Jaıly jataqhana – stýdenttiń armany

Barlyq stýdent jataqhanamen qamtylýǵa tıis

Osyǵan oraı stýdentter men olardyń ata-analaryn mazalaıtyn mańyzdy máselege qalam terbep, jataqhanalar jaıyn jazǵandy jón kórdik. Bul jerde resmı aqparattyń mańyzy zor, sol sebepti taqyrypqa tuzdyq retinde ýnıversıtetterdiń jumysyna jaýapty salalyq mınıstrliktiń deregi men dáıegine toqtalaıyq. Izdenýshiler men olardyń ata-analary alańdamas úshin, sondaı-aq óz quqyn bilgeni durys degen oımen myna aqparatty birinshi bergimiz keledi: shyn máninde elimizdegi joǵary oqý oryndary barlyq stýdentin jataqhanamen qamta­masyz etýge mindetti. Bul – lısen­zııalyq talaptardyń biri. Mun­da izdenýshiniń aqyly ıakı grant negizinde bilim alyp jatqa­­nyna mán berilmeıdi. Osy apta­nyń basynda Ortalyq kommýnıka­sııalar qyzmetinde ótken baspasóz jıynynda Joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim komıteti tóraǵasynyń orynbasary Aqerke Abylaıhan osy oıdy aıtqan edi.

«Úkimet tarapynan jataq­hana­men qamtamasyz etý máse­lesi 2018 jyldan bastap memle­ket-jekemenshik áriptestik sheń­berinde júzege asyp keledi. Sodan beri 50 966 orynǵa jataq­hana salyndy. Joǵary bilim men ǵylymdy damytýdyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan tujy­rymdamasy sheńberinde jyl saıyn jataqhanalarda 10 myń oryn­dy engizý josparlanǵan. Osy jyly jataqhanalarda 10 576 oryn­dyq 27 jataqhanany paı­da­la­nýǵa berý kózdelip otyr. Qazir­­diń ózinde sonyń 17-si, ıaǵnı 4 650 oryndyq 17 jataqhana iske qo­syldy. Bıyldan bastap mınıstr­­lik jataqhanany qajet ete­tin stý­dentterdi tolyqqandy qam­ta­­masyz etý jáne olardyń tu­rýy­na jaǵdaı jasaý baǵytynda joǵa­ry oqý oryndarynyń bilim berý qyzmetine qoıylatyn ta­lap­tardy kúsheıtti. Iаǵnı bilim alýshylardyń aqyly nemese grant negizinde oqyǵanyna qa­ra­mastan, barlyq stýdentin ja­taq­­hanamen qamtamasyz etýge min­detti. Bul talapty orynda­maǵan oqý orny óreskel quqyq buzý­shylyq jasady dep sanalady. Mundaı talaptyń baryn barlyq ýnıversıtet biledi. Sebebi bul – tek qana aýyzsha túr­de aıtylatyn talap qana emes, zań júzinde Ǵylym jáne joǵa­ry bilim mınıstri bekitken arnaıy lısenzııalyq talap», dep túsin­dirgen mınıstrlik ókili.

Ǵylym jáne joǵary bilim mı­nıstrliginiń deregine qaraǵanda, bıyl berilgen 4 650 oryndyq 17 jataqhana birneshe óńirde or­nalasqan. Atap aıtqanda, Túrkistan oblysynda – 370 oryn­dyq 3 jataq­hana, Jambyl ob­lysynda – 100 oryn­dyq 1 jataq­hana, Aty­raýda – 490 oryndyq 1 jataqhana, Pav­lodar oblysynda – 189 oryn­dyq 1 jataqhana, Al­matyda – 1 040 oryn­dyq 4 jataq­hana, Shym­kentte – 930 oryndyq 3 jataq­hana, Astanada – 1 207 oryndyq 3 ja­taqhana, Qostanaıda – 324 oryn­dyq 1 jataqhana salyndy. Ýnı­versıtter janynan da jataq­hana ashý jumystary jalǵasyp jatyr.

