Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty bıylǵy Joldaýynda ınvestısııa máselesine arnaıy toqtaldy. «Dúnıejúzinde ınvestısııaǵa talas órship turǵan kezde elge qarjy tartý úshin «dál osy jerde jáne dál qazir» qaǵıdasy boıynsha sheshim qabyldaý – eń qajet shara» dedi.
Oblystaǵy qolaıly tabıǵı-klımattyq jaǵdaı jasyl energetıkany damytýǵa múmkindik berip otyr. Sarqan aýdanynyń Basqan ózeninde salynyp jatqan eki birdeı sý elektr stansasy – osy baǵyttaǵy biregeı jumys. Qýaty jylyna 76,5 mln kVT/saǵ bolatyn eki jobaǵa 9,3 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, jergilikti turǵyndar jumyspen qamtylmaq. Oblysta belgilengen qýaty 210,5 MVt bolatyn jańartylǵan energııa kózderiniń 15 nysany bar bolsa, sonyń 4-eýi Sarqan aýdany aýmaǵynda ornalasqan.
«Lepsi, Sarqan, Basqan ózenderinde 4 stansa jumys istep tur. Budan bólek, «Baskan Power» JShS-nyń «Basqan GES-2» jáne «Basqan GES-3» jobalarynyń qurylysy júrip jatyr. Qazir jumystyń shamamen 90%-y támamdaldy. Nysandar aldaǵy qazan aıynda salynyp bitip, iske qosylady dep josparlanǵan. Mundaı jobalar biz úshin asa qajet. Birinshiden, aımaqqa ınvestısııa tartylady, ekinshiden, turǵyndar úshin jańa jumys oryndary ashylady, úshinshiden, elektr qýatynyń óndirisi artady», deıdi Sarqan aýdandyq kásipkerlik bólimi basshysynyń mindetin atqarýshy Aqan Imanjanov.
Ekiasha aýyldyq okrýgine qarasty aımaqta salynǵan eki sý elektr stansasyn basqarý júıesi tutastaı avtomattandyrylǵan. Nysandar zamanaýı qurylǵylarmen tolyqtaı jabdyqtalǵan. Qazir «Basqan GES-2» nysanynda 27 adam jumysqa kiristi. Al eki stansa tolyq iske qosylǵanda turaqty jumyspen qamtylǵan azamattar sany 50-ge jetedi.
GES-ke jumysqa ornalasatyndardyń qatarynda Ekiasha aýylynyń turǵyny Kúntýǵan Muqashev ta bar.
«1986 jyly Qaraǵandydaǵy energetıka ınstıtýtyn «energetıka» mamandyǵy boıynsha bitirip shyqtym. Aýylǵa kelgen soń mamandyq boıynsha jumys tabylmaı, dánekerleýshi boldym. Endi mine, aýylymyzdyń irgesinen sý elektr stansasy salynyp, mamandyǵym boıynsha jumys kózi shyǵyp otyr. Turaqty jumysqa alynatyn azamattar qazirden-aq óndiristik-tájirıbeden ótip jatyrmyz. Aramyzda energetıka mamandyǵyn bitirgen eresek azamattar da, aýylǵa oralǵan dıplomdy jastar da bar», deıdi aýyl turǵyny.
Ekiasha aýyldyq okrýginiń ákimi Dáýlet Dúısenbekovtiń aıtýynsha, aýylda 3 myńǵa jýyq turǵyn bar. Eldi meken halqy negizinen egin salyp, mal ósiredi. GES qurylysy bastalǵaly jergilikti azamattar turaqty jumysqa ornalasyp, tabys taýyp otyr. Sondaı-aq «Baskan Power» JShS óz qarajatyna Ekiasha aýylynyń turǵyndary úshin eldi mekenge baý-baqshalyq sý jetkizetin «Álimbaı», «Qaıran» kanaldarynyń 37 shaqyrymyn jańǵyrtyp, 7 shaqyrym aýylishilik jolǵa jóndeý júrgizýdi qolǵa alǵan.
