Týrızm • 17 Qyrkúıek, 2024

Tabıǵatpen tildestiretin joba

140 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Ulan-ǵaıyr atyrap, sol atyrapta kezdesetin ań-qustar, ósimdikter, qybyrlaǵan jándikterine deıin bári-bári bizdiń baılyǵymyz. Al baılyq degendi ońdy-soldy shashpaı, ózimizdiń, keleshektiń qamy úshin saqtap, qyzǵyshtaı qorýymyz kerek. Ásirese tabıǵatta joıylýdyń az-aq aldynda turǵan janýarlardyń hali bizdi ǵana emes, álem halyqtaryn tolǵandyrady. Endi mine, sol tabıǵatta kezdesetin ań-qustarǵa qyzyǵatyn, alańdaıtyn taraptardyń qoldaýymen «Qazaqstannyń tumsa tabıǵaty» dep atalatyn saıt ashyldy.

Tabıǵatpen tildestiretin joba

Baǵyty aqparattyq saıttardan bólek mýtıme­dıalyq derekter bazasynyń tanys­tyrylymy As­tanada ótip, taqyrypqa saı fotokórme ashyldy. Saıt­tyń ataýymen uıymdastyrylǵan kórmede jobanyń derek­qoryna engen ań-qustardyń jaqynnan alyn­ǵan fotosýretteri tizilgen. Kórmeniń ashylý saltanatyna osy jobany úılestirý úshin ­el-jer aralap, taý-tas kezgen kásipqoı fotograftar da qatysty. Endi sapaly sýret­ter toptastyrylǵan kórmeni qala turǵyndary men qonaqtary «Saryarqa» oıyn-saýyq orta­lyǵynyń 2-qabatynda 25 qyrkúıekke deıin tamashalaı alady.

Joba avtorlarynyń aıtýynsha, saıt zoologııa baǵytynda talaptanyp júrgen jastar­dyń ǵylymǵa qyzyǵýshylyǵyn oıatyp qoı­maı, elimizdiń bıologııalyq alýan túrge baı faýnasyn saqtaýdyń mańyzyn jurtshylyq­qa nasıhattaıtyn taptyrmas qural bolýǵa tıis. Jobany «EcoForming» ekologııa jáne bilim berý qory «Shevron» kompanııasy­nyń demeýshiligimen, Qazaqstannyń Zoologııa ınstıtýty jáne «National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń qoldaýymen iske asyrady.

pa

Avtorlar osy saıt arqyly elimizde meken etetin janýarlar dúnıesin tabıǵatqa janashyr qaýymǵa jaqynyraq tanytyp, ańdar men qustardyń biregeı fotolaryn usynady. Saıtta árbir tirshilik ıesiniń túr-sıpaty men erekshelikterin tanytatyn jo­ǵary sapaly portrettik fotolardan bólek, ensıklopedııalyq shaǵyn aqparattar usy­nylady. Fotogalereıa joba barysynda áli san túrli jańa fotosýrettermen tolyǵady.

«EcoForming» qorynyń ókili Qanat Abashevtyń aıtýynsha, «Qazaqstannyń tumsa tabıǵaty» veb-saıty keleshekte stýdentter men oqýshylarǵa ǵana emes, elimizdiń faýnasyn zertteýge qyzyǵatyndar úshin de kórnekti ári baǵaly derekqor qyzmetin atqarady.

– Iá, bul saıt uzaqmerzimdi joba. Saıt­qa elimizdiń ár aımaǵynda kezdesetin janýar­­lar­dyń tabıǵatta túsirilgen sapaly portret­tik foto­sýreti shaǵyn aqparattarmen qosyp jarııalanyp otyrady. Jobaǵa kásibı sheber fotograftar qatysty. Olardyń eńbekte­rin kórip tánti bola­syń, súısinesiń. Saıt áýeldegi maqsattan aıny­maı, damı beredi degen úmittemiz, – deıdi Q.Abashev.

Derekter bazasy endi ashylyp, alǵashqy fotosýretter jýyrda ǵana jarııalanǵany­men, jobanyń jumysy odan erterek bastalyp ketken. Aldymen kásibı fotograftar eldegi eń iri sanalatyn Almaty men Qaraǵan­dy qalasyndaǵy haıýanattar baǵyna bar­ǵan. Onda kásibı mamandar joıylýdyń aldyn­da turǵan, óte sırek kezdesetin ańdardy túsir­gen. Fotograftar munymen toqtamaı, Aqmola oblysyndaǵy «Qorǵaljyn» qoryǵyn­daǵy qustardy apta boıy baqylaǵan. Keıin Alakól, Zaısan, Ile-Balqash rezervattaryna, «Altynemel» Ulttyq ta­bıǵı parkine baryp, ań-qustardyń beınesin meı­linshe jaqynnan alýǵa tyrysqan. Sóıtip, foto­­graftar 150-den astam ań men qustyń sapaly sý­retin saılaǵan. Osynyń ishinde shamamen 70-ke jýyq fotosýret jańadan ashylǵan saıtqa jarııa­lanǵan.

–  Saıt qazaq, orys, aǵylshyn tilinde oqyr­man­darǵa qoljetimdi. Qurylymy sútqorek­ti­ler, qustar, baýyrymen jorǵalaýshy­lar, qosme­ken­di­ler, balyqtar, jándikter dep, ­6 sa­natqa bó­­lingen. Iаǵnı munda elimizde kezde­se­­tin árbir ań-qus, jándikter bıologııalyq ­túr­ge qaraı bólek-bólek toptastyrylǵan. My­sa­ly, saıtta súrqorektilerdi ashatyn bolsa­­ńyz, monıtorǵa sútqorektilerdiń túr-túri shyǵa keledi. Olardyń túrin, qaıda mekendeıti­­nin, ­sanyn bári-bárin ensıklopedııalyq aqpa­rat­­tan oqyp qanyǵa alasyzdar. Bul – oqyr­man­dardyń belgili bir janýar túrin lezde tabýyna járdemdesedi. El aýmaǵynda uıa basatyny bar, jyl qustary, ótpe­li qustar – bárin qosqanda 500-den asa qus­tyń túri kezdesedi eken. Al oǵan dalanyń ańda­ryn qossaq, taǵy birazǵa baryp qalady. Biz sol ań-qusty túgen­dep, sapaly fotosýretterin jarııa­laýǵa kiris­tik. Áli alda atqaratyn jumys kóp. Kóp­shi­likke qoljetimdi saıt oqýshylarǵa, stýdent­­ter­ge jáne jalpy tabıǵat janashylaryna paı­daly bolady degen úmittemiz, – deıdi bel­­gili jýrnalıst, «National Geographic Qazaqstan» jýr­naly­nyń jaýapty redaktory Aıbyn Shaǵalaq.

Eskeretin jaıt, saıtqa tek eldiń aımaǵynda kezdesetin ań-qustardyń sapaly fotosy men derekteri jarııalandy. Joba úılestirýshi­leri alda saıtty taǵy kóptegen fotosýretpen kómkerip, damytyp, joǵary sapaly beınejazbalarmen tolyqtyramyz dep otyr. Elimizde alǵash ret ashylǵan baǵyty, maqsat-muraty bólek saıt qoldaýshylar men qoldanýshylar úshin tabysty bolsyn dep tileımiz.