeýin de.
– Jeńeshe, ony ne isteısiz?
– Kerek bolady.
– Aaa. Ári qaraı daladaǵy oıynnyń qyzyǵyna elittim be, bilmeımin, syrtqa ata jónelgenmin.
Nege kerek ekeni keıin belgili boldy. Bylaı edi. Kúndizgi ystyqqa shydamaı, túnimen jaıylatyn bizdiń jaqtyń múıizdileri tań ata keletin. Onda da jelini syzdaı bastaǵan soń ǵana. Sıyr ózi meshkeı janýar ǵoı. Qoradaǵy ishegin tarta móńiregen buzaýyna jelini tolmaıynsha asyqpaıtyn sabazyń osylar.
Sonda ǵoı. Tańǵy beste saýylǵan bar sıyrdyń sútin jeńgeı úlken qazanǵa quıatyn. Qoradaǵy qystan qalǵan baılaýly sypyryqty ákep qazaqy oshaqty kómeıine tyǵa beretin. Keıde aıyrmen kún astynan jaıyp keptirgen kóp japadan qalap ketedi. Iá, tezekke pisken nan da, sút te, tipti tamaǵyń da dámdi emes pe?
Qaınaǵan súttiń artynda qaspaǵy bolady. Buny da jeńgeı ár balaǵa ár kúni kezek-kezekpen beredi. Bul qaǵıda bizdiń jeńgeıge ábden sińgen.
– Áı, Ejók, qaspaq jegiń kelse, tura ǵoı.
Atyp turdym. Qaspaq degende uıqy qashady. Beti-qolyńdy jýmastan dúnıedegi meıirimdi de ádiletti jeńesheńe jetip barasyń mundaıǵa.
Saırash qazandaǵy qaspaqty qyryp turady bul kezde. Qolynda áldebir zat. Qasyq emes. Áppaq, buryn men kórmegen dúnıe.
– Endi túsindiń be? – dedi kózim jypylyqtaı qazannan kóz almaǵan maǵan qarap. – Qaı kúni kókeńmen birge aýlaǵan sazannyń jaq súıegi. Erterekte Aral teńizi jaǵasynda tirshilik qylǵan sheshelerimiz qazandy osymen tazalapty ǵoı.
Ferı men qazan qyrǵyshyń tabylmaıtyn ýaqytta bizdiń jeńgeı osylaı joqtan bar jasap edi-aý. Qıyn zamanda balyq súıeginen un, shalańynan shaı qaınatyp ishken burynǵylardyń kez kelgen dúnıeni qajetke jaratqanyna áli de qaıran bolyp kelemin.
