Sýret: ru.freepik.com
Erterekte FZÝ degen jumysshy mamandaryn daıarlaıtyn arnaýly oqý orny bolatyn. Kásiptik bilim alǵysy kelgen jastar osynda kelip oqyp, óndiris oryndaryna daıyn kadr bolyp baratyn. Keıin olardyń ornyn kásiptik-tehnıkalyq ýchılısheler basty. Alaıda jumysshy mamandyǵyna degen kózqarastyń tómendigi sezilip turatyn.
Taıaýda osy olqylyqtyń ornyn toltyratyndaı jaǵymdy jańalyqqa kýá boldyq. Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda 2025 jyldy «Jumysshy mamandyqtary jyly» dep jarııalady. Bul – der kezinde ári oryndy kóterilgen ómirsheń másele.
Prezıdent atap kórsetkendeı, adal ári tabandy eńbegimen tabysqa jetken adamdar qashanda qurmetti, syıly bolýy kerek. «Bul «Adal azamat – Adal eńbek – Adal tabys» qaǵıdatyna tolyq saı keledi. Qoǵamda eńbekqorlyq, kásibılik sııaqty qasıetter óte joǵary baǵalanýǵa tıis. О́z kásibin jetik meńgergen mamandar ult sapasyn arttyrady. Eń bastysy, árkim jaýapkershilikti tereń sezinip, óz mindetin sapaly atqarýǵa tıis», dedi Prezıdent. Osylaısha, Memleket basshysy adal eńbekti baǵalaýdyń abzal ekendigin qadap turyp aıtty.
Kóptiń biri sııaqty ózimiz de jumysshy otbasynda ósip, tárbıelendik. Sondyqtan da jumysshy eńbegi jaqsy tanys. Tógilgen terdiń nany da tátti bolatynyna qanyqpyz. Olaı bolsa, jumysshy mamandyǵyn qadirlep, qasterleıik degimiz keledi.
Káribaı ÁMZEULY,
eńbek ardageri
Túrkistan oblysy
Aýdannan shyqqan ardaqty ǵalym
Ǵalym Tóleýhan Bııarov kózi tiri bolǵanda bıyl 75 jasqa tolǵan bolar edi. Jalpy, osy áýletten shyqqan tanymal azamattar az emes. Atap aıtsaq, Almaty qalasynyń Saýda-ónerkásip palatasynyń tóraǵasy bolǵan, ómirden erte ótken Muhtarhan Bııarov, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty Bazarhan Bııarov, Sársen Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan ýnıversıtetiniń oqytýshysy, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Berdibek Bııarov. Solardyń biri de biregeıi – Tóleýhan Bııarov.
Tóleýhan Nuraldauly – 243 ǵylymı-ádistemelik eńbektiń, 17 oqý-ádistemelik oqýlyqtyń, 8 monografııanyń avtory. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde Tóleýhan Bııarov atyndaǵy aýdıtorııa ashylǵan. Sonymen birge, ol elimizde kıbernetıka mektebin alǵash qalyptastyryp, 19 ǵylym kandıdatyn, 1 ǵylym doktoryn daıarlap shyǵardy. Onyń úsheýi dıssertasııalaryn «Matematıkalyq kıbernetıka» mamandyǵy boıynsha qorǵady. T.Bııarov jalpy kıbernetıka jáne mehanıka salalary boıynsha ataqty ǵalymdar A.Lıapýnovtyń, N.Chetaevtyń, K.Persıdskııdiń, V.Rýmıansevtiń ǵylymı oılaryn jalǵastyrýshy boldy. Onyń mehanıka salasynan ashqan teorııalyq jańalyqtary bolashaqta qoldanysqa engiziletini daýsyz.
Ǵalymnyń oqý-ádistemelik qaıratkerligi de kóp qyrly. Máselen, orta mektep oqýshylaryna arnalǵan eńbekteri kúni búginge deıin qoldanystan túsken joq. Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-de «Matematıkalyq kıbernetıka» (1989), «Aqparattyq júıe (kásipkerlikte)» (1996), «Informatıka» (1998), al Qazaq-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetinde «Avtomattandyrý jáne basqarý», «Aqparattyq júıe», «Esepteý tehnıkasy jáne baǵdarlamamen qamtamasyz etý» sııaqty jańa mamandyqtar ashty. T.Bııarovten bilim alǵan shákirtteriniń arasynan J.Qulekeev, B.Jumaǵulov, M.Qalımoldaev, J.Ertilesova, A.Saparbaev sııaqty belgili tulǵalar shyqty. Onyń 2004–2006 jyldary Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ janyndaǵy tehnoparkti basqarǵanyn, eń talantty ǵalymdarǵa beriletin memlekettik ǵylymı stıpendııanyń ıegeri bolǵanyn atap kórsetken jón.
Bizdiń oıymyzsha, úlken ǵalym týraly áńgime, onyń esimin este qaldyrý is-sharalary birdi-ekili estelikter jazýmen shektelmeýge tıis. Adam balasynyń ǵumyry qysqa bolǵanymen, artynda ónegeli ister qaldyryp, belgili bir salany myqty meńgergen, ózi ómirden ótse de etken eńbegi men qyzmeti, aınalasyndaǵylarǵa jasaǵan jaqsylyǵy men shashqan shapaǵat nury esten ketpeýi kerek.
Halqymyzda «Jaqsynyń aty ólmeıdi, ǵalymnyń haty ólmeıdi» degen qanatty sóz bar. Ǵalym Tóleýhan Bııarovtiń artyna qaldyrǵan ustazdyq ulaǵaty men mol ǵylymı murasy – osynyń aıqyn dáleli.
Raqııa ÝALHANOVA,
Mádenıet salasynyń úzdigi, Shyǵys Qazaqstan oblystyq kitaphanasynyń qyzmetkeri
О́SKEMEN
El bolashaǵy – bilimde
Jaqynda Qyzylorda qalasyndaǵy №12 kitaphanada Bilim kúni sheńberinde «El bolashaǵy – bilimde» atty «Ashyq esik kúni» bolyp ótti. Atalǵan is-sharaǵa Q.Muhamedjanov atyndaǵy №1 mektep-gımnazııa muǵalimderi, oqýshylar men ata-analar qatysty.
Jınalǵandar aldynda sóz sóılegen moderator «Ashyq esik kúnin» ótkizýdiń negizgi maqsaty oqýshylardyń kitapqa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý ekenin, sonymen qatar oqyrmanǵa kitaphana qyzmetin tanystyryp, kitap oqýǵa shaqyrýdy kózdeıtinin atap ótti.
«Ashyq esik kúnine» kelgen jas oqyrmandar kitaphanaǵa saıahat jasap, qazaq aqyn-jazýshylarynyń kitap kórmesin tamashalady, sondaı-aq shetel jáne balalar ádebıetimen tanysty.
«Meni qyzyqtyrǵany – kitaptardyń alýan túrliligi. Mine, búgin kitaphanaǵa oqyrman retinde jazylyp, balalar ádebıetinen kitaptar aldym. Osy kitaphananyń oqyrmany bolǵanyma qýanyshtymyn», dedi Káýsar Ádilhan.
«Ashyq esik kúniniń» nátıjesinde kitaphanaǵa jańadan 5 kishkentaı oqyrman jazyldy.
Manat JUMAHMETOVA,
№12 kitaphananyń aǵa kitaphanashysy
QYZYLORDA
