Baýyrjan Berikuly aldymen Kásipkerler palatasyndaǵy kásipkerlerdi qoldaý baǵytyndaǵy sharalar týraly qysqasha baıandap, Italııa men Qazaqstannyń arasyndaǵy iskerlik baılanysqa toqtalyp ótti.
«Italııa – Qazaqstannyń eksport jónindegi basty seriktesiniń biri. 2024 jyldyń 8 aıynda eki el arasyndaǵy taýar aınalymynyń kólemi 14 mlrd dollarǵa jýyqtady, onyń ishinde Qazaqstannan Italııaǵa eksport kólemi 12,9 mlrd dollardy qurady. Qazaqstanda Italııanyń qatysýymen 251 kompanııa tirkelse, sonyń ekeýi Shymkentte jumys istep tur», dedi Kásipkerler palatasy dırektorynyń orynbasary.
Shymkent qalasynyń kreatıvti ındýstrııa qaýymdastyǵynyń tóraǵasy J.Baıtelıeva osy kezdesýdi uıymdastyrýǵa kómekteskeni úshin Palata ókilderine alǵysyn bildirdi.
«Kreatıvti ındýstrııa qaýymdastyǵy men Kásipkerler palatasy, «Shymkent» ÁKK» AQ basshylyǵy arasynda memorandým túzilip, ózara áriptestik ornaǵan. Kezdesý – sol áriptestiktiń bir kórinisi. shymkenttik kásipkerlerge endi sheteldik áriptesterimen tikeleı baılanys ornatýǵa múmkindik bar. Sol úshin sonaý Mılan qalasynan qonaq shaqyryp otyrmyz», dedi ol.
Budan keıin Mılan ındýstrııalandyrý qaýymdastyǵynyń ókili Ýrsý Lılıana sóz alyp, óz qalasynyń múmkindikteri men jetistikteri týraly baıandap berdi.
«Qazaqstannyń ekonomıkalyq áleýetimen jaqsy tanyspyz. Barlyq salasy, onyń ishinde toqyma, jeńil ónerkásip salalary da qarqyndy damyp keledi. Osyǵan oraı biz sizderdi tikeleı áriptes bolýǵa shaqyramyz. Mysaly, sizderde kreatıvti ındýstrııada qoldanylatyn bylǵary ıleýge qajetti teri, mata toqıtyn jip, maqta sııaqty shıkizattar jetkilikti. Endeshe, sol terini shetelde emes, ózderińizde de óńdep, bylǵary shyǵarýǵa qajet tehnıkalardy, qurylǵylardy jetkizip bere alamyz. Osylaısha, daıyn ónim shyǵarýdyń tolyq sıkli ózderińizde bolady», dedi Ýrsý Lılıana.
Jıyn barysynda taraptar ózderin qyzyqtyrǵan suraqtar qoıyp, usynystaryn bildirip, ózara áriptestikti nyǵaıtýǵa qatysty jan-jaqty máselelerdi talqylady. Sonyń ishinde mılandyq isker top ókiliniń jergilikti «Azala Cotton» kompanııanyń toqyma jipterin satyp alýǵa qyzyǵýshylyq tanytýy jergilikti ónim óndirýshiler úshin úlken qoldaý bolmaq. О́z kezeginde Shymkent qalasynyń mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıvter basqarmasy basshysynyń orynbasary Móldir Ońdasynova Italııada shymkenttik mýzeılerdiń kórmesin uıymdastyrý týraly usynysyn jetkizdi.
Investısııa tartý, týrızm salasyn damytý – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Úkimetke, jergilikti atqarýshy organdarǵa qoıǵan basty talaptarynyń biri. Bul jóninde Prezıdent óziniń ótken jylǵy Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda erekshe atap ótken bolatyn.
«Elimizdiń týrıstik áleýetin de paıdalaný kerek. Týrızm osyndaı serpindi jobalar qatarynda bolýǵa tıis. О́kinishke qaraı, osy mańyzdy saladaǵy jumys durys atqarylmaı jatyr, elimiz basqa memlekettermen salystyrǵanda artta qalyp keledi» dese, kreatıvti ındýstrııa jaıynda: «Qazirgi zamanda azamattardyń shyǵarmashylyq áleýeti men zııatkerlik kapıtalyna arqa súıeıtin «kreatıvti óndiris» salalary shynaıy ınklıýzıvti ekonomıkany damytýdyń qaınar kózi sanalady. Bul az deseńiz, kreatıvti ekonomıka daryndy ári shyǵarmashyl adamdardy ózine tartatyn iri qalalardyń damýyna yqpal etýshi kúshke aınalyp keledi. Elimizde bul sala áli damymaǵan. Kreatıvti ındýstrııanyń ishki jalpy ónimdegi úlesi bir paıyzǵa da jetpeıdi, jumyspen qamtý salasyndaǵy úlesi óte tómen. Degenmen darynymen búkil álemdi moıyndatyp júrgen otandastarymyz az emes. Biz elimizde kreatıvti ekonomıkanyń jan-jaqty damýyna barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz kerek. Sonyń ishinde zııatkerlik menshikti qorǵaıtyn quqyqtyq tásilder qajet. Bul – óte mańyzdy másele», degen edi.
