Jádiger • 13 Tamyz, 2024

Myńbasynyń kise beldigi

113 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Qostanaı oblysy Arqalyq qalasyndaǵy Dala ólkesi tarıhy mýze­ıinde talaı qundy jádiger tur. Sonyń biri – halyq batyry Amangeldi Imanov bastaǵan 1916 jylǵy Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisindegi myńbasy Ybyraı Átembekulynyń kise beldigi.

Myńbasynyń kise beldigi

Ybyraı Átembekuly 1880 jyly týǵan. Jas kú­ni­nen Aman­geldi, Keı­ki­­men birge júrip, ja­­qyn dos bol­ǵan. 1916 jyly Torǵaıdyń ıgi jaq­sy­lary Ábdi­ǵapardy – han, Amangeldini sar­dar etip saı­laǵanda, el ishin­de ba­tyl­dy­­ǵymen, er­júrektigimen kóz­ge tús­ken Átembektiń Ybyra­ıyn myń­basyǵa usynǵan. Ol óz sar­bazdarymen Kú­ıik, Shosh­qa­ly, Doǵal shaı­qastarynda bes qarýy saı jazalaýshy otrıad áskerine birese tutqıyl­dan, birese qasha júrip soqqy berip, olardy kóp shyǵynǵa ushyrat­­qan. Ásirese Átembekuly basqar­ǵan qol Torǵaı qalasyna shabýyl jasaǵanda, eren erliktiń úlgisin kórsetken. Sondaı-aq ol 1918 jyly Orynborda ótken sezge Torǵaı ýezinen delegat bolyp qatysqan. 1924 jyldan bastap, birneshe jyl Batpaqqara (Aman­gel­di) aýdandyq mılısııa bólimin basqar­ǵan. Odan keıin ujymsharda basqarma, ­ferma meńgerýshisi sekildi qyzmet atqar­ǵan. Uzaq ómir súrip, 1969 jyly 89 jasynda dúnıe salǵan.

sm

Y.Átembekuly 1961 jyly Qos­tanaı oblystyq tarıhı-ólke­taný mýzeıiniń qoryna óziniń 1916-1919 jyldary ustaǵan jeke qarýy – naızasy bar myltyǵyn, aǵashtan kúı­dirip jasaǵan almurt tárizdi oqshantaıyn jáne bylǵary beldigin tapsyrǵan. Qazir bul jádigerler atalǵan mýzeıdiń qundy murasy sanalady. Arqalyq­taǵy Dala ólke­si tarıhy mýzeıinde tur­ǵan myń­basynyń kise beldigi de – son­daı baǵa­ly dúnıeniń biri.

Aıtpaqshy, asa kórnekti qyl­qalam sheberi Ábilhan Qasteev Aman­geldi Imanovtyń portretin salý úshin Torǵaıǵa barǵanda sardardyń syrtqy beınesin sıpattaýǵa Y.Átem­bekulynyń kómegi kóp tıgen. Bul týraly sýretshiniń ózi: «Batyrdyń kelbetin somdaýda maǵan onyń bet-beınesi, minezi, bolmysy týraly kóte­rilis myńbasylary Áljan Qara­baev pen Ybyraı jáne onyń baýyry Serikbaı Átembekovter jaqsy aıtyp berdi», dep jazǵan eken.