A.Abylaıhan jataqhana­dan oryn berý tártibi týraly: «Biz­de jataqhanalardaǵy oryn­dardy bólýdiń belgilengen erejesi bar. Atalǵan ereje 2020 jyly Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstriniń buıryǵymen bekitilgen. Soǵan sáıkes, eń aldymen jetim jáne ata-anasynyń qamqorynsyz qalǵan balalarǵa oryn beriledi. 1,2,3-toptaǵy múgedektigi bar azamattar, aýyl kvotasy sheńberinde grant alǵan stýdentter, qandastar men az qamtylǵan otbasylardan shyq­qan balalar, «Serpin» baǵ­darlamasy boıynsha bilim alatyndar men  birinshi kýrs stý­­dentteri de jataqhanadan oryn alý kezinde basymdyqqa ıe bo­la­dy. Al joǵary kýrs stýdent­teri­ne jataqhanadan oryn jetpegen jaǵ­daıda olarǵa JOO mem­leket-jekemenshik áriptes­tik aıasyn­da salynǵan jekemenshik jataq­hanalarmen kelisimshart jasasyp, sol jerden oryn usynýǵa tıis», dedi.

Jaýapty mınıstrlik tarat­qan aqparatqa súıensek, qazirgi ýaqytta joǵary oqý oryn­da­ryndaǵy je­ke jataqhana­lary­nyń sany 93 367 tósektik oryn­ǵa arnalǵan 264 ny­sandy quraıdy. Jataqhana tap­shylyǵyn joıý úshin jeke stý­denttik jataq­hana­larmen sharttardy qosa alǵanda, turǵyn úı-jaı­lardy jalǵa alý tájirıbesi bel­sen­di iske asyrylyp keledi. Bul baǵyt boıynsha jumys osy tamyz aıynyń sońyna deıin jalǵasady. Qazirgi tańda ár joǵary oqý orny­nyń janynan ashylǵan sıtýasııa­lyq jáne daǵdarys ortalyǵy ju­mys isteıdi. Kez kelgen stýdent jataqhana máselesimen ózi oqı­tyn ýnıversıtettiń sıtýasııalyq orta­lyǵyna habarlasýy kerek. О́ıt­keni osyndaı ortalyqtarda árbir ýnıversıtet óziniń jataq­hanasynda qansha oryn berýge daıyn, stýdenttiń basym toptarǵa jatatynyn-jatpaıtynyn anyqtaı otyryp, eger ýnıversıtet janyndaǵy jataqhanada oryn bolmasa, basqa jekemenshik jataqhanalarda, jekemenshik stýdentter úıinde, qaı jerde oryn bar, jekemenshik jataqhana men ýnıversıtet arasyndaǵy kelisim-sharty bar, osynyń barlyǵy týraly stýdentke aqparat beriledi.

Qaıda qandaı daıyndyq?

Atalǵan túıtkildi taqyryp oqý oryn­da­­­ryn da alańdatatyny anyq, sol sebepti de ýnıversıtetterde jańa aka­demııalyq jyl­ǵa qyzý daıyn­­dyq bastalyp ketken. Ár óńir­­degi stýdent­tik ombýdsmen­der jataq­hanalar­­dyń ázirligine monı­to­rıng júr­gi­zip júr. Osy rette biz de otan­dyq birqatar ýnıver­sıtet­ter­diń resmı aqparatyna súıe­nip ja­taq­hanalar jaǵdaıyna, daıyn­dyǵyna qysqasha sholý jasadyq.

Aıtalyq, akademık E.A.Bó­ket­ov atyndaǵy Qaraǵandy ýnı­ver­sıtetiniń № 1,3,4,5,6,7 jataqha­nalarda kosmetıkalyq jóndeý ju­mystary, tósek jabyndaryn aýa-bý nemese bý ádisimen óńdeý boıynsha zalalsyzdandyrý jumystary júrgizildi. Memlekettik satyp alý arqyly matrastary bar 270 kereýet satyp alyndy, sondaı-aq esik, shamdar aýystyrylyp, jańa lınoleým tóseldi. Jóndeýdi oqý orynynyń ákimshilik-sha­rýa­shylyq departamentiniń qyz­metkerleri óz kúshimen istegen.

Al Ilııas Jansúgirov atynda­ǵy Jetisý ýnıversıtetiniń 3 ja­taqha­nasynda stýdentterdiń turýyna barlyq normatıvtik standarttaryna sáıkes keletin 917 jatyn oryn bar. 2 jataqhana stýdentterdiń tolyq ornalasýyna daıyn. №2 jataqhanada jóńdeý júrgizildi.

