Jar tańdaý

Alaqandaı aýyl. Bári birin-biri biledi. Tipti bir-biriniń aqsaq-toqsaq malyna deıin tanıdy. Ony aıtasyz, toı-to­malaqta, ólim-jitimde sál boı tasalaǵanymyz bolmasa, muǵalimderdiń janyndamyz. Sondaı oqýshyǵa meıi­rimdileý ustazymyz Jappar Súleımenuly edi. Biz, árıne, atyna «aǵaı»-dy qosamyz.

Iá, kúzgi maqtaterimge О́z­bekstanmen shekaralas aýdanǵa barǵanbyz. Eki aıdaı erteli-kesh bel jazbaı qalǵan-qutqan maqta jınaımyz. Jappar aǵaı osy eńbegimizdi baǵalaı ma, joq kóńilimiz kóterilsin deı me – túski hám keshki úzi­liste oqyǵan-toqyǵanyn, úlkenderden estigenin aıtyp oty­rady. Birde ol kisi: «Aı­nalaıyndar, úsh-tórt jylda dardaı jigit bolasyńdar. Jar tańdaý degendi bilesińder me? Jaqsy kelin áke-sheshelerińe ǵana emes, aýylǵa da kerek» dep bir ańyzdy bastap ketti. Bárimiz aýzymyzdy ashyp tyńdaımyz...

«... Baıaǵyda bir danyshpan ótken eken. Onyń jary da aqyldy bolypty. Ol zamanda danalardyń janyn­da shákirtteri júredi. Solar us­tazynan úırengenin jan-jaq­qa taratady eken. Shákirtteriniń negizinen suraıtyny bilim-ilim uqsaıdy. Bir kúni bireýi batyly jetip: «Ustaz, osy aqyldy jardy qalaı taptyńyz?» dep surapty. Sonda danyshpan búı deıdi: «Iá, men de senderdeı kezimde ustazdardan osyny suraıtynmyn. Jar izdeý – Alla qosatyn áıel zatyn tańdaý. Ustazdar «Jardy aqylyń taýyp beredi» dep qysqa qaıyratyn. Men elim­niń tórt tarapyn aralap, bir jaqsy janǵa kezigip, «tań­daýym – osy!» degenimde, sana túk­pirindegi bir sekemshil oı: «Bálkim, bul emes shyǵar» dep aınytyp jiberetin. Tańdaýym túsken arýlar bi­rinen-biri ótetin. Aqyly, sabyry, kór­ki... Sóıtip sál uzaq júrip qa­lyppyn. Birde Qudaı sanama saldy ma – bilmeımin, «búgin-erteń unaǵan janǵa sóz salamyn» dep sheshtim. Shól qysyp, bulaq basyna barsam, bir boıjetken ákkishpen sý alýǵa kelipti. Meni kórip, bas ızep amandasyp, sý ishýimdi kútti. «Rahmet, qaraǵym!» degenimde, qyz «Qaıyry bolsyn!» dep biraýyz ǵana til qatty. Endi men onyń ydysqa sý toltyrýyn tostym. Kózben shyǵaryp salyp, boıjetkenniń artynan ilbip otyrdym. Ne kerek, sol kúni áke-sheshesimen tanysyp, ózimen qaıta tildesip, bir juma ishinde quda túse bardyq. Mine, sol jarymmen áı-sháı des­peı, qyryq jyl birge baqytty ǵumyr keship kelemiz», deıdi.

Shákirtteri ań-tań. Mine, osy mezette danyshpan olar­­dan: «Sonda meniń jar iz­deýimniń máni nede?» dep su­raıdy.

Bir shákirti: «Aqyl – te­reń, sabyr – tııanaq. Siz ekeýin de teń ustaýǵa tyrys­tyńyz»,  dese, ekinshi shákirti: «О́mirdiń máni – baqytty áp-sátte tabýda emes, izdeýde. Siz árqashan sol baqyttyń ush­qynyn sezinip júrdińiz», deıdi.

Danyshpan ekeýine: «Ja­ýaptaryń durys, biraq bú­ginnen bastap shákirt emes­sińder!», depti. Pátýaǵa tú­sinbegen qos shákirt: «Bul ne degenińiz?» deıdi tańǵalyp. Sonda dana aqsaqal: «Búgingi jaýaptaryńa kóńilim toldy. Sender shákirtten ósip, ustaz deńgeıine jetipsińder. Soǵan rızashylyǵym ǵoı. Ja­ratqan joldaryńdy ońǵar­syn!» degen eken».

9-synyptyń oqýshy­la­rymyz. Jappar aǵaıdyń my­na ápsanasyn biz de keremet túsinbeımiz. Ustazymyz erin­beı álgi jaýaptasýlar­dy qaı­ta baıyptatady. Sóıt­sek, el dástúrin áz tutqan muǵa­lim jaqsy áńgime joǵary sy­nyp­taǵy ul-qyzdyń esinde myqtap qalsyn deıdi eken ǵoı.

Aıtýǵan Dosbı