Azaptaýǵa qarsy kúres – azamattyq ustanym

Bul jıynǵa quqyq qorǵaý, arnaıy jáne sot organdary, ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdar, adam quqyqtary jónindegi ulttyq mekemeler, advokatýra ınstıtýty, quqyq qorǵaý salasyndaǵy úkimettik emes uıymdar, bilim berý, densaýlyq saqtaý, halyqty áleýmettik qorǵaý uıymdary ókilderi, quqyq­tanýshy ǵalym­dar, jýrnalıster qatysty.

Basqosýda Eýropalyq odaqtyń Qazaqstandaǵy ókildiginiń basshysy Iohannes Baýr, Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasy­nyń orynbasary Tastemir Ábi­shev, Taldyqorǵan quqyq qor­ǵaý ortalyǵy dırektorynyń oryn­­basary Janar Nurmuha­nova, Adam quqyqtary jáne zańdylyqty saqtaý jónindegi qazaqstandyq halyqaralyq bıýro dırektorynyń orynbasary Roza Aqylbekova sóz sóıledi.

Alqaly top elimizde azap­taýǵa, jabyq mekemelerdegi qatygezdiktiń basqa da túrlerine jol bermeýge baǵyttalǵan ult­tyq aldyn alý tetigin (UAT) nyǵaıtýdyń ózekti máselelerin, UAT ınstıtýtynyń tıimdili­gin taldaý nátıjelerin, adam quqyqtary salasyndaǵy halyq­aralyq standarttarǵa jáne Azap­taýǵa qarsy konvensııa men onyń Fakýltatıvtik hattamasy erejelerine sáıkes UAT ıns­tı­týsıonaldyq áleýetin nyǵaı­tý jónindegi usynymdardy talqylady.

Máselen, Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasynyń orynbasary T.Ábishev Prezıdent tapsyrmasy boıynsha elimizde azaptaýǵa qatysty quqyq buzý­shylyqtardy joıý boıynsha qajetti shuǵyl sharalar qabyl­­danǵanyn, 2023 jylǵy 1 qań­tardan bastap prokýratýra organdaryna azaptaýlar jóninde zańnamalyq deńgeıde aıryqsha tergeý júrgizý quqyǵy berilgenin atap ótti.

Osy oraıda elimizdiń barlyq óńirinde arnaıy mobıldik toptar qurylǵanyn atap ótý kerek. Olar azaptaý týraly sıgnal túsken kezde qylmys jasalǵan jerge baryp, shuǵyl tergeý áreketterin júrgizedi. 2023-2024 jyldary prokýrorlar azaptaý týraly tergep-tekseriletin ister sheńberinde Qylmystyq-prosestik kodekstiń 200-babynyń tártibimen ýákiletti organdardyń atyna qylmystyq quqyq buzý­shylyq jáne basqa da zań buzý­shylyqtar jasaýǵa yqpal etken mán-jaılardy joıý jóninde 107 usynys engizdi.

Memlekettik organdar azaptaýdy aıqyndaýǵa qatysty zańnamany jetildirý jóninde sharalar qabyldap jatyr. Parlament Májilisiniń qaraýyna «Qylmystyq, Qylmystyq-prosestik jáne Qylmystyq-atqa­rý kodeksterin ońtaılandyrý máseleleri boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy engizildi.

BUU Azaptaýǵa qarsy komı­tetiniń usynymyn iske asyrý aıasynda jáne azamattardyń quqyqtarynyń qorǵalý kepil­dikterin arttyrý maqsa­tynda Qazaqstannyń quqyq qorǵaý organdarynyń basshylary qyl­mystyq proseste jáne jazany oryndaý kezinde azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtarynyń saqtalýyn qamtamasyz etý jónindegi nusqaý­lyqty bekitti.

Jıynda sóılegen qatysý­shy­lardyń baıandamalarynda halyq­aralyq quqyq normala­ryn odan ári ımplementasııalaý­dyń, sot tóreligi júıesi men sottan tys quraldardy qosa alǵanda, elimizde adam quqyqtaryn qor­ǵaý­dyń halyqaralyq jáne ult­tyq tetikterin jetildirý­diń ózekti máseleleri qozǵaldy. Sarap­­shylar Azaptaýǵa qarsy konven­sııanyń Fakýltatıv­tik hattamasynyń erejelerine sáıkes Qazaqstandaǵy azaptaýǵa qarsy qoldanystaǵy ulttyq aldyn alý tetigi ınstıtýtyn jetil­dirýdi usyndy. Sondaı-aq quqyq qor­ǵaý jáne arnaýly organdar qyz­met­kerleriniń, barlyq jabyq mekeme qyzmetkerleri men UAT qatysýshylary­­nyń adam quqyqtary salasyn­daǵy biliktiligi men quqyqtyq máde­nıetin arttyrý boıynsha oqytý kýrstaryn ótkizýdiń qajettiligi atalyp ótti.