Qazaq bekerge «bilekti birdi jyǵar, bilimdi myńdy jyǵar» dep aıtpaǵan. Búgingi zaman – aqylmen, ǵylymmen jarysatyn zaman. Asyl dinimizde de bilim týraly kóp nasıhat aıtylady. «Ilim izdený – árbir musylmen er men musylman áıelge paryz» degen hadıs bar. Sondaı-aq qasıetti Quran Kárimde birinshi túsken aıat «Oqy!» dep bastalady. Endeshe ilim-bilimniń musylmandar ómirinde alatyn orny erekshe bolýǵa tıis. Prezıdent Qasym-Jomart Toqeav halyqqa arnaǵan Joldaýynda elimiz barlyq sala boıynsha alǵa qaraı damý kerektigin aıtady. Tipti mańyzdy strategııalyq josparlardy iske asyrý baǵytynda Úkimetke, jergilikti atqarýshy organdarǵa tıisti tapsyrmalar júkteıdi. Al osynaý ıgilikterge qol jetkizýdiń bir-aq amaly bar. Ol – ilim izdený. Zerdesine ilim toqyǵan adam naǵyz maman. Sol bilikti mamandar elimizdi jarqyn bolashaqqa bastaıdy. Búginde maman tapshylyǵy týraly jıi sóz qozǵalady. Bul máseleni sheshýdiń eń ońtaıly joly azamattardyń elge kerekti mamandyqty oqyp, jańa kásipti meńgerýi. Al onyń oqý-toqýsyz kelmeıtini taǵy aqıqat. Qazir elimizde bilimge óte qatty kóńil bólinip otyr. Orta bilim alý – búginde árbir el azamatyna paryz. Osynyń ózi saýatsyzdyqpen kúreste úlken eńbek bolyp sanalady. Odan bólek, eshbir bala bilim alýda eshqandaı tarshylyq kórmeýge tıis. Elimizde birneshe jyl qatarynan «Mektepke jol» qaıyrymdylyq aksııasy udaıy uıymdastyrylyp keledi. Sonyń aıasynda bolashaq jastardyń taǵdyryna beıjaı qaramaıtyn qanshama patrıot, qaıyrymdy jandar óz qaltalarynan qarjy shyǵaryp, balalardyń mektepke kerek-jaraǵyn satyp áperýge atsalysyp júr. Erteń mektep bitirgen sol órimdeı jastar el tizginin ustap, halqyna úlken paıdasyn tıgizgen naǵyz er azamat bolyp ósip shyǵaryna senim mol degen tilekterin arnady uıymdastyrýshy tarap.
Shymkent qalasy bas ımamynyń orynbasary Muhamedjan Estemirovtiń aıtýynsha, jalpy, qala meshitteri men «Zeket jáne qaıyrymdylyq» qorynyń uıytqy bolýymen 1000 oqýshyǵa mektep sómkeleri men dápter, qalam, syzǵysh, sırkýl, boıaý, túrli-tústi qalam, jýrnal, sýret dápter, qalam ushtaǵysh, jelim taǵy basqa osy sekildi keńselik qural-jabdyqtar úlestirildi. Igilikti is-shara tamyz aıynyń sońyna deıin megapolıstiń Abaı, Ál-Farabı, Eńbekshi, Qarataý, Turan aýdandyq meshitterinde jalǵasady.
Qalalyq bilim basqarmasynyń dereginshe, Shymkentte «Mektepke jol» aksııasy jyl saıyn birinshi tamyzdan bastap, jalǵasyn taýyp keledi. Qaıyrymdylyq aksııasynyń maqsaty – az qamtylǵan, kópbalaly, turmysy tómen otbasylardan shyqqan, jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jetkinshekterge áleýmettik turǵydan kómek kórsetý.
О́z kezeginde bilim basqarmasy taratqan málimetke sáıkes aksııa aıasyndaǵy kómek tómendegi sanatqa kiretin otbasy balalaryna beriledi. Atap aıtqanda: memlekettik ataýly áleýmettik kómek alýǵa quqyǵy bar otbasylardan shyqqan balalarǵa (11 390), memlekettik ataýly áleýmettik kómek almaıtyn, biraq jan basyna shaqqandaǵy tabysy kúnkóris deńgeıiniń shamasynan tómen otbasy balalaryna (39 841), otbasylarda turatyn jetim balalarǵa jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵandarǵa (399), tótenshe jaǵdaılardyń saldarynan shuǵyl járdemdi talap etetin oqýshylarǵa, sondaı-aq bilim uıymynyń alqaly basqarý organy aıqyndaıtyn bilim alýshylar men tárbıelenýshilerge (4 553) kómek qarastyrylǵan. Bilim berý uıymynyń alqaly basqarý organy sanalatyn qamqorshylyq keńes qarjylaı jáne materıaldyq kómek kórsetýge bólinetin qarajatty qalyptastyrý, jumsaý men esepke alý tártibin aıqyndaıdy.
