Balqash kóline barar joldyń bıyldan bastap retke kelgeni belgili. Osy jyly myńdaǵan týrıst Alakólmen qatar Balqashqa da qyzyǵýshylyq tanytty. Sondyqtan jaǵalaýyn zaman talabyna saı jasap, kelgen qonaqtarǵa jaqsy áser syılaý mańyzdy. Bul – týrızmge den qoıǵan oblys úshin úlken qadam. Muny Memleket basshysy Joldaýynda da atap kórsetti.
«Negizgi týrızm nysandarynyń ınfraqurylymyn jaqsartý úshin mańyzdy. Balqash jáne Alakól demalys aımaqtaryndaǵy ushý-qoný jolaqtary tolyq jańǵyrtyldy. Katonqaraǵaı, Zaısan jáne Kendirli óńirleriniń de týrıstik áleýetin durys paıdalaný qajet. Osyndaı demalys aımaqtarynda sapasy joǵary jol ınfraqurylymy bar áýe beketteri men áýejaılar salý kerek. О́nerkásipti damytý qorynyń esebinen kishi avıasııa ushaqtaryn alǵan jón. Týrızm jobalaryn júzege asyrǵanda tabıǵatqa zııan keltirmeı, ekologııany saqtaý barynsha mańyzdy ekenin erekshe atap ótkim keledi», dedi Prezıdent.
О́ńir ákimi baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, Balqash jaǵalaýynda bir maýsymda shamamen 50 myńnan asa adam demalsa, týrıstik-rekreasııalyq aımaqty damytý jospary júzege asyrylyp, jaǵalaý ınfraqurylymmen qamtamasyz etilgennen keıin demalýshylar sany 450 myń adamnan asady. Al jaqyn eldi meken turǵyndary úshin 2 myńǵa jýyq jumys orny ashylady degen jospar bar.
Jalpy, Jetisý oblysy – týrıstik áleýeti zor aımaq. Sonyń ishinde Sarqan aýdanynda taý týrızmi men Balqash kóliniń jaǵalaýyn damytýǵa barlyq múmkindik bar. Búginde «Balqash jaǵalaýyna týrıstik-rekreasııalyq demalys aımaǵynyń ınjenerlik-kommýnıkasııalyq jelisin salý» jobasy iske asyryla bastady. Quny 7,4 mlrd teńgeden asatyn bul jobaǵa respýblıkalyq bıýdjetten bıyl 2,2 mlrd teńge bólingen.
«Sapa Qurylys 2007» JShS júzege asyryp jatqan jobada qarastyrylǵan baǵyttyń biri – jaǵalaýdy aýyzsýmen qamtý. Bul rette sý Lepsi ózeninen tartylady. Búginde jalpy tartylýǵa tıis 31,8 shaqyrymnyń 24,8 shaqyrymyna sý qubyry júrgizildi. Oǵan qosa 2-kótergishtiń sý sorǵysy bar sý tazartý stansasynyń qurylysy bastaldy. Bul stansanyń táýliktik qýaty 500 tekshe metr bolady. Sonymen qatar 4 rezervýar salý jumystary júrip jatyr. Olardyń ekeýiniń jeke qýaty 300 tekshe metr, taǵy ekeýiniń jeke qýaty 150 tekshe metr bolmaq», deıdi Sarqan aýdanynyń ákimi Ǵalymjan Mamanbaev.
Onyń aıtýynsha, káriz júıesiniń de qurylysy bastalǵan. Barlyǵy 16 shaqyrymǵa tartylýǵa tıis káriz júıesiniń 8 shaqyrymyna transheıa qazylyp, onyń 2 shaqyrymyna qubyr tóselgen. Sondaı-aq káriz sýlaryn tazartatyn, qýaty táýligine 470 tekshe metr bolatyn 2 stansa salynady.
«Jobada elektr jelisin júrgizý jumystary da qarastyrylǵan. 17 shaqyrymdyq elektr taratý magıstraldy jelisiniń boıyna 164 baǵana ornatyldy, qajetti kabelder men jıyntyqtar daıyndaldy. Oǵan qosa qýaty 6,3 MVt bolatyn 35/10 qosalqy stansa salý josparlanǵan. Qazir qosalqy stansany iske qosýǵa kerekti qural-jabdyqtar satyp alynyp, Shymkent zaýytynan jetkizilip jatyr. Sóıtip elektr taratýdyń magıstraldy jelisin ornatý men negizgi qosalqy stansanyń qurylysyn qyrkúıektiń sońyna deıin aıaqtaımyz dep josparlap otyrmyz. Budan soń 28 transformatorlyq podstansa jıyntyǵy ornatylady. Sonyń 25-i tutynýshylardyń qajettiligi úshin jaǵalaýǵa qoıylady», dedi merdiger kompanııa basshysynyń orynbasary Imammahmut Shaǵyrbaev.
Atap ótsek, Balqash kóli jaǵalaýynyń ınfraqurylymyn damytý halyqtyń sapaly demalysyna ǵana emes, kásipkerlerdiń bıznes júrgizýine jáne jergilikti turǵyndarynyń jumyspen qamtylýyna oń yqpalyn tıgizedi dep mejelengen. Jalpy, Lepsi aýylynda 3 700-den asa adam turady. Solardyń biri – joǵary oqý ornyn bitirip, jýyrda týǵan jerine oralǵan jas maman Tólegen Álpeıisov.
«I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýnıversıtetin bitirgennen keıin qalada qalyp jumys isteýime múmkindik boldy. Biraq Balqash jaǵalaýyn damytýdyń josparyn kórgen soń birden aýylǵa oraldym. Osyndaǵy Ýshınskıı atyndaǵy mektepte muǵalim bolyp jumys isteımin. Qazir dostarymyzben birge týrızm baǵytynda óz bıznes josparymyzdy ázirlep jatyrmyz. Aldaǵy ýaqytta armanymyz júzege asady degen oıdamyn», deıdi T.Álpeıisov.
Aıta keteıik, Balqashqa aparatyn «Molaly-Lepsi-Aqtoǵaı» ýchaskesindegi 105 shaqyrymynyń qurylysy men abattandyrý jumystary tolyǵymyn kelesi týrıstik merzim bastalǵanǵa deıin aıaqtalyp, qoldanysqa beriledi. Bul rette Lepsi aýylynan Balqash kóliniń jaǵalaýyna deıingi 27 shaqyrym avtokólik jolynyń qaıta jańǵyrtý jumysy aıaqtalyp, iske qosylǵan.
Jetisý oblysy
