Halyq senimin kúsheıtti

Aldymen segizinshi shaqyry­lymnyń ekinshi sessııasynda Par­lamentte 173 zań jobasy qaralyp, onyń 102-si qabyldanǵanyn, bul jetinshi shaqyrylymnyń úshinshi sessııasynda qabyldanǵan zańdar sanynan kóp ekenin aıta ketý kerek. Sonymen qatar depýtattyq zań jobalarynyń sany da artqanyn atap ótken durys.

Memleket basshysy óz Jol­daý­larynda únemi Parlament de­pý­tat­taryna júginip otyra­dy jáne júıeli sheshimder shy­ǵarýǵa, sondaı-aq «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujy­rymdamasyn iske asyrýǵa qosyp jatqan úlesi úshin depýtattar korpýsynyń eńbegin atap ótedi.

Bıylǵy Joldaýdyń elimizdiń ádildik, ınklıýzıvtilik, pragmatızm sekildi jańa ekonomıkalyq kýrsy aıqyndalǵan byltyrǵy Jol­­daýmen baılanysy bar ekenin kóziqaraqty jurtshylyq ańǵar­ǵan shyǵar. Onyń ishindegi bar­lyq min­det úsh jyl ishinde oryn­dalýǵa tıis. Al eń mańyz­dy tapsyr­ma­lar­­dyń naqty merzimderi aıtyldy.

Prezıdent osy sessııada tııa­naqty ári tolyqqandy talqy­laýdy, qabyldaýdy qajet ete­tin jańa zań jobalaryn alǵa qoıdy. Birinshiden, ekonomı­kalyq belsendilikti yntalandyrý jáne fınteh sektoryn odan ári serpindi damytý boıynsha aǵymdaǵy mindetterge jaýap beretin bankter týraly jańa zań qabyldaý kerektigin aıtty.  «Bankter jáne bank qyzmeti týraly» qoldanystaǵy zań múl­de basqa jaǵdaıda qabyl­dan­ǵan edi.

Ekinshiden, jańa Salyq kodeksi burynnan bar júıeni qaıta iske qosýǵa arnalǵan. Ere­je­lerdi ártúrli túsindirý múm­kin­digin boldyrmaý úshin kodeksti ońaılatý jáne onyń ereje­lerin ekonomıkalyq belsendi azamat­tarǵa túsinikti etý óte mańyzdy.

Úshinshiden, bıyl mamyr aıynda Memleket basshysy qol qoı­ǵan «Ekonomıkany lıberalı­zasııa­laý sharalary týraly» Jar­­lyq­tyń jalǵasy retinde mem­leket­­tik kásiporyndardy qarjy­lan­dyrýdyń maqsattary, fýnksııa­lary, túrleri men ádis­terin jáne olardy basqarýdyń ózge de aspek­tilerin zań júzinde retteý qajet.

Tórtinshiden, qaıtarylǵan múlik­tiń zańsyzdyǵyn moıyn­damaı-aq shart jasasý múm­kin­digin zańmen bekitý kerek. Bul quqyq­tyq ıdeıalar zańsyz ıemdenilgen múlikti memleketke qaıtarý boıynsha zań­namalyq aktiler paketin jalǵas­tyrýǵa baǵyttalǵan. Májilis qabyldaǵan jáne Senat bekitken «Zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi qaıtarý týraly» zań men basqa da zańdardyń búkil paketi Kons­tıtýsııalyq sot tarapynan Kons­tıtýsııaǵa saı dep tanyl­ǵanyn eske salǵym keledi.

Besinshiden, elimizde jasandy ıntellektini qoldaný men sıfrlyq tehnologııany damytýdy zań júzinde rásimdeý qajet.

Joldaýdaǵy toǵyzynshy baǵytqa jáne «Qoǵamda zań men tártip ıdeologııasyn tereń ornyqtyrý qajet» degen tujyrymǵa erekshe nazar aýdarǵym keledi. Buǵan «Quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý týraly» jańa zań jobasyn ázir­leý jáne qabyldaý baǵyttalǵan. Ony iske asyrý memlekettik apparat pen qoǵamnyń kúsh-jigerin biriktirýdi talap etedi. Tek osy jaǵdaıda ǵana qalyptasqan ahýaldy ózgertýge, zańnyń ústemdigi men azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge bolady.

Zań ıdeologııasyn damytý úshin Konstıtýsııalyq sot­tyń jańa sheshimderi arqyly Parlamenttiń zańnamalyq qyz­metin jetildirý qosymsha quqyq­tyq rezerv bola alady. Parlament zań shyǵarýshy bılikti júzege asyrý kezinde respýblıka­nyń joǵary ókildi organy re­tin­de, qoldanystaǵy quqyqtyń quramdas bóligi sanalatyny týraly konstıtýsııalyq talaptyń saqtalýyn qamtamasyz etýge tıis.

Bıyl 30 shildede Prezıdent Jar­lyǵymen bekitilgen «Qazaq­stan Respýblıkasynyń 2029 jylǵa deıingi ulttyq damý jos­pary» memleket damýynyń jańa baǵyt­taryn aıqyndaıdy. Bul aýqym­dy jáne júıeli ózgerister Par­lamenttiń aldyna zańnama­ny sapaly jańartý, jańa úlgidegi zań­dardy qabyldaý mindetin qoıyp otyr.

Osylaısha, joǵaryda aıty­l­ǵan­­nyń bári zań ústemdigin qamta­masyz etip, halyqtyń senimin arttyrady ári zańdylyq rejimin qam­ta­masyz etedi. Bıylǵy Jol­daý­da Mem­leket basshysy aıtqan qu­qyq­­tyq ıdeıalardy tıimdi iske asy­rý el turǵyndary tara­py­nan aı­tylyp jatqan másele­le­r­diń tikeleı sheshimi deýge tolyq negiz bar.

Almas QANATOV,

Parlamentarızm ınstıtýtynyń atqarýshy dırektory, qaýymdastyrylǵan professor