Jalpy, óńirde bıyl qýattylyǵy 42,1 MVt bolatyn jańartylǵan energııa kózderiniń 3 jobasyn aıaqtaý josparlanǵan. Sonyń 2-eýi Sarqan aýdanynda, 1-eýi Eskeldi aýdanynda ornalasqan. 2026 jylǵa deıin taǵy osyndaı 8 nysandy iske qosý mejelenip otyr. Jaqynda Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrovtyń oblysqa jasaǵan sapary kezinde de ınvestısııa máselesi talqylandy.
«Qytaımen shekaralas ekonomıkalyq aımaqtarda kólik-logıstıkalyq baǵytty jandandyrý, ónerkásip aımaǵyn damytý, saýda-sattyqty órkendetý baǵytynda kóptegen joba bar. «Qorǵas» aımaǵyna gaz tartý jumystary qolǵa alynyp jatyr. Kóksaı mys ken ornynda quny 1,4 trln teńge bolatyn aýqymdy joba iske asyryla bastady. Jasyl energetıka baǵytynda da tartymdy bastamalar bar», dedi aımaq basshysy.
О́ńirdiń ınvestısııalyq áleýetin eselep arttyrýǵa bolady. Ásirese agroónerkásiptik keshendi damytý, kólik jáne logıstıka, týrızm, balamaly energetıka, jer qoınaýyn paıdalanýdy damytý qajettiligi baıqalady. Sol sııaqty eki arnaıy ekonomıkalyq aımaq – «Dostyq» jáne «Qorǵas» shekaralyq aımaqtarynyń júzege aspaı jatqan múmkindigi qanshama.
«Birinshiden, bizge júgerini tereń óńdeıtin zaýyt qajet. Osy salaǵa qarjy quıýǵa nıetti ınvestorlar izdeımiz. Jetisýdyń jeri júgeri ósirýge óte qolaıly. Eger zaýyt salynsa, ony shıkizatpen óńir sharýashylyqtary tolyq qamtı alady. Ekinshiden, óńirge qus fabrıkasy kerek. Oblysta qazir bir ǵana qus fabrıkasy bar, onyń ózi tek jumyrtqa baǵytynda jumys isteıdi. Úshinshiden, balyq óńdeý salasyna da ınvestor tartý ózekti. Sizder tarapynan osy úsh máselege erekshe nazar aýdarylyp, áleýetti ınvestor tartý jaǵynan qoldaý kórsetilse deımiz», dedi B.Isabaev.
Aıta keteıik, Jetisý oblysy qurylǵan sátten bastap 89,4 mlrd teńge somaǵa 86 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp, 2 myńnan astam jumys orny qurylǵan. Bıyl 2,9% ósimmen 375 mlrd teńge ınvestısııa tartý josparlanyp otyr. О́tken jeti aıdyń qorytyndysy boıynsha negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi 188,2 mlrd teńgeni qurady.
Investısııa komıtetiniń tóraǵasy Ǵabıdolla Ospanqulovtyń aıtýynsha, elimizde halyqaralyq sıfrlyq ınvestısııalyq platforma ázirlenip, iske qosylǵan.
«Onda elimizde sheteldik ınvestorlarmen birigip júzege asyrylý kózdelgen ınvestısııalyq jobalar týraly málimetter ornalastyrylyp, jobalardyń iske asyrylý barysyna monıtorıng jasalyp, óńirler reıtıngi túzilip otyrady. Sonymen qatar platformada sheteldik ınvestorlar óz usynysyn qaldyra alady. Bul usynystar tıisti organ tarapynan qarastyrylyp, ınvestormen baılanys ornatylady. Platforma áli de jetildiriledi», deıdi.
Memleket basshysy aıtqandaı, Úkimet janyndaǵy Investısııalyq shtabqa aýqymdy quzyret berilip otyr. Bul qadam metaldy tereń óńdeý, munaı-gaz-kómir hımııasy, týrızm, energetıka jáne mashına jasaý sııaqty mańyzdy salalardaǵy jobalardy júzege asyrý qarqynyn arttyrýǵa jol ashpaq.
Jetisý oblysy