Osy rette ınvestısııaǵa toqtalsaq, megapolıste bul salada úlken jumystar atqarylyp keledi. Bıyldyń ózinde shaharda úsh iri ınvestısııalyq joba iske asyryldy. Ol – aıtalyq, Orta Azııada eń iri sanalatyn jylyjaı kesheniniń qurylysy. Munda óndiriletin ónimder keleshekte elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýde strategııalyq maqsatyn oryndaıdy. Odan ózge maýsymaralyq kezeńde aýyl sharýashylyǵy ónimderine suranys artyp, sonyń esebinen baǵa sharyqtap ketetin. Endi jergilikti naryqta otandyq ónimder jetkilikti dárejede bolǵandyqtan, ónim tapshylyǵy týyndamaı, nátıjesinde suranys baǵany ósirmeıtin bolady. Onyń ústine qala irgesinde saýda-logıstıkalyq ortalyǵy jobasy qolǵa alynyp, sonyń aıasynda zamanaýı qoımalar salynyp jatyr. Bolashaqta syrttan keletin, ózimizde óndirilgen ónimder sol qoımalarda saqtalyp, maýsymaralyq kezeńde ishki naryqta aýyl sharýashylyǵy ónimderine eshqandaı tapshylyq týdyrmaıdy.
Ekinshi iri jobanyń biri – coca-cola óndirisi. Osy kúnge deıin alkogolsiz sýsyn Almatydan tasymaldanyp keldi. Osy sýsyndy shyǵarýshy sheteldik kompanııa qala irgesinen úlken zaýyt ashyp, coca-cola Shymkentten shyǵa bastady. Qazirgi tańda jergilikti naryqtyń ózinde bul ónimge degen suranys óte joǵary. Jyl saıyn elimizdiń ońtústik óńirinde turatyn halyq myńdaǵan lıtr coca-cola tutynady. Endi shymkenttik sýsyn sol jergilikti naryqty ózi qamtamasyz etetin bolady. Bul kásiporyn da el ekonomıkasyna úlken paıda ákelip otyr. Onyń eń basty tabysy – jergilikti jerdiń azamattaryn jumyspen qamtýy. Sebebi osy óndiris orny ashylǵaly oǵan shahardan qanshama jergilikti maman men qarapaıym jumysshylar eńbekke tartyldy.
Úshinshi taǵy bir mańyzdy joba retinde jýyrda ǵana tusaýy kesilgen keramogranıt zaýytyn aıta alamyz. Bul ınvestısııalyq jobanyń bir artyqshylyǵy – sheteldik kompanııa kásiporyndy bastan-aıaq salyp, iske qosýǵa óz qarajaty esebinen ınvestısııa shyǵardy. Al ol degenimiz – mıllıardtaǵan aqshalar. Elimizge kelip jatqan kóptegen ınvestor tikeleı qarajat quıa bermeıdi. Sondyqtan otandyq qarjy kapıtalynyń úlesi iske qosylady. Al keramogranıt óndirisi jobasyna sheteldik ınvestor jeke ózi qarajat jumsap otyr. Bul kóptegen jaıtty ańǵartady. Eń birinshiden, elimizde saıası turaqtylyqtyń baryn bildiredi. Sebebi ınvestorlar saıası turaqsyz elderge eshqashan qarajat salmaıdy. Ekinshiden, turaqty ekonomıkalyq ósim men ınvestorlarǵa jasalǵan jaıly jaǵdaıdy kórsetedi. Osy jaǵynan kelgende Shymkentte ınvestorlarǵa óte úlken qoldaý men járdem beriledi. Qazirgi tańda qalada ındýstrıaldy aımaqtar birinen keıin biri salynyp jatyr. Ol jerde qazirde kóptegen jańa zaýyt boı kóterip keledi. Memleket tarapynan ındýstrıaldy aımaqtarǵa ınjenerlik-kommýnaldyq ınfraqurylymdar tegin tartylady. Árbir zaýyttyń aldyna deıin jetkiziledi. Sonymen birge ındýstrıaldy aımaqtan zaýyt ashqan ınvestorǵa salyq jaǵynan kóptegen jeńildik qarastyrylǵan.
Italııalyq isker top ókili aıtyp ótkendeı, rasynda da megapolıs jeńil ónerkásipti damytyp, elimizdiń eń iri ortalyǵyna aınala alady. О́ıtkeni oǵan barlyq múmkindik bar. Eń basty keregi shıkizat desek, ol irgedegi Túrkistan oblysynda óndiriledi. Onsyz da shetelge ónimin saýdalap jatqan túrkistandyq kásipkerlerdiń «aq altyny» Shymkenttiń fabrıkalarynda tereń óńdelse, odan daıyn taýar shyǵaryp, baǵasyn ósirgen el ekonomıkasy tek utatyny sózsiz. Onyń ústine shaharda tek jeńil ónerkásip taýarlaryn shyǵarýǵa arnalǵan arnaıy ekonomıkalyq aımaq bar. Sol jerde elimizdi ǵana qamtamasyz etip qoımaı, shetelge de eksporttalyp jatqan nebir kilem, shulyq, mata, basqa da toqyma buıymdary shyǵarylady. Iаǵnı jeńil ónerkásipti damytýǵa Shymkentte óndiristik negiz qalyptasqan, sondaı-aq jumys qoly da jetkilikti ári tıisti mamandardan da anaý aıtqandaı tapshylyq joq. Sebebi qaladaǵy kásiporyndar jergilikti joǵary oqý oryndarymen, tehnıkalyq kolledjdermen arnaıy kelisimshart túzip, sol boıynsha dýaldy oqytý júıesi negizinde stýdentterdi zamanaýı qondyrǵylarda jumys isteýge úıretip júr. Jaqsy nátıje kórsetken shákirtterdiń keleshekte oqýdy aıaqtaǵan soń sol kásiporyndarda jumysqa ornalasýǵa múmkindikteri mol. Osy jetistikterge qarap megapolıstiń negizgi kapıtalǵa ınvestısııa tartý, ekonomıkalyq tıimdiligi joǵary birlesken jobalardy iske asyrý jaǵynan áleýeti óte joǵary dep aıta alamyz. Bul turǵyda Prezıdent tapsyrmalary Shymkentte ornyqty júzege asyrylyp keledi.
