Rasynda da, Memleket basshysy aıtqan dańǵoılyq pen daraqylyq torqaly toı túgil, topyraqty ólim jóneltý kezinde de tyıylmaı tur. Sonyń bir aıǵaǵy – keı óńirler men elordada qaraly úıdiń qonaqasy berýi buqaralyq aqparat quraldarynda kópten beri synalyp júrse de, áli kúnge jalǵasyp kele jatqandyǵy.
Jýyrda Astana qalasynda qylshyldaǵan qyryq jasynda kenetten qyrshynynan qıylǵan azamattyń janynda júrgen dos-jarandary qaraly úıdiń atynan úlken meshitte 150 adamǵa qonaqasy bergizgenin estidik. Oǵan marqumnyń týysqandary bir jylqy soıyp ákelgenin aıtpaǵanda, dastarqanǵa qoıylǵan tátti taǵamdar, sýsyndar men jemis-jıdek úshin qara jamylǵan jesir áıeldiń jan basyna 9 myń teńgeden tóleýine týra kelipti. Erteńine qaıtys bolǵan jubaıynyń rýhyna baǵyshtalyp berilgen asqa jaqyndary taǵy bir jylqy soıǵanyna qosa, duǵaǵa jınalǵan 300 adamnyń árqaısysy úshin 7 myń teńgeden tólegen. Qazekemniń «О́lim bardyń malyn shashady, joqtyń artyn ashady» degen erteden kele jatqan ashy sózi osyndaıda aıtylsa kerek.
Shyntýaıtynda, kisisi qaıtqan qaraly otbasy eshkimdi qonaqqa shaqyrmaıdy. Tek marqumnyń alys-jaqyn jerdegi týystary men jora-joldastaryna habar beriledi. О́lim shyqqan úıde úsh kúnge deıin qazan kóterilip, as pisirilmeıdi degen qaǵıdany ustanǵan kisiler ómirden ótken adamnyń otbasynyń qaıǵysyna ortaqtasyp kóńil aıtyp, bata jasap, qandaı da bir aýyrtpalyq túsirmeýge tyrysady. Qalada bolsa – qonaqúıge, aýylda bolsa – ózge aǵaıyn men kórshi-qolańnyń úıine túsedi.
Osy oraıda qazir Astanada qaraly úı bergen qonaqasyǵa alystan at terletip kelgen týystar men dos-jarandar ǵana emes, elordada turyp jatqan adamdar da qatysatyndyǵyn bilip, qaıran qaldyq. Tipti sondaı qonaqasyǵa jalǵyz barmaı, jubaıyn qasyna erte baratyndar da bar bolyp shyqty. Muny qalaı túsinýge bolady?..
Bilýimizshe, elimizde ózderiniń ulttyq salt-dástúrin berik ustanǵan ózbek, uıǵyr jáne dúngen aǵaıyndar kisisi ólgen shańyraqtan úsh kúnge deıin dám tatpaıdy eken. Olarda qaraly úıdiń esebinen qonaqasy ishý degen múldem joq. Alystan kelgen týys-jekjatty dúnıeden ozǵan adamnyń kórshileri men jaqyndary óz úılerine shaqyryp, tamaq berip, qondyrady. Al biz bolsaq, qaraly úıdiń qaıǵysyna ortaqtasýdyń ornyna mal soıǵyzyp, et pisirtip, dastarqan jaıdyryp, kóńil aıtyp kelgen adamdarǵa kúni boıy shaı bergizemiz. Sonda bir bólmede kisisi qaıtqan adamdar jylap-syqtap jatsa, kelesi bólmede kóńil aıta kelgen kisiler ashtan kelgendeı apyl-ǵupyl as iship, arasynda usaq-túıekti áńgime qylyp otyrady.
Ádili kerek, keı jerlerde dúnıeden ozǵan adamdy aqtyq saparǵa attandyrý kezinde qaraly úıge salmaq túsirmeıtin kóne dástúr kúni búginge deıin jalǵasyp kele jatyr. Máselen, Aqmola oblysynyń Zerendi aýdanyndaǵy birqatar qazaq aýlynda kisi qaıtqan úıge alys-jaqynnan kóńil aıtýǵa kelgen adamdardy kórshileri ózara bólisip alyp, úılerine shaqyryp, qonaq qylady. «Kórshi aqysy – Táńir aqysy» degendeı, olar ata-babalarynan mıras bolǵan osy saýapty isti ótken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldaryndaǵy ekonomıkalyq daǵdarystyń qıyn ýaqytynda da jalǵastyra bilgen eken. Al Kókshetaý qalasynyń zııaly qaýymy jergilikti meshitpen aqyldasa kelip, kisi jerleý rásiminen keıin beriletin as mázirin shekteýdi uıǵarǵan. Meshit ashanasyna jınalǵan jamaǵatqa dastarqanǵa tek maı, baýyrsaq, nan, kámpıt qoıyp, shaı berý jetkilikti dep uıǵarylǵan. Bul qalada qaraly úı qonaqasy da bermeıdi.
Túıindeı aıtsaq, Qazaqstan musylmandarynyń dinı basqarmasy kisisi ólgen otbasynyń qonaqasy berýine qatysty bir pátýa shyǵarǵany jón sııaqty.