M.Qozybaev atyndaǵy Soltús­tik Qazaqstan ýnıversıtetinde barlyǵy 1 365 oryndyq 4 jataq­ha­na bar, 192 oryndyq jataq­hana qosymsha jalǵa alynǵan. Stýdentter úıinde jóndeý ju­mys­­­tary júrgizildi, ár qaba­ty­n­da Wi-Fi aımaqtary men máde­nı-tynyǵý bólmeleri bar. Qazirgi ýaqytta 306 oryndyq jataqhanany tapsyrýǵa daıyndap, onda bólmeler jabdyqtalyp jatyr. Turmystyq tehnıka, tósek-oryn, jıhaz jáne as úı jabdyqtary satyp alynady. Sondaı-aq ýnıversıtette 1 200 oryndyq jańa jataqhanalardyń qurylysy júrip jatyr. Jańa oqý jylynda atalǵan ýnıversıtet jataqhanalardaǵy oryn sanyn 2 700-ge kóbeıtpek, bul jataq­hana qajettiligin tolyq qanaǵat­tandyrady.

Q.Jubanov atyndaǵy Aqtó­be óńirlik ýnıversıtetinde 4 jataq­hana bar. Stýdenttik jataqha­nalarda bilim alýshylarǵa bar­lyq jaǵdaı jasalǵan. Atap aıt­saq, kompıýterlik kabınetter, oqý jáne akt zaldary men kıno­teatr, as úı, kir jýý oryndary, yń­ǵaıly koýorkıng jáne aýla aýma­ǵyndaǵy ýorkaýt aıma­ǵy bar. 2024-2025 oqý jylyna stý­dent­tik jataqhanalarda barlyǵy 2 200 oryn daıyndalyp otyr. Ja­taq­­hanalarda turý baǵasy bes jyl boıy ózgermegen. №1, 2, 3 Stý­dentter úıinde turýǵa jylyna 50 500 teńge, al Jastar úıinde jylyna 75 750 teńge tóleıdi. Stýdentter úshin jataqhanaǵa tirkelý bilim berý granttary bólingennen keıin bastalady. Ornalasý «Smart Arsu» mobıldi qosymshasy arqyly onlaın rejimde júzege asyrylady. Bul ashyqtyqty qamtamasyz etedi. Jubanov ýnıversıteti stýdentterin jatyn oryndarmen barynsha qamtamasyz etý maqsatynda «Erýdıt» jáne «Salemspace» jeke jataqhanalarymen memoran­dýmdar jasady. 2024-2025 oqý jy­lyna jeke jataqha­na­lar ýnı­versıtettiń 450 stýden­tin qa­byldaıdy. Jeke jataqha­nalar­dyń quny aıyna 25 000 teńge­ni quraıdy.

Qorqyt ata atyndaǵy Qyzyl­­­orda ýnıversıtetiniń №3 ja­taq­­hanasy 260 orynǵa, al №5 ja­taqhana 400 orynǵa arnal­ǵan. Osyǵan qosa «О́rkenıet», «DıLMASh», «In­kar 7» seriktes­tikteriniń jataq­hanalarynan 680 oryn bólingen. «Ýnıversıtet­tiń №3 jáne 5 jataq­hanalaryn jańa oqý jylyna daıyndaý maqsatynda jón­deý jumystary júrgizildi. Jataq­hanalarda zamanǵa saı stýdent­terdiń jaıly turmysy úshin qa­jetti jaǵdaıdyń barlyǵy jasal­ǵan. Ashana, sport kesheni, demalys bólmesi kerek jabdyqpen qamta­masyz etilgen. Internet jeli­sine qosylyp, jastardyń bos ýa­qytynda tynyǵýyna da, bilim alýy­na da múmkindik qarastyrylǵan.

D.Serikbaev atyndaǵy Shy­ǵys Qazaqstan tehnıkalyq ýnıver­sı­tetinde úsh jataqhana, stýdent­terdiń jaıly turýyna arnalǵan 1 500-den asa oryn bar. Jataqhanada oqý zaly, demalys bólmeleri, me­­dısınalyq pýnkt, basqa da qajet­­ti bólme­leri materıaldyq-teh­nı­ka­­lyq bazasymen tolyq qam­tyl­­ǵan, stýdentterdiń sabaq­tan tys ýaqytyn tıimdi ótki­zýi­ne múm­kindik jasaldy. ShQTÝ jataq­­hanalarynda ata-anasy­nyń qam­qorlyǵynsyz qalǵan, múge­dektigi bar stýdentter sa­nat­taǵy bilim alýshylar tegin tu­­rýǵa quqyly. Kópbalaly otba­sy­­lar­dan shyqqan stýdentterge ja­taq­hanalarda turýǵa 50% jeńil­dik jasalady. Ýnıversıtet jataq­hana­larynda oryndardy usyný stýdent­tiń jeke kabıneti arqy­ly por­talda elektrondyq óti­nim berý arqyly júzege asy­ryla­dy. Turýǵa arnalǵan orderler elektrondyq kezekke sáıkes beriledi.