«Mektepte jol» qaıyrymdylyq aksııasy aıasynda bıyl jańa oqý jylyna deıin 56 183 balaǵa kómek kórsetiledi. Bul maqsatqa oraı josparlanǵan qarjy kólemi 2 400,9 mln teńgeni quraıdy. Ár balaǵa 43 500 teńgeden úlestirý qarastyrylǵan. Sońǵy derek boıynsha 10 tamyzǵa deıin 30 myńǵa jýyq balaǵa qarjy aýdaryldy. Al 20 tamyzǵa qaraı barlyq qarjy ıgeriledi. О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken baspasóz jıynynda Shymkent qalasy bilim basqarmasynyń basshysy Nurgúl Shámshıeva osylaı dep baıandady.
О́zge de derekke nazar aýdarsaq, qalada 275 mektep bar. Sońǵy oqý jylynda onda 259 173 bala oqydy. Eger jiliktep aıtar bolsaq, shahardaǵy 150 memlekettik mektepte 206 286 oqýshy bilim aldy. Al 125 jekemenshik mektepte, sońǵy derek boıynsha 52 887 oqýshy oqydy. Sonymen birge megapolıste 2025 jylǵa qaraı 28 000 oryndyq 18 jańa mektep salý josparlanǵan (2000 oryndyq – 8 mektep, 1500 oryndyq – 2 mektep, 1200 oryndyq – 7 mektep, 600 oryndyq – 1 mektep).
Infografıkalardy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Byltyr shaharda 12 mekteptiń qurylysy bastalyp, olar bıyl paıdalanýǵa beriledi. Taǵy 6 mekteptiń irgetasy qalanady. Osy jyly oqýshylar qabyldaıtyn «Jaıly mektepter» Shymkent qalasy ákimdiginiń maýsym aıyndaǵy № 2802 qaýlysy negizinde zańdy mekeme retinde Ádilet organdarynda tirkelip, kadr rezervindegi 9 kandıdat shildeden bastap dırektor laýazymyna taǵaıyndaldy.
Al endi «Jaıly mekteptiń» erekshelikterine toqtalatyn bolsaq, oqý jabdyqtary men jıhazdardyń tolyq jıyntyǵy qamtamasyz etilgen. Oǵan bastaýysh jáne joǵary synyptarǵa arnalǵan bólek bloktar, transformer-mobıldi partalar, ártúrli taqyrypqa ıkemdelýge múmkindigi bar ámbebap májilis zaly, balalarǵa arnalǵan jeke shkaftar, oqý-zerthanalyq qurylǵylar, aýyzsý burqaqtary, WI-FI-men qamtylǵan joǵary jyldamdyqty ınternet jatady.
Kompıýtermen jabdyqtalǵan fızıka, hımııa, bıologııa, ıntellekt, robottehnıka kabınetteri, STEM-zerthanalar, mektep keńistiginiń zamanaýı estetıkalyq tartymdy syrtqy, ishki kórinisi, oqý jáne bos ýaqytty tıimdi ótkizý aımaqtary, máselen, kitap qoımasy men oqý zaly, kitaphana, elektrondy kitaphana, ár qabattaǵy kovorkıng bólmeleri, budan bólek ámbebap sheberhanalar men stýdııalar, bastaýysh kásiptik bilim berýge arnalǵan kabınetter – tiginshi, aspazshy, IT, usta jáne taǵy basqa bólmeler, mine osynyń barlyǵy jańa úlgide salynǵan «Jaıly mekteptiń» artyqshylyǵy men ereksheligi.
Qoryta aıtqanda, Shymkentte jyldan-jylǵa demografııalyq ósim ulǵaıyp keledi. Sonyń nátıjesinde oqýshylar sany da arta tústi. Ol óz kezeginde qosymsha bilim oshaqtarynyń salynýyn talap etetini túsinikti. Sondyqtan da Shymkentte jańa bilim uıalarynyń boı kóterýi áleýmettik turǵydan óte mańyzdy. Mektep qaı kezde de bilim men tárbıeniń qaınar bulaǵy. Endigi jerde «Jaıly mektepte» bilim alǵan oqýshylardyń bilim deńgeıi men jas urpaqtyń tálim-tárbıesi jańa satyǵa kóteriledi degen zor senimdemiz. Oǵan jańa úlgidegi bilim oshaqtarynyń zamanaýı jabdyqtalýyna qarap kóz jetkizýge bolady. Iá, materıaldyq-tehnıkalyq baza jańaryp, jaqsara túsýde, soǵan qaraı ustazdardyń da biliktiligi saı kelse degen úmitimiz bar.
ShYMKENT
